“De Vivaldi-partijen willen door geldgebrek de sociale media van Vlaams Belang en N-VA muilkorven.” Dat zegt professor en politicoloog Bart Maddens, in een opiniestuk, gepubliceerd op VRTNWS. Hij spreekt zich zeer kritisch uit over de plannen van de ‘Vivaldi’-partijen om hun politieke concurrenten aan banden te leggen. “Geef toe, zeer democratisch is dat allemaal niet”, stelt hij. Maddens verwacht overigens ook dat “Paars-groen zal kunnen genieten van een langgerekte honeymoon-periode in de pers, zoals dat ook het geval was met de regering-Verhofstadt in 1999“. 

Door het sterk dalend aantal stemmen beschikken de Vlaamse Vivaldi-partijen (CD&V, Open VLD, de SP.A en Groen) samen over minder inkomsten uit overheidsfinanciering aan dan de N-VA en Vlaams Belang. Daarom broeden sommigen op een plan om een plafond te zetten op “uitgaven voor sociale mediacampagnes” door politieke partijen. Dat is een handige manier om oppositiepartijen zoals Vlaams Belang en N-VA een hak te zetten en hen communicatief monddood te maken.

Zowel N-VA als VB zetten voluit in op sociale mediacampagnes. VB heeft overigens weinig keuze. Er is géén klassiek medium dat betalende advertenties van de partij wil plaatsen. Er heerst namelijk naast een ‘politiek cordon’ ook een ‘media-cordon’. 

Vroeger losten de traditionele politieke partijen het probleem van dalende inkomsten vooral op door algemeen subsidies voor partijen te verhogen, maar die limiet is bereikt oordeelt Maddens. Daarnaast komt het politiek ook niet zo erg goed over om jezelf steeds meer toe te bedelen. Maar vooral het helpt de traditionele partijen niet op die manier de kloof tussen N-VA en VB op sociale media te dichten.

CD&V’er Robrecht Bothuyne wil uitgavenplafond voor sociale mediacampagnes 

“Nu al blijkt dat de N-VA en Vlaams Belang met voorsprong het meeste spenderen aan advertenties op sociale media (Het Laatste Nieuws 26/9). De verwachting is dat die digitale campagne nog zal worden opgevoerd om  te culmineren in 2024″, meent Maddens.

Maddens aanname zit wellicht dicht bij de waarheid. Bij CD&V is er een Vlaams Parlementslid dat zijn oplossing voor dat probleem gewoon open en bloot op Twitter zette. Robrecht Bothuyne stelde voor om een beperking op het gebruik van partijfinanciering in te voeren voor sociale mediacampagnes. Probleem meteen opgelost dus. En ‘toevallig’ komt het goed uit dat net de 2 grootste Vlaamse oppositiepartijen daar dan het grootste slachtoffer van zouden worden.

Een idee dat, aldus Maddens, ook bijna letterlijk het regeerakkoord haalde: “Vivaldi wil de regels rond politieke advertenties via sociale ­media actualiseren. Binnen en buiten de sperperiode moet er een uitgavenplafond komen”, weet Maddens. 

Men kadert dat dan onder het motto van ‘Fake News’ bestrijding. De exacte bewoordingen van Bothuynes suggestie zijn dan wel niet weerhouden, het idee op zich is wel in het regeerakkoord geraakt. Op enigszins omfloerste wijze, met een zinnetje waar men alle kanten uit kan: “We lezen daarin enkel dat de regering de controle op de inkomsten en de uitgaven van de partijen zal versterken en de strijd zal aanbinden tegen “fake news”.

“De oppositie muilkorven via zo’n uitgavenplafond van advertenties op sociale media zou van weinig fatsoen getuigen”

“Hoe dat zal gebeuren, daar hebben we voorlopig het raden naar,” schrijft Maddens. Volgens hem zou het van weinig fatsoen getuigen om de oppositie te muilkorven via zo’n uitgavenplafond van advertenties op sociale media”

Wanneer de ‘Vivaldi’-partijen van overheidswege beperkingen zouden opgelegd krijgen om op sociale media te adverteren buiten de campagneperiode dan balanceert men op een slappe koord: “Dit wringt met het recht op vrije meningsuiting voor politici en partijen“, oordeelt Maddens streng. Voor Maddens is zo’n beperking niets minder dan “een inbreuk op de strategische vrijheid van de partijen om hun middelen te besteden zoals ze willen”.

De politicoloog ziet verder niks mis in politieke partijen “die hun centen investeren in communicatie met de burger, ook via sociale media”. Tot slot van zijn betoog volgt ook nog een veeg uit de pan naar de mainstream media. “Die staan overwegend positief tegenover het paars-groene project”, verwacht Maddens, en “ze zullen de komende maanden ruim baan geven aan de nieuwe en jonge ministers.

“Geef toe, zeer democratisch klinkt het allemaal niet”

Dat zij daarbij overdreven kritisch zullen tewerk gaan verwacht Maddens niet: “Paars-groen zal kunnen genieten van een langgerekte honeymoon-periode in de pers, zoals dat ook het geval was met de regering-Verhofstadt in 1999.” 

Volgens Maddens dient de regering ook zelf de wetgeving strikt toe te passen. Hij wijst meteen Sophie Wilmès terecht: “Zo heeft voormalig premier Sophie Wilmès (MR) tot drie keer toe een officiële videoboodschap over de coronacrisis de wereld ingestuurd, zonder die aan de Controlecommissie voor te leggen. Geen haan die er naar kraaide. Dit zet de deur opnieuw open naar misbruik. De Vivaldiministers kunnen dit dankbaar aangrijpen in hun communicatiestrijd tegen de Vlaams-nationalisten.”

Het invoeren van regels die “de commmunicatie van de oppositie moeten bemoeilijken”, onder het mom van de strijd tegen fake news... Geef toe, zeer democratisch klinkt het allemaal niet”, besluit Maddens.

Maddens liet zich in het verleden steeds kritisch uit tegenover de strategie van de traditionele partijen, die volgens hem louter uit electoraal belang geen bereidheid hebben om het cordon sanitaire te doorbreken. Het ontbreekt hen aan leiderschap zei hij daar toen over.