Nu Brits premier Theresa May haar tanden stukbijt op het Brexit-dossier, lijkt het een goed moment te zijn om terug te blikken op de aanleiding van het bewuste referendum en de redenen dat de Britse kiezer ervoor koos om de Europese Unie te verlaten. De onderliggende oorzaken kunnen divers zijn en vaak eeuwenlang sluimeren of anderzijds van recente aard zijn. De aanleiding is op het moment zelf banaal, maar wel de reden dat het vuur aan het lont komt en de bal aan het rollen gaat.

In zijn meest recente boek ‘Le destin français’ blikt conservatief filosoof Eric Zemmour terug op 1500 jaar Franse geschiedenis. Tussendoor gaat hij in op het eeuwenlange conflict tussen Engeland en Frankrijk. Samen met Duits rechtsfilosoof Carl Schmitt ziet hij een geopolitieke verklaring. Engeland staat voor vrijhandel, zee en industrie en terwijl Frankrijk protectionisme, land en landbouw ademt. Sinds de Middeleeuwen staat Engeland op gespannen voet met de toenmalige grootmachten op het continent: Het rijk van de Habsburg-dynastie, het Frankrijk van Lodewijk XIV en Napoleon, het Duitsland van de eerste helft van de 20e eeuw… Maar beter dan iedere vijand slaagde Groot-Brittannië erin zijn dure oorlogen te financieren op de financiële markten. ‘The City of London’ werd stilaan onmisbaar als schakel van de Britse economie.

The City

Het wordt vaak vergeten, maar Londen geldt ook vandaag als belangrijkste financiële centrum van de wereld. Dankzij haar beperkte regulering en historisch netwerk van juristen en bankiers, is het de vrijhaven voor wie wenst te handelen in dollar, euro of zelfs Chinese renminbi. Toen de financiële crisis in 2008 in volle hevigheid uitbarstte, keken Nicolas Sarkozy (de toenmalige Frans premier) en Jean-Claude Trichet (de toenmalige Franse voorzitter ECB) jaloers naar het economische succes van Londen. Het moment leek ideaal om een belasting op financiële transacties te eisen, inkomsten die vooral The City zouden treffen. Tegelijk voerde Merkel een jarenlange oorlog met Frankrijk over de federalisering van de nationale overheidsschulden.

Dezelfde Sarkozy probeerde de jarenlange begrotingstekorten over te hevelen naar een Europees niveau, iets wat het budgettair strenge Duitsland liever niet zag gebeuren. In ruil voor Duits verzet tegen de belasting op financiële transacties zou toenmalig Brits premier David Cameron (Con.) Duitsland steunen tegen de federalistische agenda van Frankrijk.

Maar Merkel achtte de Franse en socialistische steun belangrijker en liet Cameron vallen. Groot-Brittannië stond geïsoleerd. Enkel het dreigen met een referendum zou de druk op Brussel kunnen verhogen en tegelijk dienen als zoethoudertje voor de eurosceptische Britse kiezer. De aanleiding van het referendum wordt hiermee duidelijk. Toen op 7 mei 2015 de Britse Conservatieven de meerderheid haalden, had dit dus veel te maken met Cameron’s idee rond een Brexit-referendum.

(Lees verder onder de tweet/video.)

Remain-campagne = ‘Project Fear’

Traditionele media refereren graag aan actiegroepen die zich belogen voelen door de campagne van het pro-Brexitkamp. Absoluut onderbelicht is het feit dat de tegenstanders van de Brexit hun campagne ‘Project Fear’ doopten. Het is economisch historicus Adam Tooze die in zijn boek over tien jaar financiële crisis ‘Gecrasht’ ons hieraan herinnert. Hoe onder andere oud-campagnemedewerkers van ex-president Obama adviseerden te werken op de schrik voor de Brexit, maar tegelijk aanmaanden om een debat over de EU uit te weg te gaan.

De EU had zich immers zich niet bepaald populair gemaakt door eerdere referenda rond het Verdrag van Maastricht en de Europese Grondwet naar de prullenmand te verwijzen. Bovendien maakte het voelbare verlies aan soevereiniteit maakte ‘Joe Public’ opstandig. Noch de steun van het ganse bedrijfsleven en alle vakbonden, noch vele miljoenen dollars steun van Amerikaanse investeringsbanken aan de anti-Brexit-campagne zouden daaraan iets veranderen.

Migratie heet hangijzer, ook in VK

De politiek-correcte kater de dag na het referendum had natuurlijk vooral te maken het feit dat immigratie een belangrijke reden was om ‘leave’ te stemmen. Herinner dat Duits bondskanselier Angela Merkel een jaar eerder eenzijdig de poorten van Europa openzette met haar beruchte “Wir schaffen das”. De Britten wensten een meer nuchter beleid.

Voldoende redenen echter voor opiniemakers allerhande om te stellen dat de Britse kiezer had gekozen voor ‘isolationisme’. Ook tijdens de onderhandelingen bleek dat de EU de vrijheid van verkeer voor goederen (vrijhandel) koppelt aan de vrijheid van verkeer voor personen (immigratie). Cruciaal in het ganse debat rond de Brexit is precies dat Groot-Brittannië beide als haaks op elkaar ziet.

Terwijl het haar relaties met de EU intact probeert te houden, boden onder andere de Verenigde Staten al betere handelsrelaties aan. Tijdens haar zogenaamde Brexit-toespraak sprak Theresa May als volgt in 2017: “Groot Brittannië heeft op 23 juni 2016 (dag van het Brexit-referendum, red.) ervoor gekozen om de Europese Unie te verlaten en de wereld te omhelzen. Het was het moment dat we hebben gekozen om een waarlijk mondiaal Groot-Brittannië op te bouwen.” Wijlen oud-premier Margaret Thatcher had het waarschijnlijk niet krachtiger kunnen formuleren.

ADVERTENTIE