In een online-campagne tegen Antifa gebruikte het campagneteam van de Amerikaanse president Donald Trump (Rep.) een rode driehoek. Deze en andere advertenties werden gedeactiveerd door Facebook, naar verluidt omdat het om haatsymbool zou gaan. “Ons beleid verbiedt het gebruik van het symbool van een verboden haatgroep om politieke gevangenen te identificeren zonder de context die het symbool veroordeelt of bespreekt”, klonk het bij Facebook. Ook tal van media in binnen- en buitenland schreven dat Trump met een ‘nazi-symbool’ adverteerde. Maar klopt dit ook?

1. Ja, de ‘rode driehoek’ is van oorsprong een ‘nazi-symbool’

Ten eerste, de zogenaamde ‘rode driehoek’ is van oorsprong inderdaad het symbool dat de nazi’s gebruikten om zogenaamde ‘politieke gevangenen’ in hun kampen te onderscheiden. Het ging daarbij voornamelijk maar niet uitsluitend om socialisten en communisten, maar ook om Vrijmetselaars en mensen die joden hielpen onderduiken. 

(Lees verder onder de afbeelding.)

Foto: Wikimedia.

Andere symbolen die door de nazi’s gebruikt werden waren onder meer: de ‘groene driehoek’ voor criminelen, de ‘roze driehoek’ voor homoseksuelen en de ‘paarse driehoek’ voor Getuigen van Jehovah. Indien de gevangene joods was moest deze een gele driehoek dragen, met daarover bijvoorbeeld een rode driehoek als het ging om een joodse politieke gevangene.

(Lees verder onder de tweet.)

2. Nee, het campagneteam van Trump verwees niet naar het symbool in die context

Toch is het te kort door de bocht om te stellen dat het campagneteam van Trump een ‘nazi-symbool’ gebruikte om te adverteren. De ‘rode driehoek’ heeft doorheen de jaren immers een nieuwe invulling gekregen. Tal van (extreem)linkse organisaties, zoals Antifa, gebruiken het symbool nu zelf als een soort geuzenmerkteken. In tegenstelling tot wat in sommige artikels beweerd wordt gebeurt dit nog altijd. Zo werd de driehoek gedragen door Peter Mertens (PVDA). Wie links Twitter erop nagaat ziet het symbool ook her en der opduiken in gebruikersnamen.

In het cultuurwetenschappelijke jargon wordt zoiets ‘(re)appropriatie’ of ‘toe-eigening’ genoemd. Het is een term die door links gebruikt wordt om bijvoorbeeld het dragen van een kostuum uit een andere cultuur te bekritiseren, bijvoorbeeld het dragen met een indianenkostuum tijdens carnaval. In zo’n geval zou het gaan om ‘culturele toe-eigening’. Het gebruik van de ‘rode driehoek’ toont echter dat sommigen op links zelf niet vies zijn van een beetje toe-eigening.

Het gebruiken van het symbool van de nazi-opposanten heeft echter ook een sinistere kant. Door zichzelf voor te stellen in oppositie tegen iets anders, wordt de werkelijke ideologie gemaskeerd. Eenzelfde truc wordt ook gebruikt bij het gebruik van de naam ‘Antifa’. Welk weldenkend persoon is immers niet anti-fascistisch? Dit verbergt echter waar de zogenaamde ‘antifascisten’ vóór zijn. In de meeste gevallen gaat het om ideologieën als het communisme of het anarchistisch socialisme. ‘Fascisme’ staat in dergelijke kringen al vlug gelijk aan dingen als kapitalisme, privébezit, politie en grenzen.

Conclusie:

Het is vrij duidelijk dat het campagneteam van Trump met de ‘rode driehoek’ verwees naar het hedendaagse gebruik van het symbool door (extreem)links, niet naar het oorspronkelijke gebruik ervan door nazi’s.