Vandaag is het exact 105 jaar geleden dat de Armeense genocide in het toenmalige Osmaanse Rijk begon. Bij die gebeurtenissen zouden tot wel 1,5 miljoen Armeniërs de dood vinden. De Armeense genocide was echter slechts onderdeel van een veel grotere genocide van meer dan drie miljoen christenen in het Osmaanse Rijk: Armeniërs, Grieken, Arameeërs, Assyriërs, Chaldeeërs, … Tussen 1894 en 1924 kromp het aantal christenen in het gebied van 20% naar een schamele 2%. 24 april is tevens de dag waarop die genocide jaarlijks herdacht wordt. Ook vandaag de dag blijft de situatie van de weinige overgebleven christenen in Turkije precair. 

Traditioneel wordt 24 april 1915 als de begindatum van de Armeense genocide gezien. Op die dag deporteerden de toenmalige Osmaanse autoriteiten meer dan 200 Armeense intellectuelen en leiders uit de toenmalige hoofdstad Istanboel. De meerderheid van hen werd uiteindelijk vermoord. Tussen 1914 en 1923 zouden tot wel 1,5 miljoen Armeniërs de dood vinden. Aanvankelijk werd de mannelijke bevolking afgeslacht. Later werden de vrouwen, kinderen en bejaarden de Syrische woestijn ingejaagd, een zekere dood tegemoet. Het geweld werd niet enkel uitgevoerd door etnische Turken; vele van de moordpartijen werden gepleegd door Koerden.

(Lees verder onder de tweet.)

Jihad tegen de christenen

Na het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog verslechterde de situatie van de Armeniërs en andere christelijke minderheden in het toenmalige Osmaanse Rijk dramatisch. Enerzijds streefden de toenmalige Osmaanse autoriteiten – de Drie Pasja’s, voortgekomen uit de radicale Turks-nationalistische vleugel van de Jonge Turken – naar etnisch homogeen Turks en islamitisch Turkije. Anderzijds werden de christelijke Armeniërs ervan beschuldigd de Russen te helpen tijdens de oorlog en verantwoordelijk te zijn voor een reeks Osmaanse nederlagen.

De Armeense volkerenmoord is de meeste bekende uit deze periode, maar gelijktijdig waren ook andere christelijke minderheden – zoals Grieken, Arameeërs, Assyriërs en Chaldeeërs – binnen het Osmaanse Rijk het slachtoffer van planmatige uitroeiing. Volgens vele historici zijn de verschillende genocides onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Tussen 1894 en 1924 werden zo’n vier miljoen christenen in Turkije, Thracië, Urmia en de Kaukasus vermoord en verdreven. Aan het eind van de 19e eeuw vormden zij 20 procent van de bevolking in deze gebieden. In 1924 was dat nog maar een schamele 2 procent.

Bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog riep de Osmaanse grootmoefti op tot een ‘jihad tegen de christenen’. Hoewel aanvankelijk bedoeld om de islamitische massa’s te mobiliseren in de oorlog tegen Rusland, Frankrijk en het Britse Rijk, werd dit later aangegrepen om het geweld tegen christenen binnen het Osmaanse Rijk te rechtvaardigen.

Turkije blijft genocide ontkennen

24 april is tevens de dag waarop de christelijke genocide in Turkije herdacht wordt. Bovendien klinken ook in ons land stemmen om van deze dag een officiële herdenkingsdag te maken. De genocide wordt door verschillende landen – zoals de VS, de meeste Europese landen, ons land en Rusland – als dusdanig erkend. De planmatige uitroeiing van de Armeniërs vormde in 1943 zelfs gedeeltelijk de inspiratiebron voor de uitvinding van het woord ‘genocide’ (volkerenmoord) als dusdanig.

Desondanks blijft de Turkse regering weigeren om de Armeense genocide te erkennen. Hetzelfde geldt voor de andere genocides die de toenmalige Osmaanse regering tegen christenen pleegde.

Ook in 2020 zijn Turkse christenen er slecht aan toe

Tegenwoordig blijft er in Zuidoost-Turkije slechts een fractie van de vele christenen, die zich ooit in het Osmaanse Rijk bevonden, over. Deze laatste christenen zijn nog altijd het slachtoffer van pesterijen, geweld sabotage en een blinde, dove of vijandige overheid. 

In het ergste geval zijn ze zelfs het slachtoffer van ontvoeringen en moord. Zo werden Hurmuz Diril en zijn vrouw Şimoni – de laatste Chaldeeuws-katholieke christenen in hun dorp Kovankaya – in januari ontvoerd. Şimoni werd onlangs dood teruggevonden langs een kanaal. Haar 71-jarige man blijft spoorloos.