“De term islamofobie is politiek correcte onzin.” Aan het woord is Assita Kanko (40), Europees parlementslid voor N-VA. Kanko weet waarover ze spreekt. Ze groeide op in Burkina Faso waar ze, op 5-jarige leeftijd, genitaal verminkt werd. Toen ze 20 jaar was, kwam ze naar Nederland en later naar België. “Ik was geboren om onderdanig te zijn en om de heel jonge vrouw van een oude man te worden”, vertelt ze. “Gelukkig kreeg ik hetzelfde onderwijs als mijn broers. Zo heb ik de kans gekregen en gegrepen om een vrije vrouw te zijn.”

Kanko heeft al een stevige politieke carrière achter de rug. Nadat ze in 2008 de Belgische nationaliteit verwierf, ging ze aan de slag als parlementair medewerker voor Open Vld. In 2012 werd ze in Elsene verkozen als gemeenteraadslid op een MR-lijst. Maar de relatie met MR bekoelde en in 2018 werd ze lid van de N-VA. Bij de Europese stembusslag, nog geen jaar later, werd ze met 85.950 voorkeurstemmen tot Europarlementslid verkozen. En straks zegt ze de hoofdstad vaarwel. Kanko zocht en vond een huis in Vilvoorde. “Ik voel me thuis in Vlaanderen en in het huis dat ik in Vilvoorde heb gevonden. Ik ben verliefd geworden op die woning. De mensen van wie ik het huis heb gekocht, hebben me niet alleen een hoop stenen verkocht, maar ook een thuis.”

Was de verhuis voor u ook een tactische keuze?

“Ik zou nooit verhuizen om politieke redenen. Ik ben ook een moeder, weet je. Ik ga me in Vilvoorde ook inzetten voor de lokale afdeling, maar mijn engagement ligt natuurlijk in het Europees parlement.”

Hoe komt een Franstalige vrouw in een Vlaams-nationalistische partij terecht?

“Dat is eigenlijk heel eenvoudig. Omdat ik Nederlands spreek, kon ik ook op allerlei plekken terecht. Bart De Wever heb ik een eerste keer ontmoet tijdens het Elschot-diner in 2016. Daarna zag ik hem op de Boekenbeurs waar ik als schrijfster mijn werk kwam voorstellen. En door mijn lezingen leerde ik ook Zuhal Demir kennen. Ik schreef ook columns en die werden dan weer opgemerkt door Louis Ide. Even later ontving ik de N-VA-prijs “Ebbenhouten Spoor”. Pas toen heb ik een echt gesprek gehad met Bart De Wever. Ik heb veel bewondering voor zijn intelligentie en voor zijn capaciteit om na te denken en open met mensen te praten. Ik ben heel blij dat ik voor Vlaanderen gekozen heb.”

U had onlangs ook een lang gesprek met de Nederlandse schrijfster Ayaan Hirsi Ali. Zij is haar land ontvlucht omdat ze te islamkritisch was. Zijn er dingen die jullie gemeen hebben?

“Ik herken mezelf in heel veel van haar ervaringen. Ayaan groeide, net als ik, op in een islamitische cultuur. Ook zij is als kind genitaal verminkt. Ik heb daar met haar over gesproken. Het voelt voor mij alsof ze mijn grotere zus is. Wij betalen sowieso een prijs voor onze keuze om als vrije, westerse vrouw te leven. Zij heeft haar vader enorm gekwetst daardoor. En ze beschrijft die pijn in haar boek, op het moment dat haar vader stervende is. Er is heel veel liefde tussen hen, maar die blijft onuitgesproken. Dat is pijnlijk, maar dat is het verhaal voor heel veel mensen die net zoals Ayaan en ikzelf gekozen hebben voor vrijheid.”

Waar ligt voor u de grens tussen islamkritiek en islamofobie?

“Islamofobie is politiek correcte onzin. Je moet om te beginnen een duidelijk onderscheid maken tussen moslims en de radicale islam. We mogen van iedereen verwachten om religie en cultuur niet boven de wetten te plaatsen. De sharia heeft geen plaats in Europa. Mannen en vrouwen zijn gelijk in Europa. Een leerkracht kan toch niet onthoofd worden omdat hij in de klas kinderen wil leren kritisch te denken door een cartoon te tonen? Dat is niet alleen een bedreiging voor onze vrijheid vandaag, maar ook voor die van morgen.”

“Ik sprak recent met een Franse journalist over de onthoofding van Samuel Paty. Dat is een aanslag op onze normen en waarden en op ons vermogen om te leren denken. Het ontneemt aan kinderen de mogelijkheid om zelf te leren denken. Ik sprak erover met mijn dochter die nu 13 jaar is. Ze begon te huilen en zei me: ‘Mama je mag niet over dat onderwerp praten, het is gevaarlijk en ik wil niet dat er iets met je gebeurt.’ Moeten kinderen in Europa bang zijn omdat wij over vrijheid spreken? Dat vind ik heel erg.”

“Als ik de vrijheid verdedig, of wanneer Charlie Hebdo dat doet, of een 16-jarig meisje dat door IS-criminelen werd verkracht, dan verdedigen wij ook onze vrijheid. En dan komt er iemand zeuren over islamofobie (zucht). Eerlijk, als je niets anders te zeggen hebt, dan doe je beter niet aan politiek. We hebben politici nodig die problemen benoemen en aanpakken, in plaats van zich te verschuilen achter holle woorden.”

Als minister Van Quickenborne islamofobie als prioriteit omschrijft, geeft uw partij dan wel voldoende tegengas in het parlement?

“Natuurlijk reageren wij hier sterk tegen. Kijk bijvoorbeeld naar mensen zoals Koen Metsu en Theo Francken die hier dagelijks aan werken. Onze partij staat voor die vrijheid. Als ik minister van Justitie zou zijn, zou ik toch andere prioriteiten stellen. Ik zou dan zorgen dat er geen kinderen meer zijn die ’s ochtends in de metro huilen omdat er een bom is ontploft. Denk aan de aanslagen in Brussel in de metro in Maalbeek en op de luchthaven van Zaventem. Als je die beelden bekijkt, dan hoor je kinderen huilen. Dat zijn kinderen van hier. Zij verdienen een leven waarin ze geen angst moeten hebben. Dát zou de prioriteit van een minister van Justitie moeten zijn.”

“Een andere prioriteit is de straffeloosheid van al die daders die dit soort aanslagen plegen en geen respect tonen voor onze waarden en normen. Dat zijn vaak daders met een verleden, maar niemand heeft actie ondernomen tegen hen. Of kijk naar de jonge criminelen in Brussel die agenten in elkaar slaan en die een wapen afpakken. Als u of ik zoiets doen, komen we daar niet mee weg. In plaats van te spreken over islamofobie, zou ik de minister liever zien opkomen voor de rechten van moslimvrouwen. Zij hebben vaak geen bewegingsvrijheid. Islamofobie is een moeilijk woord voor een situatie die men niet wil oplossen.”

Laten we het even hebben over radicalisering. Wat maakt mensen vatbaar? En gelooft u dat ‘deradicalisering’ mogelijk is?

“Dat moet je geval per geval bekijken. Het doet me denken aan Ayaan Hirsi Ali die in haar boek vertelt over toen ze in Kenia op school zat. Iedereen was er voorstander van de ‘fatwah’ tegen Salman Rushdie. Maar kijk naar Ayaan vandaag. Door zich te integreren en door te kiezen voor westerse waarden is ze een van onze grootste verdedigers geworden.”

“Maar over het algemeen vind ik dat wie misdaden pleegt daar natuurlijk de gevolgen van moet dragen en vervolgd voor moet worden natuurlijk. Je moet terugbetalen aan de samenleving wat je weggenomen hebt. Iedereen is verantwoordelijk voor zijn of haar daden.”

Dat brengt ons bij de rol van het onderwijs. Sommige leerkrachten zijn bang om beschuldigd te worden van haatspraak als ze het hebben over vrije meningsuiting.

“Wat me verbaast is dat men het vaak heeft over hatespeech, terwijl er vaak geen hatespeech is. Maar over haat-acties hoor je dan weer niets. Ik hoor nog weinig spreken over de aanslagen, over de onthoofding van Samuel Paty. De jongste vijftien jaar doet men niets anders dan hetzelfde herhalen.”

“Toen Theo Van Gogh op straat in Amsterdam werd vermoord, hoorde ik nadien dat Van Gogh de islam te veel had bekritiseerd (verontwaardigd). Alsof dat eigenlijk een excuus zou zijn om iemand te vermoorden. En nu in Frankrijk werd Samuel Paty’s hoofd op straat afgesneden en vervolgens op sociale media gezet. En net op zo’n moment gaan sommigen zich focussen op islamofobie? Men moet zich focussen op het geweld dat zich voordoet en waar het vandaan komt. De moord op Paty was een aanslag op de vrijheid van denken. Amper een paar dagen later wordt een leerkracht uit Rotterdam bedreigd op sociale media omdat er een cartoon in haar klas hangt die ze gebruikt voor haar les. Ze moest onderduiken. Waar gaat dat eindigen?”

Gelooft u in een soort van Europese islam?

“Ik geloof in de Europese waarden. We moeten geen nieuw concepten willen uitvinden. We hebben onze eigen waarden en wetten, en die zijn op iedereen van toepassing. Iedereen, ongeacht zijn afkomst, religie, cultuur, levensovertuiging of seksuele geaardheid moet beseffen dat particuliere normen nooit boven de wetten kunnen worden gesteld. Dat is waar ik in geloof. Macron was daar ook heel duidelijk in. Ik snap niet waarom men altijd op zoek blijft gaan naar excuses. Zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Niet Europa moet zich aanpassen aan wie naar hier komt. En mensen die zich niet willen aanpassen aan onze waarden, hebben keuze genoeg om elders te gaan wonen.”

“Ik stel ook vast er in Londen shariarechtbanken zijn en dat er moslims vanuit Nederland en België voor een echtscheiding naar daar trekken. Wie dat doet, wil alleen gebruik maken van Europese rechten, maar niet van de plichten. Voor mij is er in Europa slechts één rechtssysteem.”

“We moeten ook vermijden dat crimineel geld de moskeeën kan financieren. Imams mogen niet langer betaald worden door landen als Saoedi-Arabië of Turkije. Dat zijn landen die onze waarden totaal niet respecteren. Ze moeten dus hier opgeleid worden. Ik wil ook geen segregatie tussen jongens en meisjes in een zwembad. Ik wil niet dat meisjes met het idee opgroeien dat ze minderwaardig zijn. Of dat ze zich moeten schamen voor hun lichaam. Een hoofddoek heeft geen plaats op school. Kinderen moeten vrij kunnen sporten en bewegen. Ze moeten samen kunnen zwemmen. Zo groeit iedereen op met dezelfde kansen. Doe je dat niet, dan sluit je mensen uit.”

In Gent voert een groene schepen nu het concept ‘positieve actie’ in. Is dat niet gewoon een andere naam voor positieve discriminatie?

Wat Gent doet, is choquerend en discriminerend. Ik was sprakeloos toen ik het vernam. Ik wist wel dat links erg ver kon gaan met dergelijke dingen, maar zoiets had ik niet verwacht. Het stigmatiseert sowieso de mensen die op die foto’s staan. En in een slechte poging hen te integreren, sluiten ze die mensen eigenlijk uit. Want Groen zegt eigenlijk tegen een deel van de bevolking: ‘Jullie kunnen eigenlijk niets, dus gaan we jullie aan een job helpen door positieve discriminatie.’ Eigenlijk ontkent het stadsbestuur zo dat er overal talent is, ongeacht de achtergrond van een bevolkingsgroep. Dat mensen die een andere seksuele geaardheid hebben of een andere kleur ook talent hebben. Je moet hen gewoon eerlijk laten participeren.”

“De maatregel is trouwens ook algemene discriminatie. De nieuwe Vlaming hoeft blijkbaar geen Nederlands te leren. Je kent de taal toch niet, je bent niet slim genoeg, je bent te achterlijk om je volgens dezelfde standaarden te kunnen beoordelen. Hoe beledigend is dat, zeg?”

U bent het er niet mee eens, maar wat doet uw partij, toch de grootste partij in de Vlaamse Regering, hieraan?

“Lokale overheden in België hebben natuurlijk veel bevoegdheden, net zoals gewesten en gemeenschappen. Tussen 2017 en 2019 is de werkzaamheidsgraad bij mensen die buiten de EU zijn geboren, gestegen van 56 tot 62 procent. Vlaanderen bewijst dat je niet dit soort rare politiek moet voeren om resultaten te boeken. In Brussel daarentegen blijft de werkzaamheidsgraad onder de 50 procent, in Wallonië daalde die van 49 naar 46 procent.”

“Je moet het potentieel van elke mens openstellen, ook door streng en veeleisend te zijn. Strengheid is een teken van respect en ook van liefde. Het ‘racism of low expectations’ is ook een vorm van racisme. Je kan dat toch niet verheffen tot een vorm van beleid?”

Afkomst is dus relatief, zeg maar…

“Toen een vaccin tegen het coronavirus werd ontdekt, titelde een krant dat een Turkse onderzoekster het vaccin ontdekte. Een ander vaccin werd dan weer ontwikkeld door een Marokkaan. Kijk, voor mij zijn dat in eerste instantie gewoon wetenschappers. Niemand heeft het toch over Louis Pasteur, de blanke onderzoeker die een remedie tegen hondsdolheid heeft ontdekt?”

Hoe staat u tegenover de Black Lives Matter-beweging?

“Kijk, geweld tegen de politie of geweld door de politie, dat kan geen van beide. Politie moet proportioneel omgaan met het gebruik van strikt noodzakelijk geweld. Maar Europa is niet de VS.”

“Men gaat er ook vanuit dat de racist altijd blank is en het slachtoffer van racisme altijd zwart. Ik snap dat niet, want ik zie ook vaak moslima’s die niet mogen huwen met iemand die niet uit de eigen gemeenschap komt. Doen ze het toch, dan betekent het een breuk met de familie en worden ze verstoten. Ook dat is een vorm van discriminatie naar wie anders is.”

“Natuurlijk kunnen ook zwarten racistisch zijn. Het is toch niet je kleur die bepaalt of je racistisch bent. Het zijn je daden. Het gaat om gedrag. Er zijn ook zwarten die mij racistisch behandelen. Die mij verwijten dat ik denk zoals een blanke. Dat is toch totaal onnozel? Het racismedebat is zeer eenzijdig.”

Even naar Europa terug: waarom heeft N-VA zich onthouden toen de Europese klimaatwet gestemd werd?

“N-VA erkent dat er een probleem is en dat we het milieu moeten beschermen. Dat onze kinderen propere lucht kunnen inademen, maar ook dat bedrijven innoveren. Natuurlijk moeten we ons klimaat beschermen, maar we kunnen ons niet vinden in de manier waarop Europa dat doet.”

“Waarom moet je mensen hun bedrijfswagen afnemen in plaats van te pleiten voor groenere wagens? Waarom onze bedrijven pesten en mishandelen met maatregelen die competitieve nadelen opleveren met bedrijven buiten Europa die sowieso wel dezelfde planeet vervuilen?”

Hoe zit dat nu precies met dat nieuwe migratiepact dat ook wel “Marrakesh 2” wordt genoemd?

“Het is een nieuw migratiepakket met voorstellen van de Europese Commissie. Het is niet één groot ‘pact’ dat moet goedgekeurd worden in het parlement. In het Europees Parlement worden die tien dossiers afzonderlijk onderhandeld en gestemd. We kunnen daar dus nog onze stempel op drukken.”

“Wat ik vaststel is dat de commissie ook bepaalde taboes doorbreekt. Ze spreken nu over terugkeerbeleid, zonder te spreken over ‘vrijwillig’ terugkeerbeleid. En ook over het aanpakken van mensensmokkelaars. Dat is een evolutie. Ons discours heeft dus impact en dat moeten we blijven doen.”

“Slechts 40 procent van de mensen die terug moeten, gaat ook effectief terug. Dus waar zijn die andere 60 procent? Dat moet aangepakt worden om te vermijden dat die verdwijnen in de criminaliteit, in overvolle kampen terechtkomen of gewoon onder de radar van de samenleving belanden. Dat vind ik onmenselijk beleid. Dat is ook een signaal aan de mensensmokkelaars. Het is belangrijk in terugkeerbeleid te investeren. Dat zijn twee positieve zaken. Alleen is nog niet duidelijk hoe de commissie dat gaat doen. Dat is dus vooral optimisme, maar de strategie ontbreekt. Nu komen ze met een plan over integratie, maar men weigert te praten over politieke islam.”

Slotvraagje: een tijd geleden was er heel wat te doen omtrent de kleuren van de klauwen van een Vlaamse leeuwenvlag, met rode klauwen, die jij op sociale media postte na een oproep van Theo Francken.

“Ik was verbaasd hoe gefocust men kon zijn over nagellak (lacht). Maar laat het duidelijk zijn: mijn hart slaat voor Vlaanderen, ongeacht de kleur van de nagels. Ik vond dat een overbodige discussie eigenlijk. Ik heb dus foto’s met zwarte en met rode nagels. En zelf ben ik voldoende zwart voor beide vlaggen (schaterlacht). Kijk, ik heb een leeuwenvlag, ik hou van Vlaanderen, ik kan de Vlaamse Leeuw zingen. Ik zal het cru zeggen: Het is zoals de liefde bedrijven, iedereen doet dat ook niet op dezelfde manier. Voor mij mag iedereen zijn liefde voor Vlaanderen op zijn manier uiten.”

Kristof Luypaert / Wim De Smet

Dit interview verscheen eerder in ‘t Pallieterke.