De rechtse politici Guy D’haeseleer (Vlaams Belang) en Theo Francken (N-VA) werden in 2018 het meest geviseerd via het intrafederaal gelijkekansencentrum Unia. Dat blijkt uit het jaarverslag 2018 van die organisatie. Unia kreeg in totaal 268 meldingen over uitspraken vanwege politici of partijen die vermeend racistisch zouden zijn. De organisatie spreekt over “een stijgende trend” en een ‘harder politiek discours’, zo citeert ook Het Laatste Nieuws. Unia vond echter wel geen inbreuken tegen de antiracisme- en antidiscriminatiewetgeving.

Voor Unia, de organisatie wier bestaansreden draait rond (het bestrijden van) racisme, is het duidelijk. Er is meer racisme aanwezig in het politiek discours. De organisatie baseert zich hierop op een stijgend aantal meldingen, los van daadwerkelijke overtredingen, want die werden niet direct gevonden. “Je kan er niet naast kijken: het politieke discours lijkt te verharden. Uitspraken die flirten met de grens van de vrije meningsuiting zijn meestal niet strafbaar. Ze voeden wel maatschappelijke denkbeelden die kunnen leiden tot discriminatie”, zo is te lezen in het Unia-jaarverslag 2018 getiteld “Mensenrechten in ere herstellen”. Het centrum kreeg in 2018 83 klachten binnen over uitspraken door politici en 185 meldingen omtrent uitspraken of campagne’s van partijen. “Het gaat duidelijk om een stijgende trend”, klinkt het, terwijl deze middag de cijfers worden gepresenteerd.

Meer meldingen over politici en partijen, maar Unia kon geen hard maken

Het zijn echter niet Vlaams Belang of N-VA die als partijpolitieke organisatie het meest werden geviseerd in klachten, maar wel de pro-sharia-partij ISLAM van Redouane Ahrouch. De partij kwam vorig jaar in de belangstelling naar aanleiding van een voorstel rond geslachtsgescheiden openbaar vervoer. ISLAM kreeg zo 157 klachten te verwerken, goed voor 85% van alle partijmeldingen. Unia nam echter het partijprogramma van ISLAM onder de loep en schreef dat men “geen elementen vond die een inbreuk waren op de antidiscriminatiewetgeving”, niettegenstaande dat Ahrouch vorige maand nog werd veroordeeld wegens een overtreding van de discriminatiewet. Unia vindt wel dat het programma van ISLAM ingaat “tegen het idee van een inclusieve samenleving”.

Wat politici betreft, kreeg het centrum het grootste aandeel klachten binnen over Forza Ninove-kopman Guy D’haeseleer. Zijn omstreden ‘chocomousse-post’ viel bij velen in slechte aarde. Dat Forza-fans in Ninove in oktober ook het fotonieuws haalden “door hun verkiezingsoverwinning te vieren met simultane bewegingen die alle eigenschappen van een nazigroet vertoonden, bleek een probleem bij velen, zo schrijft Unia. Later bleek er echter helemaal geen sprake te zijn van Hitlergroeten, maar werd er verkeerde berichtgeving gemaakt op basis van een foute captatie bij het fotopersbureau in kwestie. De Morgen weigerde toen echter moedwillig haar berichtgeving recht te zetten.

Unia kon evenwel met betrekking tot deze gebaren “hoe schokkend die ook zijn”, hoewel er dus géén fascistische groeten plaatsvonden, “geen inbreuken op de antiracisme- en antidiscriminatiewetgeving vaststellen.” N-VA en Theo Francken moesten dan weer klachten incasseren omtrent de campagne tegen het Marrakesh-migratiepact. Ook daarbij werd echter geen racisme gevonden door Unia. Maar, zo vindt het centrum, “toch dragen politici (en publieke figuren in het algemeen) een morele verantwoordelijkheid. Maar deze ‘morele plicht’ is niet juridisch afdwingbaar.”

Veel dossiers, weinig veroordelingen

Het aantal meldingen bij Unia rond racisme en discriminatie in het algemeen bedroeg in 2018 7.489. Daarbij opende het in 2.192 gevallen nieuwe dossiers. De meeste dossiers draaiden “rond de zogenaamde ‘raciale’ criteria (33,9%), handicap (23,6%) en geloof of levensbeschouwing (12%).”

Over het aantal veroordelingen spreekt Unia zich niet direct uit (In 2016 waren er amper 25 veroordelingen omtrent racisme of xenofobie), maar de organisatie klaagt in dit kader wel het grote aandeel seponeringen aan. Unia kondigt aan om dit te na te gaan in 3 onderzoeken, samen met “de Koning Boudewijnstichting, het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC), het College van procureurs-generaal en het Instituut voor de gelijkheid van vrouwen en mannen (IGVM)”. Zelf trok de instantie van directrice Els Keytsman in 2018 33 keer naar de rechter, waaronder ook tegen Schild & Vrienden.