“Wanneer er een crisis is, gaat rationaliteit de kamer uit,” zo stelt Edward Snowden in een interview. Snowden legt uit wat de coronacrisis kan betekenen voor de individuele vrijheid. Hij stelt zich onder andere vragen bij het gebruik van kunstmatige intelligentie. Ook stelt hij dat bedrijfsmatige ‘efficiëntie’ van een overheid niet wenselijk is voor een vrije samenleving.

Edward Snowden is een voormalig CIA- en NSA-medewerker in de Verenigde Staten. In 2013 lekte hij staatsdocumenten aan de media. Daardoor werd bekend dat overheden wereldwijd hun burgers bespioneren. Voor het publiek maken van die documenten werd hij aangeklaagd wegens spionage. Nadien vluchtte Snowden naar Rusland, waar hij tot op heden verblijft.

(Lees verder onder de video)

Aanval op vrije samenleving

In het interview trekt Snowden de parallel met de aanslagen in de Verenigde Staten op 11 september 2001. Volgens Snowden zorgde de paniek rondom 11 september ervoor dat alle rationaliteit verdween. In een korte tijd werden er besluiten genomen die ‘noodzakelijk’ leken. Achteraf bleek echter dat deze besluiten weinig effect hadden. De privacy van burgers was daarentegen wel ernstig aangetast. Eveneens zijn de verloren rechten nooit hersteld. Door de paniek rondom het coronavirus kan dit opnieuw gebeuren, aldus Snowden.

“Er is geen tijdelijke opschorting van burgerrechten,” zegt Snowden. De ‘tijdelijke maatregel’ blijkt permanent te zijnVaak strijden groepen mensen lang voor het verwerven van vrijheden. In panieksituaties verdwijnen deze vrijheden snel als burgers niet opstaan. De huidige cultuur is hierbij een gevaar. Snowden meent immers dat we leven in een ‘cultuur van veiligheid boven alles’.

Op dit moment woedt de discussie over het gebruik van mobiele data in de strijd tegen corona. Dat is mogelijk erg ‘efficiënt’, maar niet wat de samenleving moet willen. Snowden zegt dat samenlevingen ‘efficiëntie’ moeten vrezen. Efficiëntie is erg handig voor machthebbers. Maar machthebbers dienen juist begrensd te worden, meent Snowden. Hij waarschuwt dat de huidige koers richting een ‘architectuur van onderdrukking’ gaat.