Er lijkt een einde te komen aan de Braziliaanse arm van het Cubaanse ‘medisch internationalisme’, waarbij dokters uit Cuba goedkoop werden gedetacheerd in andere landen. Enkele artsen beschuldigen intussen de WHO en Cuba van medewerking aan “mensenhandel”.

Vier Cubaanse artsen zijn een rechtszaak begonnen tegen de PAHO (de Pan-American Health Organisation is een onderdeel van de Wereldgezondheidsorganisatie, red.). Dit wegens “meewerken aan mensenhandel”. De PAHO is betrokken bij de deal tussen de Braziliaanse regering en het uiterst linkse Castro-regime om Cubaanse dokters in te zetten in Brazilië en zou zelf ook 75 miljoen dollar hebben verdiend aan de inzet van de dokters.

8 miljard dollar aan ‘verhuren’ van eigen dokters

Sinds 1963 stuurt Cuba duizenden artsen naar derde wereldlanden om daar in minder aantrekkelijke gebieden geneeskunde te bedrijven, ogenschijnlijk in het kader van ontwikkelingssamenwerking en noodsteun. Deze buitenlandse dokters werken in het buitenland aan een lager tarief dan de lokale artsen, en een groot deel van hun loon wordt niet aan henzelf, maar aan de Cubaanse regering betaald. In totaal zouden 38.000 artsen (20% van alle Cubaanse dokters) op deze manier internationaal ingezet worden.

Het Castro-regime zou jaarlijks tot 8 miljard dollar verdienen aan dit ‘verhuren’ van haar medisch personeel – meer nog dan de inkomsten uit de toerismesector. Vanzelfsprekend past dit programma ook in de internationale diplomatieke strategie van de eilandstaat, en wordt ze vaak benoemd als “medisch internationalisme”. Door artsen te sturen naar Venezuela bijvoorbeeld probeerde Cuba lange tijd de embargo’s van de VS te omzeilen, onder andere via het ‘Doctors for oil’programma.

Verborg Cuba louche misbruikpraktijken?

Het programma wordt door linkse intellectuelen vaak bejubeld als een voorbeeld van internationale samenwerking. De betrokken artsen zijn echter niet altijd even tevreden met het concept. Ze verdienen vaak substantieel minder dan de lokale dokters en sommigen beweren dat ze hun paspoort moeten afgeven. Er zouden ook ‘oppassers’ zijn die hun activiteiten bespioneren. Een groot deel van het loon wordt doorgestort aan de Cubaanse staat, zonder dat de artsen in kwestie hier iets over te zeggen hebben. Een betrokken dokter liet optekenen dat hij liever vuilnisman wordt in Brazilië dan terug te gaan naar Cuba en dat veel Cubaanse artsen in het buitenland schrik hebben voor represailles.

De nieuwe Braziliaanse regering heeft laten weten hun versie van deze samenwerking te willen stopzetten (het ‘Mais Medicos’-programma, ingevoerd door de socialistische oud-president Dilma Rousseff). De pas verkozen rechtse president Jair Bolsonaro wil onder andere dat de som die wordt betaald voor de medische diensten rechtstreeks wordt overgemaakt aan de artsen zelf en dat deze artsen hun familie ook mogen laten overkomen. Bolsonare vergeleek het oude programma verder met ‘slavenarbeid’. De Cubaanse regering heeft intussen de samenwerking stopgezet en alle artsen teruggeroepen.