Deze week berichtten een aantal kranten dat de grootste Hongaarse media het schandaal rond het seksfeest met het Europarlementslid van de partij van Orban zouden verzwijgen. De Morgen en Het Laatste Nieuws besluiten daaruit dat “de overheidsgreep op de pers in dit EU-land pijnlijk duidelijk wordt”. Ze schrijven ook dat een groot deel van de bevolking “helemaal niets over de kwestie te weten komt”.

Die verslaggeving zegt helaas meer over de Belgische pers dan over de Hongaarse, want de laatste heeft wel degelijk uitgebreid bericht over de heisa. Wat Orban en Hongarije betreffen lijken onze kranten vooral bezig met de bevestiging van hun eigen vooroordelen. Orban is onbeschaamd rechts en dus is men permanent op zoek naar onheilspellend (ik wilde het woord ‘sinister’ gebruiken, maar in het Latijn betekent dat ‘links’) nieuws over de Hongaarse politiek en samenleving.

Fantasieën over fascist Trump

Enkele weken terug wijdde ik een column aan de onvoorstelbare onzin die uit de pen van ‘Amerika-kenners’ was gekomen over de mogelijkheid dat Trump een staatsgreep zou plegen. Rechtse milities zouden naar de wapens grijpen. Trump-supporters zouden het land op stelten zetten. Trump zou het leger proberen aan zijn zijde te krijgen. Trump zou weigeren het presidentschap op te geven en daarin gesteund worden door zijn partijgenoten in het bestel. Niets daarvan is gebeurd. Zelfs niet een beetje.

Hoe kwamen ze bij die volstrekt onjuiste voorspellingen? Voor mij was het duidelijk dat de kans dat dit zou gebeuren zero was. Ik heb dat ook al voor de verkiezingen geschreven. Fanatieke individuen zijn altijd in staat tot krankzinnige daden, maar een georganiseerde coup was pure fantasie van de linkse pers. Dat weet ook iedereen die iets begrijpt van Amerika en de conservatieve achterban van Trump.

Vooral dat laatste blijkt een probleem. Het is te gemakkelijk om dit soort verslaggeving af te doen als het resultaat van slechte wil. Ik vermoed dat een groot deel te maken heeft met daadwerkelijke onwetendheid. In The Guardian verscheen achteraf een begin van journalistieke zelfbevraging van de hand van Cas Mudde. Hij gaf toe zelf te alarmistisch te hebben geschreven over Trump, die nooit de fascist was die sommigen in de pers dachten te zien.

Links begrijpt rechts slecht

In 2009 voerde de Amerikaanse psycholoog Jonathan Haidt een interessant experiment uit. Hij liet 2000 Amerikanen een lijst met morele vragen beantwoorden. Ze moesten dat drie keer doen: een keer als zichzelf, een keer vanuit het standpunt van rechts en een keer vanuit het standpunt van links. Daaruit bleek dat rechtse mensen vrij goed kunnen inschatten hoe links denkt, maar dat linkse mensen een onjuist en negatief beeld hebben over de morele opvattingen van rechts. Haidt is zelf niet rechts. Hij verrichtte de studie om de Democratische Partij te helpen bij de verkiezingen.

Wanneer de pers er niet in slaagt om objectief te berichten over Orban, Bolsonaro of Trump is dat niet alleen een kwestie van slechte wil. Soms zijn de vooroordelen te groot. Voor mij, een conservatief, was het het idee dat de conservatieve achterban van Trump zich zou lenen tot een poging tot staatsgreep evidente onzin, maar niet voor enkele veteranen van onze buitenlandpers.

In de binnenlandse berichtgeving wordt die eenzijdigheid wat getemperd. Teveel betrokkenen, zoals rechtse politici en partijen, lezen mee en staan klaar om hun ongenoegen te uiten. Ook kijkers en lezers kunnen afhaken. Maar over rechts in het buitenland kunnen de pamflettisten zich helemaal laten gaan. Orban gaat geen boze lezersbrief sturen naar De Morgen.

Dat de onwetendheid over rechts in eigen land echter ook niet weg is, bleek vorige week nog in de heisa rond Carrera Neefs. Het incident was voor sommige, nochtans intelligente journalisten nog maar eens de aanleiding om achter de façade van het Vlaamse Blok een extremistische ideologie toe zoeken met wortels die teruggaan naar de Tweede Wereldoorlog. Onwetendheid of slechte wil? Een beetje van beiden, vermoedelijk.