Een kleine maand geleden vroeg het Vlaams Belang een onderzoek naar de financiering van de PVDA. De extreemlinkse partij haalt immers veel meer geld binnen dan men zou vermoeden op basis haar grootte. In een opiniestuk op VRT NWS uit professor Bart Maddens (KUL), een specialist inzake partijfinanciering ook zijn twijfels uit over de wettelijkheid en de wenselijkheid van bepaalde technieken die de PVDA toepast.

De PVDA heeft een ‘unieke’ manier om lidgelden binnen te halen. Ze werkt onder meer met variabele lidgelden. Hoe actiever iemand is, hoe meer die moet bijdragen. Dat wordt afgewogen aan het loon, waardoor mensen die meer verdienen meer moeten betalen. Eerder zei professor Maddens dat het systeem “in de schemerzone zit“.

Vandaag doet hij er een serieuze schep bovenop in zijn opiniestuk. Hij wijst er op dat de partij, die vroeger haar middelen kreeg uit de Sovjet-Unie, een moorddadig dictatoriaal imperium, een aanzienlijk vermogen heeft opgebouwd. Dat vermogen lijkt disproportioneel groot. Professor Maddens stelt zich dan heel wat vragen bij al dat kapitaal en vermogen van de communisten.

Transparantie

Sinds 2014 heeft de PVDA twee zetels in de Kamer. Daardoor is er zicht op de interne financiële werking van de communistische partij. Ze bleek toen 3,8 miljoen euro vermogen te hebben. Vandaag is dat aangezwollen tot 4,6 miljoen euro. Ondertussen stroomden de giften binnen. Zo’n 300.000 euro. Dat is twee derde van alle giften die in 2014 door alle Belgische partijen werden aangegeven.

De twee jaren nadien viel dat bedrag sterk terug om daarna weer fors te stijgen tot 340.000 euro in 2018. De giften die de PVDA van 2014 tot 2018 heeft ontvangen (780.000 euro, in actuele prijzen) zijn goed voor zo maar liefst 17 procent van het totale gedoneerde bedrag aan alle Belgische partijen samen tijdens de voorbije twintig jaar.” 

Indien alles eerlijk en correct is verlopen, is er niets aan de hoge bedragen op te merken. Dat wil zeggen dat er dan enkel individuen mogen doneren, tot 500 euro per individu, per jaar. Meer is verboden. En als de identiteit van de schenkers van 125 en meer wordt doorgegeven aan de parlementaire Controlecommissie. Iets wat we dankzij de vraag van Barbara Pas te weten zullen komen.

Hoge lidgelden

Naast de opmerkelijke hoge giften, ontvangt de extreemlinkse partij ook buitensporig hoge lidgelden. In 2014 was dat ter waarde van 940.000 euro. “Dat is een vierde van alle door de Belgische partijen geïnde lidgelden. Dit is de jaren nadien crescendo gegaan, om in 2018 te eindigen bij 1.560.000 euro, bijna veertig procent van alle lidgelden. De partij heeft naar eigen zeggen 19.000 leden, wat zou betekenen dat het lidmaatschap van de PVDA een niet onaardig bedrag van 82 euro kost. Nochtans kun je volgens de PVDA-website lid worden voor 20 euro.

Daarboven komt nog eens een ‘speciale categorie’ van leden die verantwoordelijkheid dragen. Die betalen vrijwillig een hoger lidgeld. De PVDA/PTB werkt voor die leden met een referentiebudget. Verantwoordelijken die minder of evenveel verdienen dan dat referentiebudget betalen 5 euro per maand, zij die meer verdienen betalen meer in functie van hun loon. De communisten verkiezen die ‘vrijwillige’ hogere lidgelden want: “Voor de partij is dat dan geen gift. Bijgevolg gelden de wettelijke regels inzake giften niet. De leden mogen met andere woorden meer dan 500 euro betalen en hun identiteit hoeft niet te worden meegedeeld aan de Controlecommissie.”

Dat systeem werd door het Vlaams Belang aangeklaagd. “Indien zou blijken dat de zelfverklaarde politieke maagden van PVDA/PTB inderdaad de wet hebben overtreden en hebben gesjoemeld met het niet registreren van giften, dienen de nodige sancties te worden opgelegd“, liet Barbara Pas optekenen.

Professor Maddens begrijpt die redenering. “Zij heeft natuurlijk een punt. Iemand kan, buiten alle regels om, een groot bedrag schenken aan de PVDA en zich dan pro forma laten registreren als “partijverantwoordelijke”. Dit lijkt een handige manier om de wetgeving inzake giften te omzeilen.” Voor hem is de proportionaliteit tussen lidmaatschap en het bedrag zoek. De hoge lidgelden lijken hem meer op een (verboden) gift. Hij wijst er wel op dat het Vademecum van de commissie te onduidelijk is over de kwestie en de PVDA daar mogelijks kan van profiteren.

Vastgoed

Maar ook op andere manieren blijken de communisten “uiterst creatief” rond de financieringsregels. De professor wijst op de aankoop van het partijhoofdkwartier in Antwerpen. Dat kostte 1,25 miljoen euro.

Maar niets is wat het lijkt te zijn bij de PVDA. In feite kocht de partij helemaal geen hoofdkwartier. Het is een coöperatieve vennootschap met beperkte aansprakelijkheid, De Toekomstbouwers, die eigenaar is van het gebouw. De aandelen daarvan zijn voor 300.000 euro in handen van acht PVDA-militanten en een linkse stichting. De rest van het aankoopbedrag wordt bijeengebracht via giften van militanten en sympathisanten, die elk 1.000 tot 5.000 euro kunnen investeren.”

Maddens gaat verder: “De Toekomstbouwers is formeel geen component van de partij. Dit betekent dat de beperking van de giften daarop niet van toepassing is. Individuen en zelfs bedrijven mogen dus onbeperkt schenken aan De Toekomstbouwers.” De professor wijst er op dat een gift van die coöperatieve aan de PVDA, ook in natura, illegaal is. Er zou dus een huurprijs tegenover moeten staan. Als die niet marktconform is, is ze illegaal, als ze dat wel is, zou ze nutteloos zijn. Een vervelende spagaat voor de PVDA.