Piraterij lijkt iets uit een ver verleden, geromantiseerd in Disney-films als Pirates of the Caribbean. En dat was ook grotendeels het geval. Maar de laatste jaren steekt piraterij weer de kop op. Dat gebeurt niet alleen in Somalië, maar ook voor de kust van het door economische crisis geteisterde Venezuela. In het laatste geval belagen de piraten voornamelijk vissers van het naburige eiland Trinidad. Ook elders in Zuid-Amerika doet het fenomeen zich voor.

Piraterij en rum waren tijdens de 17e en 18e eeuw decennialang onmisbare ingrediënten van het leven in de Caraïben, met een hoogtepunt tussen 1640 en 1680.  De moderne piraterij daarentegen kende enkele jaren geleden een heropflakkering langsheen de kusten van Somalië. Voornamelijk werkloze vissers begonnen plots grote cargoschepen te kapen omwille van het mogelijke losgeld. Eind november 2010 nam het Belgische fregat Louise-Marie deel aan de operatie Atalanta tegen de piraterij voor de Somalische kust. Men kon toen een kleine motorboot met zeven opvarenden onderscheppen die zich opmaakten om het vrachtschip Petra te kapen. Er werden foto’s gemaakt van de zeven verdachten. En drie bemanningsleden van de steenstorter Pompei herkenden één man, piraat 001, als één van de kapers. Hij kreeg zijn proces in Brussel.

Economische crisis in Venezuela

Vandaag is de piraterij echter terug ‘thuis’. De jongste tijd regent het verhalen over piraten uit het economisch bankroete Venezuela die rond het naburige eiland Trinidad – nog geen twintig kilometer uit de kust van Venezuela – vissers overvallen. Opnieuw zijn de piraten grotendeels werkloze vissers. Voorheen verdienden ze goed hun dagelijkse kost met de vangst van tonijn, inktvis en garnaal. Maar onder de vorige Venezolaanse president Hugo Chávez werd een omstreden nationaliseringsprogramma van de visserij ingezet waardoor heel wat internationale visserijbedrijven het land verlieten. Tegen 2015 daalde onder Chavez’ opvolger Nicolás Maduro het tonnage gevangen vis in Venezuela met meer dan 60% tegenover het begin van Chavez’ ambtstermijn.

Met de huidige economische crisis en de hyperinflatie daarbovenop zoeken meer en meer ex-vissers in Venezuela nu hun heil in het boekanieren. Ze mikken daarbij echter niet op grote cargo’s. In plaats daarvan nemen ze vooral vissers uit het naburige Trinidad en Tobago in het vizier. Die zijn al bijna even arm als zijzelf. Door de schaarsheid aan producten in eigen land hebben ze het gemunt op de boten en voornamelijk dan de motoren van de Trinidadiaanse vissersboten. Er zijn echter ook gevallen gekend waarbij de vissers naar Venezuela werden ontvoerd. Ze werden dan pas weer vrijgelaten na het betalen van een losgeld van 35.000 dollar.

Drugskartels en gewapende bendes

Maar er is veel meer aan de hand. Experts beweren dat heel wat van deze piraten werken voor twee grote drugkartels. Die zouden vanuit de Venezolaanse deelstaat Sucre smokkelroutes hebben opgezet naar de rest van het Caraïbische gebied. Door de vissers uit Trinidad zodanig te terroriseren, hopen ze dat deze zich niet langer in de wateren tussen Trinidad en Venezuela zouden begeven. Op die manier wil men de smokkelroutes voor drugs kunnen veiligstellen.

Volgens een anonieme journalist uit Sucre beschikken de bendes van San Juan de Unare en San Juan de las Galdonas over zoveel financiële middelen dat ze probleemloos de kustwacht kunnen omkopen om ongehinderd hun werk te kunnen doen. Met het wegterroriseren van de Trinidadiaanse vissers worden de laatste lastige ooggetuigen van hun onwettige activiteiten weg gehouden. Het is trouwens niet enkel de piraterij die de Trinidadianen met een huizenhoog probleem opzadelt. De Venezolaanse piraten-smokkelaars brengen tegenwoordig grote hoeveelheden drugs en wapens Trinidad binnen. Dat voedt ook het geweld door Trinidadiaanse bendes.

Piraterij in andere streken van Latijns-Amerika

Ook in het naburige Brazilië steekt de piraterij opnieuw de kop op. Niet enkel voor de kusten van het grootste Zuid-Amerikaanse land, maar ook langsheen de Amazonerivier. Daar werden de jongste jaren verscheidene boten met toeristen aangevallen en beroofd van hun bezittingen en werden boten aangevallen die brandstof vervoerden. Het Amazonegebied is dermate uitgestrekt dat een effectief optreden tegen de piraten er zo goed als onmogelijk is, en de wetteloosheid er ongestoord kan heersen.

Tenslotte komen er ook meldingen binnen van met AK-47 bewapende piraten die voor de kust van Ecuador vissersboten overvallen en stelen om er later drugs mee te smokkelen, en van piraten die in Ecuador grote cargoschepen trachten te kapen om losgeld los te weken bij de eigenaars. De tijd dat de enige piraat in Latijns-Amerika Captain Henry Morgan was, afgebeeld op een fles rum, is dus al even terug voorbij.