Niet alleen werkgevers, maar ook 2 op 3 werknemers zijn voorstander van een meritocratischer loonsysteem, zo blijkt. De meeste loontrekkenden verkiezen daarbij een loonsverhoging waarbij individuele prestaties meer in rekening worden gebracht dan anciënniteit. Dat blijkt uit onderzoek van Vlerick Business School en vacature.com. In België is het echter veelal zo dat men automatisch een hoger loon krijgt naar mate men ouder is en langer ergens werkt, ongeacht de performantie van die werknemer. Voor Open Vld komt het nieuws niet onverwacht. De partij roept opnieuw op om hervorming van onze loonsystemen uit te voeren.

Het systeem van anciënniteit is al langer omstreden. Vele (jongere) werknemers vinden het niet alleen oneerlijk – gezien ouderdom niet per se meer ervaring of efficiëntie betekent – maar ook onlogisch gezien de levensloop van de modale Belg. Het is immers de jonge werknemer die veel lasten heeft: een kroost om te onderhouden, te kleden en eten te geven naast een hypotheek en een startersjob met navenant inkomen. Dit terwijl de oudere werknemer veelal zijn hypotheek al heeft afbetaald en kinderen heeft die reeds uit het huis zijn. De vakbonden zijn echter steeds voorstander geweest van het anciënniteit-systeem en noemden kritiek erop “misplaatst”. Maar nu blijkt dat ze slechts een minderheid van de werknemers vertegenwoordigen inzake dit onderwerp.

Gewoon ouder worder meest courante beloningssysteem in België

Een barema met anciënniteit is in België het meest courante beloningssysteem. Wettelijk gezien zijn werkgevers verplicht om minimaal de sectorale loonbarema’s toe te passen. Veel bedrijven – zeker de grotere – hebben daarbovenop ook nog eens een eigen classificatiesysteem uitgedokterd, veelal ook op basis van ervaring of anciënniteit. “Precieze cijfers zijn er niet, maar je mag ervan uitgaan dat ruim de helft van de bedienden en arbeiders in zo’n baremastructuur zit”, zo vertelt beloningsspecialist Brigitte Oversteyns van SD Worx via vacature.com. “Concreet wil dat zeggen dat zij vandaag al weten wat ze over vijf of tien jaar zullen verdienen. Bij de hogere bedienden en de kaderleden komen zo’n anciënniteitsbarema’s veel minder voor. Zij zien hun loon stijgen al naargelang hun expertise, prestaties, competenties, groei in de job, marktconformiteit… Hoe beter, hoe sneller ze op hun loonschaal kunnen evolueren.”

En wat blijkt? Het overgrote merendeel van de werknemers ziet dat laatstgenoemd systeem, waarbij mensen beloond worden op basis van hun presteren, veel meer zitten. Tenminste, dat is af te leiden uit in een ondervraging van 3.622 loontrekkende Vlamingen waarvan 15% arbeiders, 30% uitvoerende bedienden, 28% experts en 22% managers. De resterende 5% betreft werknemers afkomstig uit de zorg- en onderwijssector.

De meesten willen een gelaagd systeem waarbij enkel de 10% slechtst presterenden geen opslag krijgen

Afbeelding: Vacature.com. Slechts 33% wil een loonsverhogingssysteem dat opslag geeft ongeacht hoe goed/slecht mensen presteren. Het merendeel wil een gelaagd systeem waarbij enkel de slecht presterenden geen opslag krijgen en de rest meer naar gelang hun performantie. Een 14% wil een systeem waarbij enkel de besten opslag krijgen.

Slechts 33% van de ondervraagden wil een loonstijging die gelijk is voor iedereen, ongeacht de prestaties en met opname van anciënniteit. Deze voorkeur is evenwel disproportioneel oververtegenwoordigd bij arbeiders (55% van hen wenst dit) en onderwijs- en zorgwerknemers (65% ziet dit systeem eerder zitten). Ook te verwachten: Wie ouder is, ziet anciënniteit het meest zitten. “Terwijl bijna 80 procent van de uitvoerende bedienden jonger dan dertig zijn voorkeur voor individuele differentiatie uitspreekt, is dat bij de 45-plussers maar de helft”, klinkt het nog.

Opvallend echter: De tevredenheidsgraad van oudere werknemers die in een loonsverhogingssyteem zitten zonder ‘incentives’ is lager. “Hoe ouder, hoe minder tevreden over het beloningssysteem”, zegt ook Vlerick-professor Xavier Baeten via Vacature.com. “Vijftigplussers die hun prestaties in een loonstijging omgezet zien, zijn duidelijk tevredener dan hun collega’s die in een baremiek systeem zitten. We merken zelfs dat de tevredenheid bij prestatiebeloning nog stijgt naarmate werknemers ouder worden. Als we mensen langer aan het werk willen houden, dan is dat alleszins iets wat we in de gaten moeten houden. Ouderen willen perspectief blijven zien.”

Ouderen willen perspectief blijven zien.

Voor Open Vld komt het onderzoek allerminst als donderslag bij heldere hemel. “Studie Vlerick bevestigt wat Open Vld al jaren zegt”, zegt Kamerlid Egbert Lachaert (Open Vld) via Twitter, daarbij uithalend naar de vakbonden. “Ons huidig baremasysteem dat enkel op anciënniteit gebaseerd is, is niet meer van deze tijd. Combinatie meerdere criteria ‘way to go’. Jammer dat de conservatieve krachten in ons sociaal model weer veto’s stellen.”