N-VA nam minister van Energie Tinne Van der Straeten (Groen) de voorbije weken meermaals onder vuur over de kernuitstap in 2025. Voorzitter De Wever bood zelfs een wisselmeerderheid aan om die beslissing te herzien. In een interview met ‘t Pallieterke van vorige week benadrukte N-VA energiespecialist Bert Wollants zijn vrees dat de paarsgroene plannen vooral gebouwd zijn op dromen én ideologie. “De minister vertelt dat kerncentrales er voor zorgen dat we minder hernieuwbare energie hebben. Dat klopt niet. Studies bewijzen net het tegenovergestelde.”

In het ‘akkoord’ tussen Bart De Wever en Paul Magnette was er geen sprake van een volledige kernuitstap?

“De ‘bubbel van vijf’ was akkoord om de kerncentrales langer open te houden. We zaten aan tafel met Egbert Lachaert die voorzitter van zijn partij is geworden door te zeggen dat er twee kerncentrales langer moesten openblijven. En met de MR, waarvan we wisten dat die dat standpunt ook genegen was. Maar toen is men bij Groen gaan aankloppen om paarsgroen te maken en zij hebben de wet gedicteerd. Wat nu in het regeerakkoord staat, is geschreven door de groenen. De vraag is of iedereen daar even gelukkig mee is. Bij Groen zelf hebben ze alleszins de champagne ontkurkt.”

Er was recent toch liberaal protest tegen de uitstap. Zowel Jong VLD als MR-voorzitter Bouchez…

(onderbreekt) “Ik stel daar niet veel hoop op. Zeker niet als ik zie hoe Open Vld zichzelf heeft vastgezet en hoe premier De Croo fors op die lijn van de kernuitstap is gaan zitten en dat verdedigt. Op hetzelfde moment doet MR-voorzitter Bouchez op Twitter alsof dat scenario nog een optie is. Ik acht dat écht niet realistisch als je ziet hoe Groen dit dossier in een bepaalde richting stuurt. Bouchez deed dat alleen maar om zijn achterban een sprankeltje hoop te geven.”

Als je het EMBER-rapport mag geloven, dan zullen we vooral meer CO2 veroorzaken via gascentrales en riskeren we volledig afhankelijk te worden van het buitenland.

“Dat is de situatie waarin we zitten. Je krijgt de bizarre redenering waarbij een groene partij die kernuitstap zo belangrijk vindt dat ze bereid is om in ruil veel fossiele energie te gaan verbruiken. Een aantal jaar stelden ze in een campagne maatregelen voor die België zou moeten nemen voor het klimaat. Een ervan was het sluiten van alle aardgas-en kolencentrales. Nu gaan ze zelf aardgascentrales bouwen.”

“Greenpeace heeft in het kader van het onderzoek naar het subsidiemechanisme voor de aardgascentrales een brief gestuurd naar de Europese commissie. Ze waarschuwen Europa dat de Belgische regering zichzelf helemaal vastzet met die nieuwe fossiele centrales. De groene achterban gaat dus in Europa zeggen dat hun eigen ministers niet goed bezig zijn.”

De energiewaakhond CREG stopte een onderzoek op vraag van minister Van der Straeten. Waarom?

“De minister weet dat de CREG heel kritisch is tegenover dat capaciteitsmechanisme. Wanneer een aantal van die ideeën publiek bekend raken, zou dat er voor kunnen zorgen dat er veel minder gascentrales mogen gebouwd worden. Dat systeem is immers veel te duur. Maar Van der Straeten wil zo veel mogelijk gascentrales bouwen. Zo is ze zeker dat ze de kerncentrales kan laten sluiten. Dat is de reden waarom de CREG die studie niet mag uitvoeren. Ze wil dat debat om kerncentrales langer open te houden uit de weg gaan. Het gaat toch al ver als een minister, de ‘onafhankelijke’ regulator de mond snoert.”

Als de CREG onafhankelijk is, waarom leggen ze zich dan neer bij dat verzoek?

“In principe heeft ze die macht niet. Maar in het directiecomité van de CREG, dat bestaat uit vier leden, heeft één directielid ontslag genomen. Van de drie overblijvers zijn er minstens twee die hopen opnieuw benoemd te worden. En dat moet gebeuren op voorstel van de minister van Energie. De angst zit er goed in dat als zij zich nu kritisch opstellen, Van der Straeten binnen enkele maanden beslist om het volledig directiecomité te vervangen.”

U legt de vinger op de wonde, maar hoe wil u dat aanpakken?

“Ik heb in de Kamer gewaarschuwd voor het feit dat de CREG zo snel plooit voor de minister. Ik heb aan minister Van der Straeten via parlementaire vragen uitleg gevraagd omtrent die benoemingen. Ik heb haar ook gevraagd dat ze het studiewerk van de CREG overmaakt aan het parlement. We weten dat die studie helemaal is afgewerkt. Waarom mag ze dan niet verspreid worden?”

Bart De Wever bood enige tijd terug een wisselmeerderheid aan om de kernuitstap te vermijden. Een wanhoopspoging?

“Er dreigt een groot risico dat zowel Vlaanderen als onze bedrijven er op achteruit zullen gaan. Ik heb bij de beleidsverklaring van mevrouw Van der Straeten een aantal aanbevelingen gedaan. Maar ik kreeg er zelfs geen antwoord op. Ik vrees dat de oproep van Bart in dovemansoren zal vallen. Maar verwijt ons achteraf niet dat wij het niet geprobeerd hebben.”

Ook vicepremier Frank Vandenbroucke (sp.a) bedankte op eerder cassante wijze voor het aanbod. Hij vroeg zich af: “Wie is Bart De Wever?”

Tja, men houdt de boot af om het wankele evenwicht binnen de regering overeind te houden. Dat levert weinig garanties qua bevoorradingszekerheid, maar dat is wellicht niet de eerste prioriteit van deze regering.”

Uw partij heeft het leiderschap over de Vlaamse regering. Waarom eist u niet meer loyaliteit van uw Vlaamse coalitiepartners?

“We proberen daarin een goed evenwicht te zoeken. En willen daar ook absoluut op onze strepen staan voor wat betreft onze bevoegdheden. Tegelijk is het moeilijk het Vlaamse beleid te blokkeren omwille van die federale regering.”

“Zuhal Demir trekt in die regering echt wel de kaart van onze Vlaamse gezinnen en bedrijven. Ze is ook niet bang om dat aan het federale niveau duidelijk te maken. Maar het is zoeken naar een manier die niet de hele boel blokkeert. Aan het eind van de rit heeft niemand daar iets aan.”

Heeft N-VA geen stok achter de deur bij het afleveren van vergunningen voor de bouw van gascentrales?

“Dat is een stok achter de deur, ja, maar die vergunningen komen ook maar bij de minister op het moment dat je in een beroepsprocedure zit. Je moet natuurlijk ook goede argumenten aanbrengen die stand houden voor de Raad van State.”

Hoe ziet u de mogelijkheden met alternatieve energiebronnen zoals windmolens of zonne-energie?

“Er is nog veel innovatie nodig om op korte termijn over te schakelen naar honderd procent hernieuwbare energie, en liefst nog allemaal uit zon en wind. Die windmolens en zonnepanelen leveren energie wanneer het hén uitkomt. Dat kan je niet sturen. Er komen dus momenten waarop die energie gewoon niet wordt geproduceerd.”

“Ons piekverbruik qua elektriciteit zit in de winter tussen 6 en 8 uur ’s avonds. Als het donker is, zullen de zonnepanelen alvast geen stroom leveren. Je zal er dus ook moeten voor zorgen dat je een deel van die energie kan gaan opslaan en op een ander moment gebruiken. Er zijn wel wat projecten. Maar niet van die aard dat we alle zonne-energie van de zomer kunnen opslaan om in de winter te gebruiken.”

Wat zou u als minister van Energie anders doen dan Tinne Van der Straeten?

“Ik zou in de eerste plaats het gebruik van die twee kerncentrales verlengen, zodat we in elk geval zeker zijn dat we in 2025 voldoende energie hebben. Ik zou ook niet zo zwaar hebben ingezet op die fossiele centrales. En ik zou er voor zorgen dat de federale overheid voor haar eigen deur veegt op het vlak van energie.”

Minister Van der Straeten is volgens critici niet echt sterk in de debatten?

“In de argumentatie van de minister komen dingen naar voor die al tientallen keren zijn ontkracht. Zij komt op tv zeggen dat door gascentrales te bouwen er minder CO2 zal uitgestoten worden in Europa. En dat kerncentrales er voor zorgen dat we minder hernieuwbare energie hebben. Ik zou niet weten waarom. Studies bewijzen exact het tegenovergestelde. Zij verdedigt alleen haar ideologie. Wij geloven vooral in de feiten en in de cijfers.”

In onze Vlaamse media is er weinig ruimte voor tegensprekelijk debat.

“Gek genoeg wilde de Waalse televisiezender RTL een debat organiseren tussen de minister en mezelf. Maar de minister heeft geweigerd. Wou ze niet tegenover mij zitten? Ik weet het niet. Maar het zou wel goed zijn mocht het debat plaatsvinden. Nu vertelt de minister wat ze wil. En moet je al hopen op een kritische journalist die het thema kent.”

Wat vond u van de suggestie van Jean-Marie Dedecker dat Vlaanderen desnoods zelf een kerncentrale moet bouwen?

“Daar valt iets voor te zeggen. Alleen moet de nucleaire sector wel een aantal zaken op orde krijgen om dat te kunnen doen. Kerncentrales die nu worden gebouwd hebben toch een probleem met timing en met prijs. Daar is werk aan de winkel. Jammer genoeg lost dat het probleem van vandaag niet op. Zo’n kerncentrale bouwen, daar ben je snel vijftien jaar mee kwijt.”

Tijd om in 2024 het energiebeleid volledig naar Vlaanderen over te hevelen?

“Absoluut. Het enige moeilijke is dat het paarsgroene beleid ons enkele jaren achteruit zal zetten. Als we tot 2024 moeten wachten om over kerncentrales een beslissing te nemen, dan ben je minstens drie jaar kwijt. Voor Doel 1 en 2 en Tihange 1 had dat sneller gekund. Het grootste deel van het studiewerk was al achter de rug. De regering zat toen ook op het spoor die centrales te verlengen. Dat is jammer genoeg voor Doel 4 en Tihange 3 niet het geval. ”

Hebt u zelf eigenlijk al een stroomgenerator aangeschaft?

“Nog niet. Maar ik hou het in de gaten. De beslissingen die nu zijn genomen hebben eigenlijk vooral effect op de situatie vanaf 2025. Er is nog wat tijd. En dat is waar de huidige regering op hoopt. Dat het licht aanblijft tijdens hun legislatuur. Omdat ze weten dat de échte knoop in 2025 ligt, het jaar na de verkiezingen.”

Dit interview verscheen eerder in Weekblad ‘t Pallieterke.
Voor 9 EUR per maand (27/EUR per trimester) leest u online. Bestel hier
Voor 13 EUR per maand (156 EUR per jaar) leest u de gedrukte versie. Bestel hier.