De multinationale investeringsgroep Macquarie kan eindelijk haar aandelen in Brussels Airport – de luchthaven van Zaventem – verkopen. Het gaat om 36 procent van de aandelen. De waarde wordt door De Standaard geschat tussen 1,5 miljard en 2 miljard euro. Bij de geïnteresseerden zijn internationale pensioenfondsen zoals het Ontario Teachers’ Pension Plan, dat reeds 39 procent van het luchthavenbedrijf in handen heeft. De aandelen zijn populair omdat investeren in een (Belgische) luchthaven bijzonder lucratief is. De Belgische overheid is echter niet van plan om haar eigen aandelen van 25 procent + 1 aandeel uit te breiden, ook al kunnen de vrijgekomen aandelen terechtkomen bij roofinvesteerders.

Macquarie kan haar resterende aandelen in de luchthaven van Zaventem eindelijk verkopen. Dit na een jaar lang getouwtrek. Een andere aandeelhouder, een Canadees pensioenfonds voor leerkrachten genaamd Ontario Teachers’ Pension Plan, lag dwars. Dit pensioenfonds had immers een voorkooprecht. Macquarie, dat de aandelen van Brussels Airport in een fonds met beperkte levensduur onderbracht, verkocht eerder in het verleden reeds Brussels Airport-aandelen (onder andere aan het bovengenoemde Canadese pensioenfonds). In 2004 bezat Macquarie nog 70 procent van de luchthaven, aangeschaft voor slechts 735 miljoen euro.

Groot belang

Vandaag wordt de waarde van Brussels Airport op 6 miljard euro geschat. Voor de verkoop in 2004 – die verliep onder voogdij van toenmalige Overheidsbedrijvenminister Johan Vande Lanotte (sp.a) – kreeg de Belgische overheid echter slechts 352 miljoen. De rest ging naar private investeerders. De overheid behield toen een aandeel van 30 procent. Thans blijft nog 25 procent plus één aandeel hiervan over: net genoeg om een blokkeringsminderheid te vormen.

36 procent van de aandelen constitueert natuurlijk ook een blokkeringsminderheid en het is dus van groot belang in wiens handen deze aandelen terecht komen. De luchthaven vormt een economische slagader voor België, geschat op 1% van het bruto binnenlands product, exclusief de indirecte baten.

Investeren in een luchthaven zoals die van Zaventem is dan ook bijzonder lucratief. Op 14 jaar is de waarde immers verzesvoudigd, van een flinke 1 miljard naar 6 miljard euro. Men verwacht tevens dat de luchtvaartsector de komende 20 jaar alleen maar zal groeien. Hierdoor zijn luchthavens in tegenstelling tot meer operatiekost-riskante luchtvaartmaatschappijen nagenoeg verzekerd van (groeiende) inkomsten, zo weet De Standaard.

Roofinvesteerders

Dat wist ook Macquarie in 2004, dat deed wat veel hefboomfondsen doen na een overname: “De gekochte prooi vol schulden steken en daarmee versneld de investering terugbetalen”, zo schreef Trends-redacteur Wolfgang Riepl vorig jaar nog. Door de herfinancieringen en het kaalplukken van het historisch opgebouwde eigen vermogen van Brussels Airport namen de schulden snel toe, ondanks de grote winstmarges. De aandeelhouders kregen echter grote dividenden.

Dat was een beproefde tactiek van Macquarie. Eerst zocht men onderbenutte luchthavens – zoals deze van Zaventem, maar bijvoorbeeld ook deze in Sydney, Birmingham, Kopenhagen en Rome. Deze luchthavens konden immers extra volume draaien zonder dat daar nieuwe investeringen voor nodig waren. Vervolgens kon Macquarie door het courant gebrek aan commerciële kennis van de (staats)eigenaren de waardevolle luchtcentra kopen voor een appel en ei. Ten slotte brak de tijd aan om te ‘cashen’.

(Lees verder onder de tweet.)

Het is dus van groot belang dat de luchthaven uit de handen blijft van hefboomfondsen, gezien deze vooral de winsten willen afromen op korte termijn, in tegenstelling tot pensioenfondsen of overheidsbedrijven die op langere termijn werken en wel investeren in de infrastructuur. “Ideaal zou zijn dat het pensioenfonds Ontario Teachers, dat nu al 39 procent in handen heeft, de aandelen koopt”, zegt professor economie Eddy Van de Voorde (Universiteit Antwerpen) in De Standaard. “Maar dat lijkt niet te zullen gebeuren.”

Geen plannen om belang te beschermen

Een ander alternatief zou zijn dat de overheid haar aandelen uitbreidt om een strategische sector te beschermen en de lekke schatkist te spekken, maar dit lijkt ook geen optie te zijn. Op het kabinet van premier Charles Michel (MR) laat men weten dat men dit niet van plan is gezien de luchthaven een “commerciële aandoening is die best aan de markt moet worden overgelaten”. Ook op het kabinet van Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) laat men aan SCEPTR weten dat dit niet overwogen wordt “gezien de enorme bedragen […] en de hoge Belgische schuldgraad”.

Een kapitale vergissing, zo vindt oppositiepartij Vlaams Belang echter. “Terwijl het pensioenfonds van leerkrachten uit Canada aandelen van onze luchthaven koopt wegens de stabiele en hoge inkomsten, heeft onze regering zelfs geen interesse om onze zeer winstgevende luchthaven terug in eigen handen te krijgen”, zo klaagt Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken aan.

Van Grieken brak vorig jaar reeds een lans in zijn boek ‘Toekomst in Eigen Handen’ om als overheid te participeren in Brussels Airport. “Er is een totaal gebrek aan visie, strategie en langetermijndenken […]. Ze houden een neoliberaal uitverkoopbeleid om hun begroting op te smukken, maar denken niet aan de fundamentele belangen van ons land”, zo vertelt Van Grieken nog aan SCEPTR. “Voor Vlaams Belang moet er een strategisch investeringsfonds Vlaanderen komen dat cruciale sectoren in onze economie zoals energie en infrastructuur in Vlaamse handen houdt en met de opbrengsten de betaalbaarheid van onze pensioenen garandeert”.