Meer dan honderd schrijvers, academici en journalisten pleiten in een open brief, getiteld ‘Een Brief over Rechtvaardigheid en Open Debat’, voor de bescherming van de vrijheid van meningsuiting. Zij waarschuwen voor “de censuur die zich ook in onze cultuur verspreidt” en een “intolerantie voor afwijkende meningen”.

De open brief werd ondertekend door zo’n 150 schrijvers, academici en journalisten – veelal van linkse of linksliberale signatuur. De lijst bevat enkele ronkende namen, waaronder academici als Jonathan Haidt en Noam Chomsky, journalisten als Bari Weiss en Fareed Zakaria en schrijvers als J.K. Rowling, Salman Rushdie en Margaret Atwood. Sommigen – zoals Haidt, Rowling en Rushdie – strijden al langer voor het vrije woord, of werden zelf reeds met pogingen tot censuur geconfronteerd. De schrijfster van Harry Potter kwam vorige maand onder vuur te liggen wegens uitlatingen die als ‘transfoob’ geïnterpreteerd werden.

(Lees verder onder de tweet.)

Pleidooi voor vrije meningsuiting

De ondertekenaars juichen de huidige “krachtige protesten voor raciale en sociale rechtvaardigheid” naar eigen zeggen toe. Tegelijkertijd waarschuwen ze voor intensivering van een “nieuwe reeks van morele houdingen en politieke verbintenissen […] die de neiging hebben om onze normen van open debat en tolerantie van verschillen te verzwakken, ten gunste van ideologische conformiteit”.

“De vrije uitwisseling van informatie en ideeën, het levensbloed van een liberale samenleving, wordt dagelijks ingeperkt”, klinkt het. “Terwijl we dat van rechts-radicaal zijn gaan verwachten, verspreidt de censuur zich ook in onze cultuur: een intolerantie voor tegengestelde meningen, een trend van publieke beschimping en verbanning, en de neiging om complexe beleidskwesties op te lossen in een oogverblindende morele zekerheid. Wij handhaven de waarde van een robuuste en zelfs bijtende tegenspraak van alle kanten. Maar het komt nu maar al te vaak voor dat we oproepen tot snelle en strenge vergelding horen als reactie op vermeende overtredingen van het spraak- en gedachtegoed.”

De auteurs geven meteen een hele waslijst aan voorbeelden van wat zij bedoelen: “Redacteuren worden ontslagen voor het publiceren van controversiële stukken; boeken worden teruggetrokken voor vermeende onechtheid; journalisten worden uitgesloten van het schrijven over bepaalde onderwerpen; professoren worden onderzocht voor het citeren van literaire werken in de klas; een onderzoeker wordt ontslagen voor het verspreiden van een peer-reviewed academische studie; en de hoofden van organisaties worden afgezet voor wat soms gewoon onhandige vergissingen zijn.”

“We betalen nu al de prijs in een grotere risicoaversie onder schrijvers, kunstenaars en journalisten die vrezen voor hun levensonderhoud als ze afwijken van de consensus”, waarschuwen de ondertekenaars. “Deze verstikkende sfeer zal uiteindelijk de meest vitale zaken van onze tijd schaden. De beperking van het debat, of het nu gaat om een repressieve regering of een intolerante samenleving, doet steevast pijn aan degenen die geen macht hebben en maakt iedereen minder in staat tot democratische participatie. De manier om slechte ideeën te verslaan is door ze bloot te leggen, te argumenteren en te overtuigen, niet door ze het zwijgen op te leggen of weg te wensen. Wij weigeren elke valse keuze tussen rechtvaardigheid en vrijheid, die niet zonder elkaar kunnen bestaan.”

(Lees verder onder de tweet.)

Rijkelijk laat?

Volgens critici schieten vele van de ondertekenaars rijkelijk laat wakker, voor een fenomeen waar ze bovendien zelf aan hebben bijgedragen. Zo waarschuwt de Amerikaanse rechterzijde al jaren voor de gevaren van ‘cancel culture’. Vele van de auteurs trokken niet aan de alarmbel toen conservatieven gecensureerd werden. Bovendien laten ze niet na om uit te halen naar rechts, dat volgens hen ook zou proberen de vrijheid van meningsuiting te beknotten.

“Dwaze zelfingenomen brief van liberalen die liever de wereld zien branden, dan zich tot hun conservatieve tegenhangers te wenden voor hulp bij het blussen. Ze denken dat logica deze puinhoop kan oplossen. Nee, dat zal niet werken”, schrijft de rechtse YouTuber Dave Rubin. “Plus een aantal ondertekenaars hier hebben geprobeerd om mij te annuleren!”