In Mechelen schieten N-VA en Vlaams Belang met scherp op de wijze waarop de stad zou zijn omgesprongen met de contactopsporingslijsten van Café De Zwaan. Een e-mail die ‘t Pallieterke kon inkijken bewijst dat de Mechelse burgemeester Vandersmissen en zijn korpschef op de hoogte zijn gehouden over de opvraging van contactgegevens. Een stadsambtenaar S.V. bevestigde eerder al dat hij die gegevens opvroeg vanuit zijn rol in het COVID-19 team. Het Agentschap Zorg en Gezondheid reageert kritisch: “Derden, of het nu een lokaal bestuur is of anderen, hebben daar (in contactopsporingslijsten, nvdr) géén inzage in. Als dat wel zou gebeurd zijn, is er een fout gemaakt.” 

Onderzoek van ‘t Pallieterke onthulde al eerder dat in een e-mailcommunicatie tussen een stadsambtenaar en de caféuitbaatster ook de namen stonden van burgemeester Alexander Vandersmissen (Open Vld) en zijn korpschef. Dat roept vragen op. Maar in Mechelen weigert men vooralsnog klaarheid te verschaffen.

De feiten zijn nochtans glashelder. De contactgegevens van café De Zwaan zijn op maandag 12 oktober opgevraagd door S.V., een lid van het Covid-19 team. Een uur nadat S.V. die lijst had opgevraagd en ontvangen van de uitbaatster, stuurt hij een e-mail met bijkomende vragen. In die mail staan zowel burgemeester Vandersmissen als zijn korpschef in de bestemmelingenlijst.

Onderwerp van de mail: “Re: Lijst Café De Zwaan”. In de mail (zie foto boven artikel) schrijft S.V. letterlijk: “Kwestie van misverstanden te vermijden: kan je mij bevestigen dat dit de volledige lijst is? Ik stel immers vast dat niet alle namen van de bevestigd aanwezigen terug te vinden zijn op de lijsten.”

Mechels burgemeester doet kritiek af als ‘politieke spelletjes’

Burgemeester Vandersmissen verdedigde zich enkele weken terug voor het eerst voor de camera’s van RTV. Hij blijft de kritiek afdoen als ‘politieke spelletjes’, maar de feiten zijn wat ze zijn. Vandersmissen lag zelf aan de basis van de ontstane heisa door publiekelijk aan te kondigen dat hij het café zou sluiten. Zonder de uitbaatster daarvan op de hoogte te stellen. Meer dan een kleine communicatiefout, zo meent de oppositie. Vervolgens verlengde hij ook de tijdelijke sluiting nogmaals.

Intussen weigerde Vandersmissen een aanvraag voor een buitenterras aan café De Zwaan voor deze zomer. Officieel, uit veiligheidsredenen. Maar deze winter was er geen veiligheidsprobleem en stond hij wél zo’n aanvraag toe. De facto betekent in COVID-tijden de weigering van zo’n terras de doodsteek voor een horeca etablissement. In de gegeven context ruikt de beslissing dan ook vooral naar willekeur.  

Het proces-verbaal waarmee hij dat doet verwijst uitsluitend naar een filmpje dat hij via Facebook in handen kreeg. De Mechelse politie deed geen vaststellingen van de feiten en de politiewoordvoerder verklaarde dat er ook géén enkele melding binnenkwam tegen het café.

In de verdediging van de burgemeester lijken dus hier en daar wel enkele gaten te zitten. Waarom weigert hij vooralsnog enige verklaring af te leggen over de bewuste e-mail waarin zowel hijzelf als zijn korpschef van politie in de e-mailcommunicatie van de COVID-19 ambtenaar zijn vermeld. Dat is niet volgens het boekje, zo bevestigde ook het Agentschap Zorg en Gezondheid.  

Schriftelijke vragen aan Minister Somers onontvankelijk verklaard

’t Pallieterke kaartte het mogelijk oneigenlijk gebruik van contactinformatie al eerder aan. In Mechelen blijft men doof voor kritische vragen. Het Vlaams Agentschap Zorg en Gezondheid dat verantwoordelijk is voor de contactopsporing, spreekt zich niet uit over een concreet geval, maar is duidelijk. 

“Zelf zouden we in deze omstandigheden de informatie nooit hebben opgevraagd”, bevestigt woordvoerder Joris Moonens. “Dat een lid van het Covid-19 team het in dit geval toch deed, betekent op zich geen nog geen inbreuk, maar het is wel uitzonderlijk.”

Uit een antwoord van Vlaams minister Wouter Beke (CD&V) in oktober in het Vlaams parlement blijkt dat bij nauwelijks 15 cafés en bij 10 restaurants de contactopsporingsgegevens werden opgevraagd. “Wij vragen die gegevens enkel op als het gaat om horecazaken waar grote clusters van besmettingen zijn vastgesteld. Niet als er eens één keer een besmetting is in een zaak”, verduidelijkt Moonens.

Aarzelt N-VA in Vlaams Parlement Bart Somers aan de tand te voelen?

In Mechelen vroeg het Covid-19 team de lijsten op, op basis van een ‘mogelijke’ besmetting die overigens niet rechtstreeks aan het café De Zwaan kan gelinkt worden als bron van besmetting. Het Agentschap Zorg en Gezondheid bevestigt nog nooit te zijn overgegaan tot de opvraging van contactinformatie, énkel op basis van een ‘mogelijk’ besmette bezoeker. Ook een opvraging van contactlijsten omdat er iemand in quarantaine had moeten zijn, is niet gebruikelijk. Maar in Mechelen deed de Covid-19 ambtenaar dat toch. 

Vlaams Parlementslid Sam Van Rooy, die een schriftelijke vraag had gesteld aan Vlaams Minister van Binnenlands bestuur Bart Somers zag zijn vraag twee keer geweigerd door commissievoorzitter Kris Van Dijck (N-VA). Opmerkelijke vaststelling, N-VA Vlaams Parlementslid Freya Perdaens die net als Hendrickx gemeenteraadslid is in Mechelen nam in het Vlaams Parlement nog geen enkel initiatief in een dossier dat nochtans al enkele weken de lokale politiek domineert. N-VA blijft in het Vlaams Parlement dus netjes in de rol van meerderheidspartij. Nochtans zetelt ook zij in dezelfde parlementscommissie.  

Burgemeester en korpschef politie betrokken in communicatie rond contactopsporingslijsten

De fractievoorzitters van de Mechelse oppositiepartijen N-VA en VB vertrouwen het zaakje in elk geval niet. Men vermoedt dat iemand de ambtenaar influisterde de lijsten op te vragen. Reden voor dat wantrouwen is de communicatie tussen ambtenaar en het café zowel burgemeester Vandersmissen en zijn korpschef in cc staan vermeld. Vandersmissen heeft nog op geen enkele manier verklaard waarom hij of zijn korpschef in de communicatie werden betrokken.

Volgens Joris Moonens mag een lid van het Covid-19-team in geen geval de burgemeester of de korpschef betrekken bij de contactopsporing. Zij hebben geen enkel recht om die horecalijsten in te kijken”, meldt Moonens. “Mechelen is een van de drie pilootprojecten in Vlaanderen die via de weg van Covid-19-teams lokaal contactonderzoek kunnen doen. Die drie projecten hebben pistes verkend die een aantal technische verbeteringen rond data-uitwisseling met de Vlaamse Overheid uitprobeerden.”

“De status van pilootproject heeft overigens niks te maken met een groter of uitgebreider mandaat om met die horecalijsten om te gaan”, klinkt het bij het agentschap.

Dat de informatie voor andere doeleinden is gebruikt, wordt ontkend. En hoewel de burgmeester de kritiek minimaliseert, blijft het de vraag of de grens inzake privacy in Mechelen overschreden werd. “Dat zou ook mijn inschatting zijn”, zegt Joris Moonens. “Het opvragen van die horecalijsten behoort toe aan de Covid-19-teams. Maar het moet altijd gebeuren in het kader van de contactopsporing en bronopsporing. Derden, of het nu een lokaal bestuur is of anderen, hebben daar géén inzage in. Als dat wel zou gebeurd zijn, is er een fout gemaakt.”

“Contactopsporingslijsten mogen niet gebruikt worden om uit te zoeken wie aanwezig was op activiteiten waar mogelijk een loopje is genomen met de coronaregels. Daarvoor dienen die lijsten absoluut niet”, stelt Moonens.

Kan Bart Somers als Vlaams Minister oordelen over een dossier in Mechelen, waar hij titelvoerend burgemeester is? 

Belangrijker dan de discussie of er feitelijk misbruik gemaakt is, is het gebrek aan transparantie dat de stad Mechelen weigert te verstrekken. Dat knaagt aan het vertrouwen van de burgers in een privacygevoelig systeem. “Wij zijn in onze communicatie over contactopsporing blijven hameren op het feit dat mensen moeten kunnen vertrouwen op de privacy van het systeem. En op het niet-controlerende van het systeem”, benadrukt Moonens.

“Het gaat om contactonderzoek in het kader van uitbraakbeheersing, niet om het controleren van mensen of van de coronamaatregelen. Als we die sfeer creëren, riskeren we de medewerking van mensen te verliezen.”

Fractieleider Frank Creyelman (VB) heeft intussen een klacht ingediend bij Vlaams minister van Binnenlands bestuur Bart Somers. Die krijgt straks een dossier op zijn bureau waarin hij mag oordelen over een zaak waar ‘waarnemend’ burgemeester Alexander Vandersmissen in vernoemd is.

N-VA-collega Marc Hendrickx blijft intussen duidelijkheid eisen van het stadsbestuur. Hij wil van Vandersmissen weten wie de lijst te zien kreeg én of de lijst mogelijk een rol speelde bij de verificatie of identificatie van de aanwezigen tijdens het bewuste feestje of bij het opmaken van processen-verbaal. De inhoud van de e-mail blijft vragen oproepen die vooralsnog genegeerd blijven door burgemeester, stadsbestuur, toeziende overheid en lokale media.