Zondag kwamen tien politieke partijen tot een akkoord over de doorstart van de regering-Wilmès. Met bijzondere volmachten uit het parlement moet de ontslagnemende regering de nodige maatregelen kunnen nemen om de coronacrisis het hoofd te bieden. Die volmachten zijn echter niet onbesproken en zijn vanuit democratisch oogpunt mogelijks problematisch.

Een zogenaamde besluitwet laat de regering toe om de Kamer buitenspel te zetten. Wetten kunnen dan gewijzigd worden zonder inspraak van het parlement. De op basis van een besluitwet genomen maatregelen moeten later wel bij wet goedgekeurd worden door het parlement. Democratisch gezien bevindt dat principe zich in een grijze zone. De huidige coalitie heeft immers geen meerderheid in de Kamer. De andere keren uit de politieke geschiedenis dat gebruik werd gemaakt van bijzondere machten – zoals onder Martens of Dehaene – had de regering wél een meerderheid in het parlement.

Budgettaire maatregelen

“Dat is erg problematisch vanuit democratisch oogpunt”, stelt professor Staatsrecht Stefan Sottiaux (KU Leuven) tegenover De Tijd. “Omdat het parlement dan zijn controlerende macht niet kan uitoefenen en het vertrouwen in de regering niet kan opzeggen. Maar zelfs als de regering-Wilmès het vertrouwen krijgt, dan nog is het problematisch omdat het om een minderheidsregering gaat.” Volgens professor Sottiaux zou het beter zijn om een crisis aan te pakken met een volwaardige regering of een noodregering. Vooral omdat de nodige maatregelen zich in de socio-economische sfeer bevinden, vormen de volmachten mogelijks een probleem. Fiscale ingrepen – zoals een verlaging van de btw in de horeca – behoeven principieel de inspraak van het parlement.

Ook professor Staatsrecht Hendrik Vuye (Universiteit Namen) stelt de bijzondere machten in vraag. “Ik denk dat het op korte termijn geen probleem is volmachten toe te kennen om de coronacrisis aan te pakken. Daar is geen tijd te verliezen”, citeert Trends hem. “Maar voor belangrijke sociaaleconomische en budgettaire maatregelen is dat iets anders. Dat ligt veel moeilijker.”

(Lees verder onder de tweet.)

Blanco cheque

De vraag is dus welke bevoegdheden precies gedelegeerd gaan worden aan de restregering. Indien die beperkt blijven tot bijvoorbeeld de volksgezondheid lijkt er geen probleem. Sociaaleconomische en budgettaire ingrepen zijn daarentegen wel problematisch. Ook N-VA-voorzitter Bart De Wever is niet overtuigd van het principe. Hij behoedt zich er vooral voor dat de restregering in dat scenario een “blanco cheque” zou krijgen.

“Waarom je bijzondere machten nodig hebt weet ik niet, behalve als het parlement op een gegeven moment niet meer zou kunnen samenkomen”, klonk het bij hem. “Maar welke levende ziel in het parlement zou nu tegen minister De Block zeggen: u mag geen mondmaskers kopen, of extra geld voorzien voor artsen?”

Lees meer:

Politiek compromis van zondag vertoont al barstjes

De Wever betreurt afspringen noodregering met PS: “Triest schouwspel”