De bestelling van ca. 40 miljoen EUR die minister van defensie Philippe Goffin begin deze maand in plaatste bij het Luxemburgse postbusbedrijfje AVROX S.A. en bij het Gentse bedrijf River Woods blijft voor beroering zorgen. Dat leidde tot een verhitte discussie in het parlement tussen Kamerlid Michael Freilich (N-VA) en minister van Defensie Philippe Goffin (MR). “Je kan niet meer postbusfirma zijn dan Avrox”, aldus Freilich. De MR-minister gaf echter geen krimp en zei dat alle regels rond de openbare aanbestedingen werden nageleefd.

Op 5 mei sloot defensie een contract af met de twee bedrijven die op 24 mei een eerste levering van in totaal 18 miljoen mondmaskers moesten leveren. Het totale contract voorziet in de afname van 50 miljoen stuks. Kamerlid Michael Freilich (N-VA) plaatste onmiddellijk na de toekenning van het contract al grote vraagtekens bij de deal. Avrox zelf blijkt geen website, brochures of een telefoonnummer te hebben. De contactpersoon die het dossier voor Avrox behandelde, Brice Marco Erniquin wiste na de mediabelangstelling zelfs zijn linkedin-profiel. Freilich stelde daarop in de commissie defensie de vraag hoe Defensie met deze firma in contact was gekomen en vooral welke adelbrieven dit obscuur bedrijf kon voorleggen om meer dan 80% van dit miljoenencontract in de wacht te slepen. Vragen in dit dossier waren er niet enkel vanuit de politiek. Ook Philippe De Koster, hoofd van de anti-witwascel uitte al ernstige bedenkingen bij de keuze voor een postbusfirma én betreurde dat geen advies van de CFI (Cel voor Financiële Informatie) werd gevraagd. 

(Lees verder onder de tweet.)

Rekenhof ingeschakeld

Freilich drong aan op transparantie en vroeg inzage in het dossier. Dat kreeg hij ook enkele dagen later, maar het dossier dat ter inzage werd aangeboden bleek vooral een lege doos. Hoewel meer dan 30 bedrijven een offerte zouden hebbe ingediend bleek daarvan geen enkel spoor in het dossier. Niet van de afgewezen kandidaten maar ook niet van de AVROX of Tweeds & Cottons. Daarop schreef Freilich een brief aan het Rekenhof om alvast het volledige dossier te kunnen inkijken. Minister Goffin bevestigde inmiddels dat het Rekenhof ook positief heeft gereageerd op die vraag van Freilich en dat het dossier intussen werd opgevraagd bij defensie. Minister Goffin had eerder aan de Franstalige pers nog verklaard dat hij diplomaten had gestuurd naar fabrieken in Vietnam en in Hong Kong. Een bewijs van dat bezoek kon de minister vooralsnog niet voorleggen, want in het parlement moest hij in zijn antwoord op een mondelinge vraag van Freilich erkennen dat zo’n inspectieverslag niet bestaat. Ook over de exacte timing van dat bezoek bestaat onduidelijkheid. We vernamen uit goede bron dat zowel de ambassadeur van Vietnam als de consul van Hong Kong met wie Freilich probeerde in contact te komen hem hebben doorverwezen naar de minister. Dat is op zich niet onlogisch, aangezien Goffin ook als minister van Buitenlandse Zaken aan de top van de diplomatie staat. Echt harde conclusies kan men daar niet uit trekken, maar dat de beide diplomaten op hetzelfde moment doorverwezen naar hun voogdijminister “wanneer er vragen zijn over de mondmaskers”, zegt natuurlijk ook al veel.

VTM gevraagd beelden te wissen

Het AVROX-dossier raakte in een stroomversnelling toen VTM twee journalisten op onderzoek stuurde naar de maatschappelijke zetel van AVROX, gelegen in Luxemburg.  VTM trof op het adres inderdaad een postbus van AVROX aan, evenals postbussen van nog 37 andere bedrijven. Een woordvoerder van AVROX kregen ze echter niet te zien, wat de these van Freilich dat het om een postbusadres gaat enkel kracht bij zet. Van bij aankomst bleek duidelijk dat men daar in het grote landhuis ‘La Pinède’ waar Avrox gehuisvest is geen pottenkijkers gewoon is. Zodra de cameraploeg begon te filmen stapten twee mannen op de journalisten af. Bij de vraag of ze iemand van Avrox konden spreken, ontstond er een grimmig sfeertje en de journalisten werden gevraagd hun beelden te wissen en weg te gaan.

HLN bevestigt conclusies Freilich

Deze ochtend blokletterde Het Laatste Nieuws nog op de voorpagina “Miljoenendeal mondmaskers unfair verlopen?” Uit dat artikel blijkt dat Freilich de voorbije weken zélf (een deel van) het dossier heeft gereconstrueerd. Een tiental deelnemende bedrijven zowel uit Vlaanderen als Wallonië bezorgden anoniem hun dossier aan het N-VA Kamerlid die er zo in geslaagd is om de diverse puzzelstukjes van het aanbestedingsdossier samen te leggen. En dat leverde een aantal verrassende resultaten op.

“Defensie heeft in verschillende dossiers het bedrijf uitgesloten zonder gegronde reden”, verklaarde Freilich tegenover Het Laatste Nieuws die zijn dossier ook liet inkijken door de journalist van Het Laatste Nieuws. En die bevestigt: “Ook wij komen tot dezelfde conclusie: minstens zeven firma’s zijn om een onduidelijke reden overboord gekieperd. In de meeste gevallen gaf Defensie de firma’s een ‘onvoldoende’ omdat ze niet konden aantonen dat ze in het recente verleden al eens een levering van minstens 250.000 stoffen mondmaskers succesvol hadden afgewerkt.”

Het Laatste Nieuws stelde verder vast dat in de meerderheid van de dossiers die Kamerlid Freilich verzamelde die referenties wel aanwezig waren, maar dat de betrokken firma’s toch van de lijst werden geschrapt omdat er zogezegd geen referentie in het dossier stak.

Afgewezen kandidaat blijkt hofleverancier van Defensie en Federale Politie

Tegenover SCEPTR verklaart de medewerker van Freilich, die zich wekenlang in het dossier verdiepte, dat de frustratie en kwaadheid bij de afgewezen firma’s even groot was als hun terughoudendheid om publiek te reageren. Toch was er één bedrijf dat met naam en toenaam wilde reageren. Allen zijn het bedrijven die regelmatig geleverd hebben bij Defensie en dat ook nog willen blijven doen in de toekomst.

Ook het bedrijf van Pol Speleers, CEO van Seyntex, werd niet weerhouden “omwille van het ontbreken van een referentie”. Extra pijnlijk detail voor Goffin en Defensie, want Seyntex is al jaren een gekend en betrouwbaar leverancier van maskers en beschermingsmateriaal bij de Belgische federale politie. “Ik was stomverbaasd toen ik dat vernam”, aldus de CEO van het bedrijf dat op de koop toe ook al vijftig jaar met Defensie werkt.

Goffin loopt spitsroeden in Parlement

Tijdens het vragenuurtje vanmiddag in de kamer gaf Vlaams Belang-Kamerlid Steven Creyelman als eerste een schot voor de boeg: “Een verhaal met een virus, duizenden doden, 18 miljoen mondmaskers, 47 miljoen euro, een minister, het leger, postbusvennootschappen, een Jordaans zakenman, terroristengeld, een bank op de zwarte lijst. Ik heb geprobeerd om het scenario in Hollywood te slijten, maar iedereen vond het daar te ongeloofwaardig en ik raakte het aan de straatstenen niet kwijt.” Daarna volgden nog vragen van sp.a-Kamerlid Kris Verduyckt.

AVROX leverde slechts 2,7 miljoen maskers

De 3 miljoen maskers besteld bij Tweeds & Cottons zouden inmiddels volledig aangekomen zijn. Wat AVROX betreft bevestigde Minister Goffin tijdens het vragenuurtje in de Kamer dat er inmiddels 2,7 miljoen stuks zijn gearriveerd. Dat is nog maar 18% van het beloofde aantal van 15 miljoen maskers die er eigenlijk uiterlijk 24 mei hadden moeten zijn.

Creyelman, voorzitter van de subcommissie legeraankopen, besloot zijn tussenkomst met de mededeling dat zijn fractie een parlementaire onderzoekscommissie zou vragen. Michael Freilich sluit dat niet uit maar wil eerst het volledige dossier opnieuw gaan inkijken, dit keer bij het Rekenhof. Freilich benadrukte in zijn repliek dat hij nog steeds geen antwoord op zijn vragen heeft gekregen en blijft zich afvragen waarom Belgische bedrijven niet geselecteerd zijn, en Avrox wel.

Gekozen omwille van snelle levering

Inmiddels is één maand verstreken nadat Defensie het dossier overnam en het lijkt er op dat de Belgische regering eerder zelf in snelheid gepakt wordt door AVROX. Dat bedrijf heeft volgens het gunningsverslag nochtans hun selectie te danken aan de snelheid en hun capaciteit om zeer snel te kunnen uitleveren.

Dat het bedrijf met een prijs van 2,5 EUR per mondmasker ver boven de prijzen van andere kandidaten aanbood en dat er bedrijven waren, ook met Belgische productie, die varieerden tussen de 1 en de 1,5 EUR laat toch een wrange nasmaak achter. Defensie werd door diverse Belgische leveranciers van bij het begin gewaarschuwd dat 50 miljoen stuks op korte termijn zeer moeilijk zou zijn. Het getuigt dan ook van een zeker gevoel van cynisme dat minister Goffin bij zijn verdediging van de keuze voor AVROX net de nadruk legde op het feit dat het om een dringende procedure ging. Zeker omdat het criterium van capaciteit en snelheid van levering de hoofdreden waren die de Belgische industrie de das hebben omgedaan en die maakten dat AVROX als enige kandidaat in staat bleek te zijn om op korte termijn het maximum van 49,5 miljoen mondmaskers te kunnen leveren.