Van de bijna 51.600 vastbenoemde federale ambtenaren zijn er in acht jaar tijd amper 189 ontslagen. “Ofwel loopt alles perfect bij de federale overheid, ofwel zijn de regels te strikt”, klaagt Kamerlid Vincent Van Quickenborne (Open Vld) aan. Opmerkelijke kritiek, want Open Vld zit zelf al 20 aan de federale knoppen. De rechtsliberaal vroeg de cijfers op bij onder meer minister voor Ambtenarenzaken David Clarinval (MR) en liet ze publiceren in Het Laatste Nieuws.

Eens je als ambtenaar federaal benoemd bent, moet je al op heterdaad op diefstal betrapt worden, om ontslagen te worden. Het is een cliché dat vaak rondgaat, maar het lijkt ook waarheid te bevatten. Van 51.600 vastbenoemde federale ambtenaren werden er in 8 jaar slechts 189 ontslagen. Dat is minder dan 1 op 273. Als de federale statutaire overheid dus een bedrijf was met 273 werknemers, zou er om de 8 jaar maar één iemand zijn job verliezen. Sterker: Op maar liefst 22 van de 43 federale overheidsdiensten is tussen begin 2010 en eind 2017 géén enkele vastbenoemde ambtenaar ontslagen.

Federale statutaire ambtenaren zijn bijna onaantastbaar: “Achterhaald”

Vastbenoemde ambtenaren kunnen dan ook slechts ontslagen worden in specifieke omstandigheden, na een tuchtregeling of na twee negatieve evaluaties. Wie ondanks deze strenge voorwaarden toch ontslagen wordt, kan bovendien naar de Raad van State trekken. Die oordeelt dan nogmaals of de ontslagprocedure is nageleefd.

Een archaïsch gebruik, vindt Van Quickenborne in Het Laatste Nieuws. De wet die dat regelt, dateert immers uit 1937. “Ik ken geen enkel bedrijf met zulke strikte procedures. Contractuele tewerkstelling moet de standaard worden bij de federale overheid, net zoals we dat hebben afgesproken in het Vlaams regeerakkoord.”

De originele intentie van deze regeling was om belangrijke topambtenaren te beschermen tegen politieke beïnvloeding. Maar in de verdere loop van de 20ste eeuw kon bijna elke Belgische overheidswerker deel gaan uitmaken van het beschermd statuut. Tijdens de vele liberale machtsdeelnames sinds die tijd is er echter niet heel veel veranderd.