Vrijdag werden twee journalisten aangevallen en zwaar gewond nabij de vroegere kantoren van Charlie Hebdo, het satirische tijdschrift dat begin deze maand opnieuw de spotprenten heeft gepubliceerd die in 2015 de aanleiding waren voor een gruwelijke aanval op de redactie van het tijdschrift. De aanslag gebeurde met een hakmes, een geliefd wapen van islamitische terroristen.

Het motief voor de aanslag was dan ook meteen duidelijk (behalve voor De Standaard), temeer daar deze maand ook het proces tegen de daders van de aanslag van 2015 is begonnen en er de afgelopen dagen verschillende nieuwe dreigingen uit islamitische hoek tegen Charlie Hebdo waren geuit.

Het terrorisme is nooit weg geweest

Je merkt het nauwelijks nog in de commentaren van pers en politiek, maar die terreur is in Frankrijk eigenlijk nooit gestopt. Sinds 2015 hebben in het land tientallen aanslagen plaatsgevonden, waarbij in totaal 250 mensen zijn omgekomen.

Daarbij zijn de aanslagen die werden gepland, maar die door de veiligheidsdiensten werden voorkomen, niet meegerekend. Alleen al de laatste maanden werden minstens 6 aanslagen verhinderd, verklaarde de Franse procureur van het parket dat is gespecialiseerd in antiterrorisme.

Evenveel terroristen slaagden wel nog in hun bloedig opzet. Wist u dat in januari een “Allah Akbar” schreeuwende moslim een man doodde en twee vrouwen zwaar verwondde? Dat in april een geestesgenoot twee mensen doodde en vijf verwondde? Dat later dezelfde maand een islamist opzettelijk met zijn auto inreed op twee gemotoriseerde politieagenten? De aandacht voor de aanslagen verzwakt. Ze blijven niet meer hangen in het collectieve geheugen. Ze worden faits divers.

Het is nochtans waarschijnlijk dat het terrorisme nog zal toenemen. In de Franse krant Le Figaro verscheen een studie waaruit blijkt dat jihadisten in 60% van de gevallen recidiveren. De krant koppelt die vaststelling aan het onheilspellende gegeven dat dit jaar de meeste teruggekeerde Syriëstrijders weer op straat zullen komen. Terrorismespecialist Thibault de Montbrial: “De strijders die in 2013 en 2014 zijn opgesloten, beginnen nu vrij te komen. In 2020 is 64 procent van hen uit de cel. Het gaat om enkele honderden personen. Een grote meerderheid van hen is nog steeds vastbesloten ons land te bestrijden. Hun profiel is zorgwekkend, want zij zijn geoefend in de strijd.”

In België gebeurt trouwens hetzelfde. Onze minister van Justitie, Koen Geens, is er nochtans helemaal gerust in.

Soumission is de praktijk

Het begin van het proces tegen de terroristen van 2015 is de reden waarom Charlie Hebdo de Mohammed-cartoons opnieuw heeft geplaatst. Het is eigenlijk jammer dat dit een nieuwsfeit is. Waarom is voor het plaatsen van grappen over een godsdienst een monumentale aanleiding nodig? Het echte nieuwsfeit is dat het 5 jaar heeft geduurd voor er nog eens een spottende cartoon verscheen over de profeet.

De media beweren wel dat ze allemaal Charlie zijn, maar in de praktijk heerst een zelfcensuur over alles wat aanstootgevend zou kunnen zijn voor moslims. Ook deze keer zijn er, zoals Anne Giudicelli, “specialiste van de Arabische wereld”, die vinden dat Charlie de laatste aanval had kunnen vermijden door de spotprenten niet opnieuw te publiceren. “Soumission” is eigenlijk hun advies.

Deze week publiceerden alle Franse nieuwsmedia een gezamenlijke open brief ter ondersteuning van Charlie Hebdo en de vrije meningsuiting. Dat is bemoedigend, maar echte solidariteit zou er eigenlijk in bestaan allemaal zelf de cartoon van Mohammed op de voorpagina te plaatsen. Dat alleen zou de terroristen tonen dat ze niet kunnen winnen. Het zou ook het voordeel hebben gehad Charlie Hebdo, waarvan alle redactieleden vandaag leven als Salman Rushdie, een beetje uit de wind te zetten.

De waarheid is dat de terroristen gewonnen hebben, zegt Patrick Pelloux, één van de redactiemedewerkers die de aanslag van 2015 hebben overleefd. “In Frankrijk merk je dat het voor humoristen gemakkelijk is te lachen met de Paus en de katholieken, de joden en de protestanten, maar niemand durft nog lachen met de Islam. Je voelt dat die religie angst aanjaagt. De zelfcensuur haalt het. De terroristen hebben gewonnen.”

Islamofobie: erger dan terrorisme

De angst wordt trouwens niet alleen veroorzaakt door terroristen, maar ook door westerse intellectuelen en politici die in 2015 wel eventjes “Je suis Charlie” prevelden, maar daarna een oorlog ontketenden tegen alle vormen van “islamofobie”. Ze vinden het terrorisme zelf minder erg dan de conclusies die mensen zouden kunnen trekken over de aard van de betrokken godsdienst.

In het VK werkt de perswaakhond IPSO aan richtlijnen die journalisten verbieden om aan berichtgeving te doen die “de spanningen tussen de gemeenschappen verhogen” of vijandige behandeling van moslims “meer waarschijnlijk maakt”. In eigen land voert staatsinstelling UNIA al een tijd met uw belastinggeld campagne om islamofobie gemakkelijk strafbaar te maken. Europees Commissaris Helena Dalli bracht dit jaar naar aanleiding van ramadan de boodschap: “We kunnen niet toelaten dat islamofobe retoriek zich verder over Europa verspreidt.”

Hoe kan je ernstig beweren solidair te zijn met Charlie Hebdo, als je wetten voorstelt die uiteindelijk hetzelfde resultaat hebben als wat de broers Chérif en Saïd Kouachi wilden bereiken toen ze op 7 januari 2015 gewapend de kantoren van Charlie Hebdo binnenstapten? Er zijn heel wat mensen, en helaas niet alleen bij de islamitische gemeenschap, die elk spot over Mohammed, Allah en de Islam als islamofoob beschouwen. Minstens zal elke strafbaarstelling van islamofobie de huidige zelfcensuur nog versterken.

Het secularisme is opgegeven

Islamofobie is een woord dat enkel dient op elke kritiek op de islam te vermijden,” zegt ook Marika Bret, de personeelsverantwoordelijke van Charlie Hebdo. Bret moest maandag nog door de politie uit haar huis geëscorteerd worden, na zeer precieze informatie over een geplande aanslag. Ze kreeg 10 minuten om haar spulletjes bij elkaar te rapen en durft sindsdien niet meer naar haar woning terugkeren. Bret krijgt permanente politiebewaking, net als andere medewerkers van Charlie Hebdo. De redactie werkt nu verder in een bunker.

Ook Zineb El Rhazoui en Zohra Bitan, allochtone vrouwen die openlijke kritiek op de islam hebben geuit, worden door de politie beschermd. Hoeveel gaan er nog in permanente angst moeten leven? Gaan we dit echt als normaal beschouwen?

Bret is ontgoocheld dat links, haar eigen kamp, het secularisme heeft laten vallen. “Ik ben boos, razend zelfs, dat mijn eigen politieke familie, links, die strijd heeft opgegeven.” De islamisering van Ecolo zou voor Bret alvast geen verrassing zijn.