Voor de meesten zal het geen verrassing zijn, maar ook de academische wereld blijkt overwegend links. Specifiek blijken nu filosofen disproportioneel (uiterst) links. Dat werd duidelijk na een nieuwe studie en berichtgeving van De Morgen. Dat overgewicht blijkt zich zelfs te uiten in onverdraagzaamheid jegens meer rechtsdenkende academici, pesterijen, discriminatie tot zelfscensuur. Eerder dit jaar werd al (opnieuw) aangetoond hoe ook de journalistieke wereld voornamelijk links denkt.

“Mochten mijn collega’s weten dat ik gematigd rechts ben, dan zou de helft van hen mij een ‘onmenselijk zwijn’ noemen en als dusdanig behandelen”, zo citeert De Morgen een anonieme filosoof die in een nieuwe studie samen met 795 andere bevraagde filosofen aantoont hoe andersdenkende, rechtse, wetenschappers scheef worden bekeken. “De andere helft zou zwijgen, uit angst de volgende te zijn.”

Academische wereld lijkt wel politieke ‘upside down’

Dat de academische wereld een linkse microkosmos is, ervaart nagenoeg elke universiteitsstudent die geen burgerlijk ingenieur studeert. Toch blijft dat links overgewicht een taboe. “Vaak wordt er gedaan alsof er geen politieke bias is en de filosofie compleet neutraal is”, zegt filosoof Andreas De Block (KU Leuven), die het onderzoek leidde. “Nochtans circuleren er online en ook in het echte leven veel anekdotes over hoe vijandig de academische filosofie is tegenover rechtse filosofen en conclusies.”

Het KU Leuven-onderzoek van De Block, twee Amerikaanse wetenschappers en een Duitse collega, Uwe Peters, tonen echter niet een klein onevenwicht, maar een volledige omgekeerde politieke wereld. Waar in de echte wereld circa 75% van de kiezers centrumrechts tot uitgesproken rechts stemmen, is 75% van van de academische filosofen ‘heel links’ tot ‘redelijk links’. Rechtse filosofen zijn er amper (14%) en gematigden nog minder (11%). Maar meer dan 20% noemt zich wel ‘heel links’.

De resultaten komen echter niet aan als een schok. “Het ligt in lijn met wat we weten uit andere disciplines in de menswetenschappen”, zo licht de klassiek-liberale moraalfilosoof Maarten Boudry (UGent) De Morgen in. Boudry krijgt tegenwoordig veel verwijten vanuit ‘regressief’ linkse hoek om islamofoob of zelfs racistisch te zijn, terwijl hij volgens anderen gewoon consequent progressieve standpunten uitdraagt (en dus ook ageert tegen een invloedrijke islam).

(Lees verder onder de infografiek.)

Links overgewicht in andere menswetenschappen evenzeer te vinden

Bovenstaand onderzoek werd de laatste jaren al meermaals uitgevoerd in allerlei disciplines zoals bijvoorbeeld deze van psychologie, telkens met hetzelfde resultaat. Psycholoog Jonathan Haidt is toonaangevend in dit soort meta-onderzoek. “Zij kaarten al langer aan dat er een gebrek aan ideologische diversiteit is”, zegt ook conservatieve filosofe Tinneke Beeckman.

Problematisch is dat zowat alle wetenschappers toegeven aan een zekere vorm van zelfcensuur te willen doen. De 796 respondenten – waarvan het leeuwendeel uit Noord-Amerika (22%) of Europa (67%) – gaven zelfs aan te zouden twijfelen om hun eigen argumentatie of conclusie te verdedigen als die eerder rechts in plaats van links zou zijn. Het linkse overgewicht lijkt ook zelfversterkend te zijn: Hoe meer iemand uitgesproken rechts is, hoe groter de kans zou zijn om gediscrimineerd te worden. Linkse academici hebben zo meer kans op beurzen, aandacht, publicaties…

Anderzijds, zo zegt Boudry nog, “opvallend is […] dat de studie toont dat links zichzelf ook wel eens durft op te eten. Gematigd linkse filosofen zeggen vijandigheid te ervaren omdat ze niet links genoeg zijn. Dat zie je niet bij rechts. Dat onevenwicht is toch ontluisterend.”

Lees ook:

Opnieuw bevestigd: Gros politieke journalisten links van centrum