Maandag kondigde Justitieminister Koen Geens (CD&V) zijn plannen aan om minimale dienstverlening in te voeren in het Belgisch gevangeniswezen. Dit nadat de Raad van Europa meermaals op de inhumane situatie wees tijdens stakingen. Gedetineerden kunnen dan veelal niet op een normale manier wandelen, eten en zichzelf wassen. Maar Geens’ plan schoot bij de vakbonden in het verkeerde keelgat. Ondanks dat het regeringsontwerp nog moet goedgekeurd worden door de Raad van State en het parlement, zijn heel wat cipiers nu al gestart met het werk neer te leggen, zo brengt VRT NWS.

De minimale dienstverlening moet garanderen dat de basisnoden van gedetineerden worden voldaan. Als cipiers thans staken, zoals nu, dan moeten agenten hun taken overnemen, bijgestaan door vrijwilligers uit de welzijnssector. De wandelregeling, voedselbedeling en het wassen voor de gedetineerden wordt dan echter verstoord. “Mensonterend” noemde de Raad Van Europa de toestand. “De Raad van Europa heeft ons opgeroepen om [de minimumdienstverlening in te voeren], want de toestand in gevangenissen tijdens stakingen begon op foltering te lijken.” Dat zei Geens maandag op Radio 1.

Bonden boos

Maar de basisbehoeften van gevangenen verzekeren of niet, de vakbonden zijn niet opgezet met de plannen van Geens: “Hij zou beter onze problemen aanpakken dan een aanslag op ons te plegen”, zo klaagde Gino Hoppe van de socialistische vakbond nog maandag aan. De woede zit blijkbaar zo diep dat men nauwelijks kon wachten om het volledige plan in te kijken vooraleer men het werk zou staken.

We hebben de voorbije dagen al mensen moeten tegenhouden om niet onmiddellijk te reageren, omdat we dan de teksten [van de minister] nog niet hadden”, aldus Robby De Kaey van het socialistische ACOD tegenover de VRT-redactie nog gisterenavond. “Maar zodra we die teksten samen met het personeel besproken hebben vallen acties in de gevangenissen niet uit te sluiten.”

Deze morgen werd de mogelijkheid een zekerheid. Over het hele land hebben nu cipiers het werk neergelegd. In de gevangenis van Leuven-Centraal is amper 9 procent van de cipiers aan de slag, in Sint-Gillis gaat het om slechts 18 procent. Buiten de gevangenis van Jamiouix staan piketten opgesteld. In Turnhout en Merksplas is het iets beter gesteld met een werkpercentage van respectievelijk 40 en 48 percent. Globaal gezien was deze ochtend 65 procent van het Vlaamse gevangenispersoneel aan het werk. De politie moet nu inspringen.

Het plan van Geens

Het plan van Geens gaat als volgt: “72 uur voor een staking moet de vakbond ons laten weten wie werkwillig is. 48 uur voor de staking moeten ze ervoor zorgen dat er genoeg vrijwilligers zijn om een minimale dienstverlening te voorzien”, aldus Geens nog maandag ten aanzien van de VRT“Gebeurt dat niet dan kan de gouverneur mensen opvorderen om te komen werken.”

Per penitentiaire instelling zal er een specifieker plan komen dat bepaalt hoeveel personeel er specifiek nodig is per dag. Geens’ minimale dienstverlening-plan moet wel eerst nog passeren langs de Raad van State en hierna nog goedgekeurd worden in het parlement. De minister hoopt vanaf 2019 aan de slag te gaan met deze minimumdienstverlening.

In 2016 staakten de cipiers in België, en vooral dan in Wallonië, voor weken aan een stuk. Het zorgde voor uitgebreide concessies vanwege de regering en de stakingen stopten pas na beloftes over meer personeel en minder gedetineerden. Niet iedereen is tevreden over de eigenlijke resultaten.