In het nieuwe PISA-onderzoek vallen de Vlaamse leerlingen voor leesvaardigheid voor het eerst uit de top-10 van de OESO-landen. PISA (Programme for International Student Assessment) onderzoekt de gemiddelde vaardigheden van 15-jarige kinderen uit de regio’s van de OESO-landen. Traditioneel scoort Vlaanderen hierin uitstekend, maar ook dit jaar zakt onze positie alweer. Vlaanderen scoort ook slechter inzake wiskundige geletterdheid en wetenschappelijke kunde. Vlaams minister van Onderwijs Ben Weyts (N-VA) trekt aan de alarmbel. Dat brengt Het Laatste Nieuws.

Om de drie jaar komen de PISA-studies uit. Dit al sinds 2000. Aanvankelijk scoorde Vlaanderen héél goed, maar de laatste jaren ging deze prestatie flink achteruit. Voor PISA 2018 werden in Vlaanderen 4.882 leerlingen uit 172 scholen getest. Bij elk van de 3 geteste competenties ging Vlaanderen alweer achteruit. We scoren – voorlopig – wel nog beter dan het OESO-gemiddelde.

Is de neerwaartse trend inzake geletterdheid en wetenschappelijke kunde veroorzaakt door slechter onderwijs en/of door zwakkere instroom leerlingen?

Vooral in leesvaardigheid zakken we snel. Haalden Vlaamse leerlingen in 2006 nog gemiddeld 522 punten en in 2015 nog 511 punten, moeten ze het nu stellen met 502 punten. 19% van de Vlaamse leerlingen haalt zelfs het minimumniveau voor lezen niet: deze leerlingen konden de belangrijkste elementen uit teksten niet halen. En maar liefst 60% geeft aan enkel te lezen als het moet. Andere West-Europese landen merken trouwens ook flinke achteruitgang. Duitsland scoort 11 punten minder, Nederland zelfs 18 punten. Estland, Finland, Ierland, Polen, maar ook Zweden en het VK scoren dan weer beter dan ons inzake leesvaardigheid. Estland en Polen hebben recent een grondige onderwijshervorming doorgevoerd.

Voor wiskunde en wetenschappen behoren de Vlaamse leerlingen wel nog tot de Europese subtop, maar ook hier gaan de gemiddelde scores duidelijk achteruit. Met de huidige trend lijkt een koers richting middelmoot ingezet. Tussen 2003 en 2018 daalde het aantal toppresteerders voor wiskunde in geen enkel land zo sterk (-15%) als in Vlaanderen. 17% van onze leerlingen is laagpresteerder voor wiskunde en 18% laagpresteerder voor wetenschappen. We halen echter wel nog steeds de top 3 inzake wiskunde. In ieder geval, de politiek zit met de handen in het haar, want men weet niet hoe al deze achteruitgang zich ontwikkelt. Duidelijk wetenschappelijk onderzoek rond oorzaken bestaat immers nog niet.

N-VA trekt aan alarmbel: “We moeten nú ingrijpen en de kwaliteit opkrikken.”

Maar “deze resultaten kan en mag je niet wegwuiven”, zegt Vlaams minister van Onderwijs Weyts in Het Laatste Nieuws. “Jaar na jaar zijn er wel experts die de slechte resultaten relativeren, maar ik wil dat uitdrukkelijk níet doen. Zeker de evolutie op lange termijn kunnen we niet naast ons neerleggen. We moeten nú ingrijpen en de kwaliteit opkrikken.” Een opmerkelijke uitspraak want de N-VA zit al sinds 2004 onafgebroken in Vlaamse regering, die bevoegd is voor onderwijs in onze regio.

“Ten eerste moeten we focussen op Nederlands, want taal is de sleutel tot alle andere kennis. Ten tweede moeten we de lat hoger leggen, met aangescherpte eindtermen die focussen op Nederlands en Wiskunde. Ten derde moet ons onderwijs meer in de spiegel kijken, met in heel Vlaanderen dezelfde proeven die meten of we erin slagen om leerwinst te boeken. Het zal zeker 10 jaar duren voor we effecten van die aanpak zien. Op korte termijn zullen er niet meteen meetbare resultaten zijn, maar we moeten de tanker wel keren.”