De nieuwe socialistische regering van Spanje wil het stoffelijke overschot van Francisco Franco uit een groot mausoleum nabij Madrid verwijderen om er een plaats van “verzoening” van te maken.

“Wij hebben nog geen datum, maar de overheid zal het doen”, zei kersvers premier Pedro Sanchez (PSOE). “Spanje kan geen symbolen toestaan die Spanjaarden verdelen. Iets wat in Duitsland of Italië, landen die ook onder fascistische dictaturen hebben geleden, ondenkbaar is, zou ook in ons land niet denkbaar moeten zijn.” 

“Plaats van Verzoening”

Vorig jaar werd er in het Spaanse parlement een niet-bindende motie goedgekeurd waarin werd opgeroepen tot het opgraven van de overblijfselen van Francisco Franco uit het mausoleum in de Vallei van de Gevallenen. De site, die zich zo’n 50 kilometer ten noordwesten van Madrid bevindt, zou volgens diezelfde motie moeten worden omgevormd tot een “gedenkteken van de slachtoffers van het fascisme”.

Op maandag liet de partijwoordvoerder van de socialistische PSOE Oscar Puente verstaan dat het mausoleum moet worden omgevormd tot een “plaats van verzoening, van het geheugen, voor alle Spanjaarden, en niet ter verdediging van de dictatuur”. In de motie van vorig jaar werd ook aangedrongen op de oprichting van een ‘waarheidscommissie’ en de nietigverklaring van politiek gemotiveerde vonnissen van Francistische rechtbanken.

Vallei van de Gevallenen

Het mausoleum werd tussen 1941 en 1959 gebouwd door de regering van Franco. Het monument bewaart de overblijfselen van meer dan 30.000 doden die aan beide zijden van de Spaanse Burgeroorlog waren gevallen. De nationalistisch-katholieke Franco, die als overwinnaar uit de burgeroorlog verscheen, wijdde de plek aan “alle gevallenen” van het conflict in een poging tot verzoening.

Velen aan de linkerzijde van het politieke spectrum vinden het monument weerzinwekkend. Anderen vinden dan weer dat de Vallei van de Gevallenen een onschuldig stuk geschiedenis is waarvan de critici de ware betekenis hebben verdraaid. De Partido Popular van voormalig premier Mariano Rajoy is de opvolger van de Allianza Popular, die in 1976 werd opgericht door voormalige Francistische ministers. De partij van Rajoy heeft zich steeds verzet tegen de linkse plannen.