Er is een akkoord bereikt over de Britse EU-uittrede binnen de Britse regering. Het document, dat 585 pagina’s telt, kon dan toch op de steun van het kabinet Brits premier Theresa May (Con.) rekenen na eerdere twijfel. Het heikele thema van de Iers-Britse grens (die zich aan de Britse deelstaat Noord-Ierland bevindt) wordt tevens behandeld, maar de oplossing wordt duidelijk niet door elk regeringslid gesmaakt. Shailesh Vara (Con.), de Britse staatssecretaris van Noord-Ierse Zaken, is inmiddels opgestapt naar aanleiding van het akkoord. Ook staatssecretarissen Dominic Raab (Con.) en Esther McVey (Con.) en onderminister Suella Braverman hebben hun ontslag gegeven. Anne-Marie Revelyan, Parlementaire Private Secretaris (PPS) van het Onderwijsministerie, vertrekt evenzeerDat brengt onder meer BBC.

Vara is sinds januari staatssecretaris van Noord-Ierse Zaken, maar verlaat nu zijn post omdat hij vindt dat het akkoord het VK in een vagevuur achterlaat “met geen duidelijke tijdslijn over wanneer het VK eindelijk een soevereine staat wordt”. Jim Shannon, een parlementslid van de DUP, de Noord-Ierse rechtsconservatieven die de regering van May aan de noodzakelijke gedoogsteun helpen, noemde zichzelf zelfs “verraden” door premier May en riep op tot nieuwe verkiezingen. Een ander DUP-parlementslid noemde Vara dan weer “een man van zijn woord”.

Vara was de eerste om op te stappen, maar hij werd al snel opgevolgd door Brexit-staatssecretaris Dominic Raab, staatssecretaris voor Werk en Pensioenen Esther McVey en Brexit-onderminister Sualla Braverman (Con). Raab liet in zijn ontslagbrief weten dat hij de deal niet kon steunen omdat de regeling rond Noord-Ierland “een heel waarschijnlijke dreiging presenteert ten aanzien van de integriteit van het Verenigd Koninkrijk”. Ook Anne-Marie Revelyan, de PPS (een parlementaire private secretaris is een soort van assistent van een minister) van het Onderwijsministerie liet weten haar ontslag in te dienen.

Overleeft May de Brexit wel?

Verwacht wordt dat May nog hevige weerstand zal kennen in het parlement wanneer het akkoord er wordt voorgesteld. De vraag is echter nog maar of May het nog zo lang zal trekken. Het was slechts na vijf uur te vergaderen dat May met tegenzin de steun kreeg van haar kabinet. Vooral de zogenaamde ‘hardliners’ binnen de Conservatieve Partij en de DUP, die een ‘harde’ Brexit wensen, zorgen voor veel tegenwind. En met het ontslag van drie leden van Mays regering spreekt persagentschap Reuters zelfs over een “regering in chaos”.

De positie van May lijkt dan ook wankel. Laurence Robertson, de voormalige voorzitter van het Committee van Noord-Ierse Zaken, liet weten een ‘geen vertrouwen’-brief te hebben ingediend jegens May bij het partijbureau van de Conservatieven. Als er zo’n 48 brieven worden ingediend, zal er een stemming binnen de partij plaatsvinden over het vertrouwen (of wantrouwen) in de Britse premier.

Het (voorlopige) Brexit-akkoord

Het meest controversiële onderdeel van het akkoord is de ‘backstop’ (een soort van ‘noodbeschutting’) die voorziet in een douane-unie tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU om grenscontroles tussen Noord-Ierland en Ierland te vermijden. Deze voorziening treedt in gang als er geen onderscheiden handelsakkoord wordt gemaakt op een later tijdstip.

Het gevolg van deze ‘backstop’ is dat het VK in dat geval alle EU-regelgeving inzake sociale wetgeving, productnormen, belastingen, enzoverder moet blijven naleven. Bovendien blijven de Britten vallen onder de rechtspraak van het Europees Hof. Dit alles zonder te kunnen participeren in de totstandkoming van EU-wetgeving.

(Lees verder onder de tweet/video.)

Daarnaast zal het Verenigd Koninkrijk 45 miljard euro betalen moeten om uit de EU te mogen stappen. Britten die nu al in Europa wonen en Europeanen die in het Verenigd Koninkrijk wonen, behouden echter hun huidige rechten. Tot slot is er ook een overgangsperiode afgesproken tot na 2020, waarin er helemaal niets verandert.

Op 25 november wordt normaliter een Europese Top gehouden met alle regeringsleiders en staatshoofden van de EU-lidstaten alwaar het huidige akkoord wordt voorgelegd. Pas dan zou het Britse parlement kunnen stemmen over het akkoord. Hierna hoort het Europees Parlement zijn fiat te geven over de deal. Pas als in de Raad van de EU (de Raad van Ministers) een gekwalificeerde meerderheid wordt gevonden (wat betekent dat minstens 20 lidstaten met 65% van de bevolking de deal moeten goedkeuren) kan de transitie van de Brexit in gang treden.