Europa draait mogelijk zelf op voor schadevergoedingen ten gevolge van een mogelijke schadelijke bijwerking van het coronavaccin. AstraZeneca krijgt van Europa een vrijstelling van aansprakelijkheid. België stapt mee in de deal die de Europese Commissie sloot heeft met pharmabedrijf AstraZeneca. Dat geeft ons toegang tot een Europese voorraad van 300 miljoen doses. Er is echter een probleem. Mocht ooit blijken dat het vaccin na een paar jaar schadelijke bijwerkingen veroorzaakt, dan draait de Europese belastingbetaler daar voor op. Dat blijkt uit berichtgeving van Het Laatste Nieuws. N-VA Kamerlid Kathleen Depoorter vindt dat een gevaarlijk precedent. 

In ruil voor de garantie die AstraZeneca de Europese lidstaten geeft op de beschikbaarheid van een grote hoeveelheid vaccins, krijgt de firma van Europa niet alleen een flink bedrag om de ontwikkeling te financieren. In de deal met de EU zou ook een clausule vervat zitten die AstraZeneca beschermt tegen eventuele rechtszaken. 

Zowel AstraZeneca als de Europese Commissie wilden niet verder uitweiden over de clausule. Maar Het Laatste Nieuws houdt vol dat ze wel degelijk opgenomen zijn in de Europese deal die België mee onderschreven heeft. De krant spreekt wel van een “verwaterde” versie van wat de firma eerst zelf had voorgesteld. Omdat de oorspronkelijke clausule “te problematisch” zou geweest zijn.

“Als AstraZeneca tot schadevergoedingen veroordeeld wordt moet de overheid het geld ophoesten”

Niettemin krijgt AstraZeneca garanties dat zij bij eventuele problemen niet zullen opdraaien voor schadeclaims. “Dat is opmerkelijk”, vindt ook Stefaan Callens, professor Gezondheidsrecht aan de KU Leuven en advocaat: “In de VS is het gebruikelijk dat firma’s zich op deze manier indekken, maar in Europa is het uitzonderlijk.

Waarom de farmaceutische firma naar deze clausule grijpt is voor Callens onduidelijk, zegt hij, “want als zij zorgvuldig te werk gaan bij het ontwikkelen van haar vaccin en alle veiligheidsstappen doorloopt, dan hoeft ze in principe geen schrik te hebben van schadeclaims”. Hij vindt het voorts gevaarlijk dat overheden akkoord gaan met zo’n clausule: “Onbewust kan het ertoe leiden dat een firma de standaarden laat zakken of risico’s neemt die ze anders niet zou durven te nemen.

In VTM Nieuws noemde Thierry Vansweevelt, hoogleraar medisch recht, dergelijke clausule “zeer uitzonderlijk en licht choquerend”. Volgens minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) lopen de onderhandelingen over de clausule nog altijd.

Kathleen Depoorter: “Met halve deals zijn we niet vooruit geholpen.”

Ook N-VA Kamerlid Kathleen Depoorter heeft haar bedenkingen. In een reactie aan SCEPTR  uit ook zij bedenkingen bij de Europese deal: “De bijzondere clausule waardoor de gevolgen van eventuele ernstige bijwerkingen door de overheid gedragen worden is een belangrijk precedent voor de Europese markt “, meent ze. “Het risico op het vervagen van de wetenschappelijke precisie is daarbij volledig gedragen door de overheid. Dit baart mij zorgen”, stelt ze. 

Depoorter vindt het enerzijds “goed dat onze regering eindelijk een werkgroep voor het Covid vaccin heeft opgestart via het FAGG”. Maar anderzijds baart het haar wel zorgen dat we ons opnieuw vastklinken aan de Europese commissie, zonder enige garantie op het aantal vaccins dat er voor ons land beschikbaar zijn. “Bovendien hebben we op dit moment nog geen idee van de prijs en de toegankelijkheid voor onze patiënten”, merkt Depoorter op. 

Heel bijzonder is de clausule over de aansprakelijkheid. Naar mijn mening holt Europa hierbij de Verenigde Staten achterna en riskeert men de kwaliteit van de wetenschappelijke controle te ondermijnen op die manier,” waarschuwt Depoorter. “Ons land moet ernaar streven om een betaalbaar en betrouwbaar vaccin naar onze patiënten te brengen. Met halve deals zijn we niet vooruit geholpen”, besluit ze.