De intercommunales, dat zijn de lokale nutsbedrijven in handen van de gemeenten, liggen al een poos onder vuur. Daarom worden heel wat fusies georganiseerd zodat schaalvoordelen genoten kunnen worden en overbodige ‘postjes’ wegvallen. De N-VA – met sterkhouders als Vlaams minister Liesbeth Homans en Antwerps schepen Koen Kennis – neemt een voortrekkersrol in deze strijd, die echter veel weerstand kent.

Intercommunales zijn lokale overheidsbedrijven die de levering van utiliteiten regelen zoals afvalophaling, water en elektriciteit. De aandeelhouders van deze ministaatsbedrijfjes zijn de gemeentebesturen. Recentelijk kwamen de organisaties onder vuur te liggen, omdat ze complex zijn, zorgen voor duurdere utiliteiten en een overdreven bron zijn van betaalde postjes voor lokale politici. Weg zijn de intercommunales bijlange nog niet, maar N-VA is er wel trots op dat veel intercommunales sneuvelen door fusies. “Door de herstructurering van de energie-intercommunales kan ik voor mezelf minstens zeven van mijn elf mandaten in die intercommunales schrappen”, zo vertelt Antwerps schepen voor Binnengemeentelijke Decentralisatie Koen Kennis (N-VA) in De Tijd.

“Onlogisch”

Eenvoudig is de vereenvoudiging van de intercommunales evenwel niet. De vele interlokale organisaties zorgen immers voor heel wat lucratieve postjes voor lokale politici, zoals het schandaal rond Publifin aantoonde. Vooral CD&V, die traditioneel lokaal sterk stond/staat, kon hiervan profiteren in het verleden.

Maar de intercommunales kenden betere tijden. Kennis kreeg bijvoorbeeld de opdracht om het intercommunale landschap te vereenvoudigingen in Antwerpen. “Het is onlogisch dat er in Antwerpen met Iveg en Imea twee energie-intercommunales bestaan. Dat leidt tot veel onduidelijkheid, dubbel werk en dus dubbele kosten”, verduidelijkt Kennis in De Tijd. “Dat Electrabel tegen eind 2018 uit de gemengde energie-intercommunales moet treden, bood het momentum om in deze legislatuur een grote hervorming door te voeren.” Iveg en Imea zullen ook fuseren en met een afgeslankte Raad van Bestuur met ‘slechts’ 15 resterende leden gaan werken.

‘Vlaamse strijd’

Maar ook in de rest van Vlaanderen worden de structuren aangepakt. Zo fuseren de twee grote werkmaatschappijen Infrax en Eandis“Van 16 structuren gaan we in Vlaanderen naar vijf. Het aantal mandaten bij de intercommunales vermindert van 415 naar 61”, toont Kennis verder aan.

Vlaams minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans (N-VA) kondigde vorig jaar aan te gaan knippen in de vele bestuurszitjes in de intercommunales. Kennis getuigt dat na enkele herstructureringen veel tussenstructuren niet langer nodig waren. Dit zorgde echter voor een storm van lokaal protest. Maar liefst 100 gemeenten lieten vorig jaar een protest optekenen tegen de plannen via hun vertegenwoordigers in de intercommunales. Homans hield echter het been stijf: “Ik wil kleinere en meer transparante bestuursorganen. Ik zal dus niks aanpassen”.

“Vlaamse overheid moet intercommunales volledig in handen nemen”

Voor oppositiepartij Vlaams Belang gaan de plannen en verwezenlijkingen echter niet ver genoeg. De rechtse oppositiepartij verwijt de N-VA te weinig ambitie en daadkracht op het vlak van interne staatshervorming, waarvoor de Vlaamse regering bevoegd is.

“De intercommunales zijn vroeger opgericht vanuit de lokale besturen om samen meer en beter te kunnen doen. Toen bestond er immers nog geen Vlaamse overheid”, zo schreef Vlaams Belang-voorzitter Tom Van Grieken in zijn boek ‘Toekomst in Eigen Handen’ vorig jaar. “Maar ondertussen zijn ze soms […] ver hun doel voorbijgeschoten. […] Het zijn vaak monopolisten met gegarandeerde winsten [geworden, zoals in de] water en -energievoorziening. […] De Vlaamse overheid moet als krachtig beleidsniveau optreden en deze strategische sectoren volledig in handen nemen.”