De meeste veroordeelde IS-strijders krijgen in België ridicuul lage celstraffen, zo vertelt federaal procureur Frédéric Van Leeuw. Dat komt door ons ‘kaduuk rechtssysteem’, staat te lezen in De Tijd. Omdat justitie niet uitgerust is om de jihadisten zoals het hoort te vervolgen in het hof van assisen, correctionaliseert men maar alle terreurmisdrijven van een ‘misdaad’ naar een ‘wanbedrijf’. Zo werpt het Openbaar Ministerie automatisch verzachtende omstandigheden op voor terroristen en zijn hun maximumstraffen dus veel miniemer.

Er waren 68 veroordelingen wegens terrorisme in België (en maar liefst 12 vrijspraken) vorig jaar. Dat is per capita meer dan in andere EU-lidstaten, zo blijkt uit Europol-cijfers. Maar uit diezelfde cijfers blijkt tevens dat die jihadisten gemiddeld maar vijf jaar cel kregen van de Belgische rechtbanken. Het Europese gemiddelde is zeven jaar, ter vergelijking. Federaal procureur Van Leeuw wijst op ons rechtssysteem dat tekortschiet.

‘Het assisenhof kan al die jihadisten niet aan’

“In ons land komen [wanbedrijven] voor de correctionele rechtbank en misdaden (misdrijven waar zwaardere straffen voor gelden zoals doodslag of moord, red.) voor het hof van assisen. De terrorismezaken zouden dus voor assisen moeten komen, maar dat kan justitie niet aan”, legt Van Leeuw uit. “In Brussel zijn er bijvoorbeeld maar vier magistraten die een hof van assisen kunnen voorzitten. Terwijl twee al de handen vol zullen hebben met het proces over de aanslagen van 22 maart 2016. We kunnen niet anders dan naar de correctionele rechtbank trekken met onze dossiers tegen foreign terrorist fighters.”

Het correctionaliseren van al die terreurmisdrijven heeft echter wel “belangrijke gevolgen”, gaat Van Leeuw verder in De Tijd. “Het leidt ertoe dat de verdachten veel lagere gevangenisstraffen riskeren. Om naar de correctionele rechtbank te kunnen stappen met deze misdaden, worden we gedwongen al op voorhand verzachtende omstandigheden in te roepen voor alle foreign terrorist fighters. Dat is toch paradoxaal?”

Quid assisenprocedure?

Van Leeuw pleit niet zo zeer voor het verhogen van de straffen – wat omslachtig kan zijn en enkel een gevolg zal hebben voor de toekomstige gevallen, maar veeleer voor “de procedures te veranderen, want die zijn meteen van toepassing. Dan moeten we niet meer naar assisen trekken en kunnen we deze zaken behandelen voor een criminele kamer bij de correctionele rechtbank. Dat is mogelijk voor zo’n 31 foreign terrorist fighters die nog niet bij verstek zijn veroordeeld.”

Op die manier kunnen zware misdaden als dusdanig worden berecht, maar voor de gewone correctionele rechtbank. Justitieminister Koen Geens (CD&V) heeft al iets dergelijks getracht, maar kon geen consensus vinden. Het voorstel van Van Leeuw is dus echter niet zo evident als wordt voorgesteld.

Maar de topprocureur denkt dat we toch beter komaf maken met de assisenprocedure, want die “is veel te zwaar en kost enorm veel geld. Ook zo’n volksjury is toch niet meer van deze tijd?”, luidt het tenslotte. “Je moet zo’n jury eerst alles uitleggen, zoals het verschil tussen een medeplichtige en een mededader. Het is alsof je voor een gewone griep naar de dokter trekt en voor het opereren van een kanker naar twaalf gewone mensen op straat. Dat klopt niet.”