Op 24 februari, twee dagen nadat Italië reeds verschillende steden in lockdown had geplaatst wegens het snel oprukkende coronavirus, verspreidde de EU een persmededeling met de titel “’Het antwoord van de EU op Covid-19.” Het is een merkwaardig document.

We werden gerustgesteld dat de lidstaten er klaar voor waren: “Er is over de hele lijn een hoog niveau van paraatheid.” Naast de lege retoriek waarin internationale instellingen zo bedreven zijn (“The European Commission is working on all fronts to support efforts to tackle the COVID-19 outbreak.”), bleken de concrete maatregelen vooral te bestaan uit hulp aan China: de EU stuurde 30,5 ton hulpgoederen, voor het grootste deel bestaande uit beschermende uitrusting voor het zorgpersoneel. Jawel, ook Italië droeg bij, met anderhalve ton mondmaskers en beschermende pakken.

Niets voor Italië

Op 26 februari, twee dagen later, vroeg Italië zelf om dringende medische hulp, in het bijzonder mondmaskers, via het Europees mechanisme voor civiele bescherming. De formele vraag stond ook vermeld op de website van de EU, maar dat zinnetje is nu – begrijpelijk – weer verwijderd. Want er kwam niets. Niets van de EU, niets van de lidstaten.

(Lees verder onder de video)

Mijn argument is niet dat die tonnen mondmaskers en ander materieel het grote verschil zouden gemaakt hebben (hoewel ze zeker van pas zouden gekomen zijn). Wat vooral indruk op mij maakte toen ik het document een maand later las, is de onwaarschijnlijke zelfoverschatting van Europa die eruit spreekt. Terwijl de rook al uit het eigen dak kwam, dacht de EU nog steeds dat ze de brand aan de andere kant van de wereld moest gaan blussen. “De Commissie staat klaar voor verdere hulp aan China,” voegde de mededeling er nog aan toe.

Propagandakonvooien

Wanneer de omvang van de dreiging duidelijk werd, verstijfde de EU als een konijn dat staart in naderende koplampen. De lidstaten begonnen de eigen schaarse medische voorraden af te schermen. De machteloosheid van Europa kon nauwelijks beter geïllustreerd worden dan door de hulpkonvooien uit autoritaire staten die om de beurt in Italië kwamen aangereden: China, Cuba, Rusland en Turkije. Poetin stuurde militaire voertuigen, getooid met Russische vlaggen, om de vernedering net iets groter te maken. Alleen Noord-Korea ontbrak nog in de parade.

(Lees verder onder de video)

Wat ze meebrachten had vooral propagandistische waarde, maar de Italianen waren te wanhopig (en te boos op de Europese ‘vrienden’) om te weigeren. En de Europese ‘vrienden’ waren te beschaamd om er iets van te zeggen. Van China, de ‘capo di tutti capi’ van de bende, kwam de meest opvallende propagandahulp. Daarna mochten we inflatoire prijzen betalen voor producten die even gebrekkig zijn als speelgoed van de Action.

Dure buren

Kathleen van Brempt maakte zich boos over de populistische leugens die N-VA en Vlaams Belang zouden verspreiden over de financiële coronahulp waarmee de EU dan uiteindelijk toch over de brug kwam. Onder andere Tomas Roggeman en Dries Van Langenhove hadden opgemerkt dat Marokko 450 miljoen euro kreeg, terwijl aan Vlaanderen maar 6 miljoen werd toebedeeld. Klopt helemaal niet, zegt ze. Die 450 miljoen wordt eigenlijk aan Marokko gegeven in het kader van het Europese nabuurschapsbeleid, maar mag nu ook gebruikt worden voor coronabestrijding.

(Lees verder onder de tweet)

Ben ik nu de enige die door deze uitleg nog meer geërgerd was? Geven we echt geld aan landen alleen omdat ze onze buur zijn? Blijkbaar kaderen die schenkingen in een plan om de EU en 16 buurlanden “dichter bij elkaar te brengen.” Geven die landen dan ook geld aan ons omdat wij hun buren zijn? Pro forma worden er aan de gulheid wel voorwaarden gesteld op gebied van goed bestuur en economisch beleid, maar dat brengt mij dan tot mijn punt: wie is Europa in 2020 nog om de missionaris van de wereld te spelen?

Ontwikkelingshulp uit een andere eeuw

De eigenaardigheden over de vrijgevigheid van de EU die naar boven komen in het kader van de coronacrisis zijn uiteraard anekdotisch. Maar ze kunnen gerust gelden als pars pro toto voor de gehele houding van Europa: dit verzwakte, onmachtige continent denkt nog steeds dat het het centrum is van een wereld die door ons op een hoger niveau moet getild worden.

Op 27 maart keurde Europa een hulppakket van 37 miljard euro goed voor lidstaten getroffen door de coronacrisis. Daarvoor moesten alle budgetten leeg geschraapt worden.

Dit bedrag, waarmee men een uitzonderlijke crisis in de naoorlogse geschiedenis van Europa wil verzachten, is minder dan de helft van wat de hele EU jaarlijks aan ontwikkelingshulp geeft. Bij de 75 miljard die daar in 2018 werd aan gespendeerd door de EU en haar lidstaten, zijn private hulp en mechanismen als het Nabuurschapsbeleid, het Euro-Mediterrane Partnerschap en toetredingshulp niet eens inbegrepen.

Terwijl Europa blijft volharden in een duur en altruïstisch model van ontwikkelingshulp uit een andere eeuw, zonder enig bewezen termijneffect voor de lokale bevolking, voert China een commercieel veroveringsbeleid uit in Afrika. Het Chinese regime koopt massaal Afrikaanse bodemrijkdommen op en de Afrikaanse machthebbers gebruiken dat geld om Chinese firma’s grootschalige infrastructuurprojecten te laten uitvoeren.

Klimaatijdelheid

Het meest monumentale toonbeeld van Europese zelfoverschatting is eigenlijk nog het klimaatbeleid. Terwijl iedereen weet dat de toekomst van de globale CO2-uitstoot afhangt van de evoluties in landen als China en India, legt het klimaatakkoord van Parijs vooral verplichtingen op aan Europa. China en India mogen zelfs nog tot 2030 steenkoolcentrales bijbouwen. Bovendien moeten de ‘ontwikkelde’ donorlanden (lees: Europa en Japan, want de VS doen niet meer mee) 100 miljard euro per jaar storten in een klimaatfonds om – hoe kan het ook anders? – uitgekeerd te worden aan de rest van de wereld. Bij de eerste evaluaties blijkt, typisch, dat alleen Europa zich aan de afspraken houdt.

De “Green Deal” van Frans Timmermans doet daar nog een schepje bovenop: in plaats van een stabilisering van de CO2-uitstoot tegen 2050, wil uitslover EU dan al volledig klimaatneutraal zijn. Het megalomane Green Deal-project van de EU zal minstens 1 biljoen (1000 miljard) euro kosten en zal de reeds door de coronacrisis geteisterde Europese economieën met bijkomende handicaps belasten, zonder dat we ook maar de minste waarborg hebben dat de rest van de wereld zal volgen.

Nooit meer bedelen

Waarom wil Europa niet begrijpen dat de 20ste eeuw voorbij is en dat het belachelijk is om zichzelf nog te zien als Atlas die de wereld kan torsen? We zijn een vergrijzend continent en een militaire en diplomatieke tweederangs macht. De coronacrisis zal er nu voor zorgen dat we ook op economisch gebied verder wegzakken. Kan Europa eindelijk beginnen zichzelf te helpen?

Ik veroorloof me een eerste suggestie te doen. Kunnen we een beleid op poten zetten dat toestaat om een aantal strategische productiesectoren terug te halen uit China? Ik ben geen protectionist en gehecht aan de vele voordelen van vrijhandel, maar als de coronacrisis iets heeft aangetoond, dan is het wel hoe beangstigend afhankelijk we zijn van China. Op crisismomenten kan onze samenleving het best heel lang stellen zonder tuinmeubelen, Playmobil en goedkope truien. Maar ik hoop dat we nooit meer in een situatie terechtkomen waar we voor medisch materieel en medicijnen moeten gaan bedelen bij communistisch China.