Zondag werd in Frankrijk de tweede golf van rollende stakingen door spoorwegarbeiders ingezet. Men staakt tegen de plannen van de regering van president Emmanuel Macron (En Marche!) om de nationale spoorwegmaatschappij SNCF, dat door schulden beladen is, te hervormen voor haar monopolie op het binnenlandse verkeer afloopt.

Aanvankelijk stonden de spoorweghervormingen niet op het programma van de nieuwe president, maar ze sluiten wel aan bij zijn belofte om de economie te moderniseren. Macron is een grote voorstander van liberalisering en wil de diepgewortelde gevestigde belangen aanpakken waarvan hij denkt dat ze de groei verstikken, zoals het dure monopolie van het SNCF.

Meerderheid Fransen voorstander hervormingen

Het monopolie van het spoorwegbedrijf op het binnenlandse reizigersvervoer vervalt tijdens het ambtstermijn van Macron. In 2019 begint de aanbestedingsprocedure doorheen de gehele EU, hoewel de nationale en lokale overheden een beroep kunnen doen op clausules die een vrije mededinging tot 2033 of zelfs later vertragen.

Een veiliger, betrouwbaarder en goedkoper treinnetwerk zou Macron populair kunnen maken bij de 4,5 miljoen dagelijkse gebruikers. Uit de meeste peilingen blijkt dat maar liefst drie op vier Fransen voorstander zijn van een hervorming van de spoorwegen. Een kleine meerderheid vindt de huidige stakingen ook ongerechtvaardigd.

Dat wil niet zeggen dat Macron het zich kan veroorloven te worden gezien als iemand die de vakbonden met de voeten treedt. Uit andere peilingen blijkt dat een kleine meerderheid van het publiek wenst dat Macron meer compromisbereidheid toont.

(Lees verder onder de tweet/video.)

Decreten

Tot nu toe heeft de Franse president snel en resoluut opgetreden. De eerste minister Édouard Philippe (Les Républicains) wil de hervorming tegen de zomer doorgevoerd hebben. Volgens hem zouden de belangrijkste elementen van het plan desnoods via regeringsdecreet kunnen worden uitgevoerd, indien er tegenstand is van de vakbonden.

Het voorgestelde gebruik van decreten heeft wel geleid tot veel woede bij de vakbonden. De Franse minister van Verkeer Élisabeth Borne heeft daarom te kennen gegeven dat de regering ze grotendeels zal vermijden. In 2017 heeft de Macron via decreet al enkele belangrijke arbeidsmarkthervormingen doorgezet, wat ook aanleiding gaf tot veel protest.

De resterende punten zouden de gebruikelijke weg volgen van debat en goedkeuring in de Assemblée. Ook dat zal geen probleem vormen aangezien Macron daar een ruime meerderheid geniet. Een parlementaire commissie is al bezig met de bespreking van een aantal details van de hervorming en een ontwerp voor een breed kader zou al op 17 april een eerste keer gestemd kunnen worden.

Privatisering

In het kader van de hervormingsplannen zou de rechtsvorm van de SNCF veranderen van een staatsbedrijf naar een naamloze vennootschap. Om het concurrentievermogen van het bedrijf te versterken zou de SNCF een volwaardige juridische entiteit moeten zijn met een onafhankelijk beheer, zo redeneert Macron.

De Franse regering staat tevens onder druk door arresten van EU-rechtbanken tegen ‘La Poste’, tevens een staatsbedrijf. Dat heeft ertoe geleid dat het Franse postbedrijf een naamloze vennootschap is geworden, terwijl het nog steeds in handen van de staat is.

De tegenstanders en de vakbonden vrezen dat de oprichting van een naamloze vennootschap een eerste stap is in de richting van privatisering. De regering-Macron dringt er echter op aan dat de SNCF volledig in handen van de staat zal blijven.

(Lees verder onder de tweet/video.)

Uiterst royale arbeidsrechten

Ook zouden de 150.000 werknemers hun zeer royale arbeidsrechten behouden. Nieuwe werknemers zullen echter niet dezelfde garanties krijgen die SNCF-werknemers al decennialang genieten, namelijk een levenslange baan en automatische jaarlijkse loonstijgingen. Ook de rechten op vervroegd pensioen zullen waarschijnlijk verdwijnen, maar dit in het kader van een afzonderlijke herziening van het gehele Franse pensioenstelsel.

Volgens de vakbonden is niet hun speciale arbeidsstatuut de oorzaak van de financiële problemen van de SNCF, maar de hoge uitgaven aan de TGV. Desalniettemin heeft de SNCF een torenhoge schuld van 46 miljard euro.