“We kunnen de sp.a bezwaarlijk nog een stadspartij noemen. Anno 2018 is die positie ingenomen door de N-VA”, dat is de conclusie van onderzoekster Sofie Hennau (UHasselt). Zij maakt via VRT NWS haar beschouwingen duidelijk over de landelijke verkiezingsnederlaag van sp.a afgelopen zondag. Sinds 14 oktober zijn de socialisten niet langer langer de grootsten in de steden. Bij de vorige gemeenteraadsverkiezingen scoorde de SP.A daar nog gemiddeld 25,2 procent, nu gaat het nog over 17,3 procent, een tuimeling van 8 procentpunten.

“In 2012 deed de sp.a het vooral nog goed in die steden. Nu zien we dat die partij ook daar achteruitgaat. We kunnen de sp.a bezwaarlijk nog echt een stadspartij noemen”, zegt Hennau verder. “De positie van stadspartij is anno 2018 ingenomen door de N-VA.” Die laatste partij is nog de enige partij die in de grote steden boven de 20 procent (22,7%) scoort. Ook de CD&V heeft immers flinke kloppen gekregen in de steden. Waar de christendemocraten nog goed waren voor 21,2 procent van het electoraat in de steden in 2012, zakte dit zondag naar 18,1 procent.

Oud-politiek directeur sp.a: “Er zijn te weinig succesverhalen”

“In het geval van de N-VA was het afwachten of het […] het geval ging zijn dat besturen loont”, zo klinkt het bij Hennau. “In een groot deel van de gemeenten lijkt dat dus gelukt te zijn.” In kleinere gemeenten en op het platteland scoort de N-VA echter beduidend minder. Daar blijft de CD&V dé sterkhouder met 35,5 procent. Open Vld doet het er ook stevig met een 26 procent. Lokale lijsten (met namen zoals ‘Team Burgemeester’, ‘Gemeentebelangen’…) doen het evenzeer goed buiten de steden. “De nabijheid van sterke lokale figuren speelt daar mee”, verklaart onderzoekster Sofie Hennau nog via de VRT.

In het VRT-programma Terzake geeft voormalig politie directeur bij sp.a Jan Cornillie toe dat de sp.a ietwat in de touwen ligt. “Er zijn te weinig succesverhalen”, aldus Cornillie. Hij wijst erop dat waar men wel kon winnen zoals in Bredene, er een sterk aan elkaar hangen team is met een ingebedde leider en een duidelijke boodschap. Maar die tactiek nationaal uitspelen lukte niet. “Het is al sinds Patrick Janssens (die van ’99 tot ’03 voorzitter was van de sp.a, red.) geleden dat we nog een sterk team hebben gehad. Dat speelt ons parten, denk ik.”

(Lees verder onder de tweet/video.)

Drie winnaars

Naast de verliezers van sp.a en CD&V analyseert Hennau dat de afgelopen verkiezingen drie winnaars hebben. In ruim 9 op de 10 gemeenten waar Groen opkwam, kon de ecologistische partij groei registeren. Hetzelfde geldt voor het Vlaams Belang. In ruim 90 procent van de steden waar de rechtsnationalisten opkwamen ging men vooruit, vooral in Oost- en West-Vlaanderen. Het gemiddelde percentage van het Vlaams Belang steeg zo van 7,4 procent in 2012 naar 10,5 afgelopen zondag. Bij Groen was dat zelfs van 8,8 procent naar 13,3 procent.

Maar wie minder in de belangstelling kwam als winnaar is Open Vld. In ruim de helft van de steden en gemeenten waar de blauwe partij opkwam, groeide men. Ter vergelijking: N-VA en CD&V konden maar in 3 op de 10 gemeenten waar men verkiesbaar was, groeien. Vooral in Limburg en West-Vlaanderen heeft Open Vld een goeie beurt gemaakt.

Zoek hier de verkiezingsresultaten op in jouw stad/gemeente.