Voor wie het wilde zien, was het al lang duidelijk: de ‘Black Lives Matter’-betogers, die al maanden de centra van heel wat Amerikaanse steden terroriseren, zijn geen lieverdjes. Wat deze week naar boven kwam in de rand van de zaak Kyle Rittenhouse, de tiener die in Kenosha drie betogers neerschoot (waarvan er twee overleden), was niettemin nog verrassend.

“Naar boven komen” is veel gezegd. De pers besteedde veel aandacht aan de achtergrond van de 17-jarige dader en meldde onder meer dat Rittenhouse een fan van de politie is en aanwezig was op een meeting van Trump, maar deed haar uiterste best om zo weinig mogelijk te weten te komen over de slachtoffers. “Een vader en een heldhaftige skateboarder”, zo omschreef Het Nieuwsblad de twee slachtoffers.

Lange strafbladen

Het waren alweer de sociale media die dat beeld moesten corrigeren. Elk van de drie slachtoffers van de schietpartij blijkt al een strafblad te hebben. Vooral dat van de twee die de schietpartij niet overleefden, was niet van de poes. Joseph Rosenbaum was veroordeeld voor pedofilie (hij stond geregistreerd als een ‘sex offender’ van klasse 3 (dat is de groep die voor het publiek het grootste gevaar betekent). Er hingen hem ook nog vervolgingen boven het hoofd voor het breken van borgtochtregels, slagen en verwondingen en twee gevallen van huiselijke geweld. Anthony Huber, “de heldhaftige skateboarder”, was al veroordeeld voor poging tot wurging, onwettige opsluiting, gebruik van een gevaarlijk wapen, drie gevallen van huiselijk geweld en recidivisme.

Geen van de omstandigheden maakt uiteraard dat zij de dood verdienden, maar het misdadige verleden van de betrokkenen zou ons mogen aanzetten om iets verder te kijken dan het simplistische, zelfs onjuiste verhaal van “Wapenfanaten tegen vreedzame manifestanten” (zoals Guy van Vlierden van Het Laatste Nieuws de kwestie samenvat). Wat zich die avond afspeelde was heel wat minder zwart-wit, zoals je hier kan lezen. Of Kyle Rittenhouse handelde uit zelfverdediging, zal het onderzoek moeten uitwijzen, maar het staat nu al vast dat de mannen die het op hem gemunt hadden geen doetjes waren.

Als een willekeurige betoger eens een serieus strafblad blijkt te hebben, hoeft dat nog niets te zeggen over de rest van de betogers of de zaak die ze dienen. Maar drie op drie is een gegeven dat te opvallend is om te negeren, zeker niet als je de moeite doet om meer informatie te verzamelen over wat zich afspeelt in heel wat Amerikaanse steden en niet door de filter van de Vlaamse pers geraakt.

“You lie. You wanted to loot my store”

Alleen al in de wijk Manhattan van New-York werden op 12 dagen tijd 450 winkels geplunderd. Over het gehele land, over de gehele periode sinds de dood van George Floyd, zijn tienduizenden handelszaken vernield, velen eigendom van kleine zelfstandigen die reeds zwaar getroffen waren door de coronacrisis. Ook in Kenosha was er al uitgebreid geplunderd en afgebrand vooraleer Kyle Rittenhouse en anderen naar de wapens grepen.

Zwarte winkeleigenaars en immigranten worden evengoed het slachtoffer als hun blanke collega’s. You tell me black lives matter”, schreeuwt een wanhopige zwarte vrouw uit, nadat haar winkeltje werd vernield, “You lie. You wanted to loot my store.”

Het linkse Portland is de hoofdstad van de anarchie. Hoe een typische nacht er daar uitziet kwamen we ook eerder toevallig te weten, toen een brutaal incident de schijnwerpers kortstondig op de chaos richtte. Verschillende amateurfilmpjes tonen het aftuigen van Adam Haner door BLM-militanten en wat er aan voorafging. Jim Goad van Taki’s Magazine deed de moeite om de bizarre opeenvolging van gebeurtenissen te beschrijven. Het lijken surrealistische scenes uit een dystopische film.

Elijah Shaffer van The Blaze, een van de weinige journalisten die zich nog tussen de betogers in Kenosha durft te begeven, getuigt dat de verschillende manifestanten vuurwapens meedroegen op de avond van de confrontatie met Rittenhouse. Een van hen richt onverwachte zijn wapen op het hoofd van de journalist, zoals zichtbaar in het filmpje hier.

Wetteloosheid trekt de wettelozen aan

Als een linkse, homoseksuele senator zou bewusteloos worden geslagen door aanhangers van Trump, zou dat wereldnieuws zijn. Manifestanten van BLM deden precies dat en het verhaal geraakte niet verder dan het lokale nieuws. 

Geen enkel Vlaams persorgaan wist ook te vertellen dat senator Rand Paul door de politie moest beschermd worden tegen een bloeddorstige meute toen hij het Republikeins Nationaal Congres verliet. De gewone congresgangers hadden minder geluk. Een oude man werd neergeslagen door een bende agressieve betogers. Een homo werd afgetuigd, terwijl zijn aanvallers “Black Lives Matter, faggot!” schreeuwden (‘Faggot’ is een scheldwoord voor homo’s). Toen Trump de gewelddadige betogers “thugs” (schurken) en “agitators” noemde, een vrij correcte omschrijving, titelde het Laatste Nieuws “Trump beschimpt actievoerders”, waarna de krant er in slaagde de redenen voor Trumps uithaal volstrekt onvermeld te laten.

Eigenlijk mag het geen verrassing zijn: wetteloosheid trekt de wettelozen aan. Dit gaat niet meer over betogers die zich in hun woede laten verleiden tot crimineel gedrag, maar over criminelen die betogers worden. We maken het in Europa ook steeds meer mee. Protesten in Frankrijk rond de vermeende mishandeling van Théo Luhaka of de dood van Adama Traoré gingen regelmatig gepaard met grootschalige vernielingen, plunderingen en diefstal. Ook in eigen land was de antiracismebetoging van BLM een aanleiding voor vandalisme en plundering.

Minimalisering door de pers

De media specialiseren zich in het verzwijgen of minimaliseren van deze feiten. Waar dat niet meer kan, proberen ze een afstand te creëren tussen “vreedzame betogers” en relschoppers: “10.000 vreedzame betogers in Brussel konden niet beletten dat het Black Lives Matter-protest uitmondde in rellen en plunderingen”, schreef De Standaard in een poging om BLM uit de wind te zetten. De waarheid is dat het bijzonder moeilijk is “vreedzame betogers”, relschoppers en regelrechte criminelen van elkaar te onderscheiden.

De pogingen tot minimalisering kunnen potsierlijk worden. CNN maakte zich enkele dagen geleden grenzeloos belachelijk toen een beeld van een brandende binnenstad werd begeleid met de tekst: “Hevige maar vreedzame betogingen na politiegeweld”. Het leidde tot een vloedgolf in spottende memes. Het was al de tweede keer deze week dat CNN door de mand viel. Bij een verslag van een reporter ter plaatse werd het onderschrift nog tijdens het gesprek aangepast: “gewelddadig protest” werd plots “protest”

Dergelijk wegkijkgedrag is allesbehalve onschuldig. Het vermijdt elke druk op de organisatie om relschoppers te weren of zich ervan te distantiëren. Het zorgt ervoor dat ook politici kunnen wegkijken.

Trump heeft nog een kans

Het is geen toeval dat gouverneurs en burgemeesters van de Democratische Partij aan de macht zijn in alle plaatsen waar anarchie en geweld heersen. De partij verspreidt actief het idee van Amerika als een land van systemisch racisme, inclusief de mythe dat de politie een vijand van de zwarten is. Ook bij het neerschieten van Jacob Blake wachtte Biden het onderzoek niet af en wees hij expliciet op de huidskleur van het slachtoffer. Uit die houding puren de betogers hun vernielende woede. Die ideeën leiden tot wegkijkgedrag en zelfs begrip vanwege politici voor de vernielingen en het geweld. 

Trumps kans op herverkiezing was tot voor kort heel klein, maar de steun van de Democratische Partij voor BLM en haar zwijgzaamheid over de vernielingen kunnen het tij voor hem alsnog doen keren. Eén aanwijzing daarvoor is een recente zet van Facebook. Het bedrijf poogt alle verwijzingen naar Kyle Rittenhouse van zijn pagina’s te verwijderen. Facebook doet dat niet om de identiteit van de jonge dader te beschermen, maar omdat het bedrijf merkte dat er massale steun kwam voor Rittenhouse. Een van die Facebookgroepen telde onmiddellijk 400,000 leden. Ondanks de ban blijft de steun voor Rittenhouse op Facebook toenemen, meldt The Guardian. Er borrelt iets onder de oppervlakte dat in de presidentsverkiezingen van november nog voor een verrassing kan zorgen.