Gisteren was het een hoogdag voor de commissie Defensie. Te midden van een druk bijgewoonde zitting gaf luitenant-kolonel Rudi Decrop duiding bij het dossier omtrent de vervanging van de F-16’s. Daarin stelde de militair dat er “herhaaldelijk werd gezegd dat de data (over de levensduurverlenging) eruit moesten”. SCEPTR sprak met de voorzitter van de partij die het dossier aan het licht bracht: sp.a-voorzitter John Crombez.

Doen de F-16’s alleen de taken waarvoor ze zijn geschikt, dan kunnen ze volgens producent Lockheed Martin maximum 8.000 vlieguren aan. Hangt het van minister van Defensie Steven Vandeput af, dan is daarmee de kous af en moeten we tegen dan een geschikte vervanger gevonden hebben. Aan deze zienswijze is echter één grote ‘maar’ verbonden, namelijk; “maar wat als de  F-16’s meer vlieguren aankunnen?”. Op deze laatste vraag, dat de F-16’s langer operationeel kunnen zijn, geeft de sp.a een affirmatief antwoord.

De reden hiervoor is eenvoudig. Crombez en co kregen een studie van Lockheed Martin in de handen waarin werd aangetoond dat de Belgische F-16’s zonder grote kosten 1.500 uren extra kunnen vliegen. Luitenant-kolonel Rudi Decrop had het bestaan van deze informatie eveneens doorgegeven aan zijn hiërarchische meerdere en nadien de betrokkenen van het F-16-programma extra op de hoogte gebracht, getuigde hij gisteren in de commissie Defensie.

De F-16’s langer inzetten zou volgens de militair immers een heel aantal voordelen hebben. Ten eerste zou er op die manier 900 miljoen euro kunnen worden bespaard. Daarnaast geeft men piloten de mogelijkheid om regelmatig te oefenen en kan men de eventuele aankoop van de door technologische defecten geplaagde F-35, uitstellen. Klopt niet, zegt Kolonel Harold Van Pee, die het dossier rond de vervanging van de gevechtsvliegtuigen begeleidt.

Interferentie interne audit

Het grote probleem? Deze informatie bereikte de minister nooit. Hoewel Decrop niet kon zeggen of zijn oversten de informatie hebben tegenhouden, werd er volgens hem wel “herhaaldelijk gezegd dat de data (over de levensduurverlenging) eruit moesten”. Daarnaast werd de vraag of Defensieminister Steven Vandeput hiervan op de hoogte moest zijn, door een interne en externe audit behandeld. Wat blijkt echter, één kabinetsmedewerker van Vandeput zou in de interne audit zijn tussengekomen.

Dit laatste is volgens Crombez buitengewoon ernstig. “Alles wat wij hebben van democratische procedures en de deontologische code treedt de minister met de voeten getreden. Er is niet door een medewerker van, maar op een bevel van de minister geïnterfereerd door de uitvoerend macht in een audit. Dit is buitengewoon ernstig te noemen”.

Is het onkunde, onwil, of zijn er ‘hogere’ belangen in het geding?

Crombez: “Laat mij hierover twee zaken zeggen. Ten eerste moeten we een onderscheid maken tussen – langs de ene kant – de dingen die we weten en langs de andere kant hetgeen wat mensen zouden vermoeden op basis van wat ze zien. Het eerste is belangrijker dan het tweede. Wat voor mij zich begint af te tekenen als ik de reacties van de premier hoor, dan is het dat alles erop wijst dat ze het contract met Lockheed Martin nog voor de zomer willen tekenen. Ze, dat zijn dan N-VA en MR. Alles dat behoort tot een normaal democratisch proces ridiculiseren ze de hele tijd. Ten tweede hangt – op basis van de studies die wij naar buiten brachten – nog steeds de vraag in de lucht: ‘Wie heeft de regels en de procedures overtreden?’. Is dat het leger? Is dat het kabinet? Is dat de minister? Het debat daarover in het parlement zal sowieso nog nervositeit veroorzaken”.

Zonder dat we een debat hebben gehad over waarin we het vrijgekomen defensiebudget gaan spenderen.

Crombez: “Ik vind dat het grootste deficit van heel het F-16-debat. Als er zoveel draagvlak is voor het verhogen van de investeringen in Defensie –  wat bij ons ook het geval is – is het onmogelijk gebleken om een normaal debat te hebben over hoe we dat geld gaan besteden. Alleen al het feit dat de F-16’s zes jaar langer meekunnen, maakt dat je dat debat kunt hebben. Wat met die onbemande vliegtuigen, zoals Geert Noels terecht zegt? Wat met de Europese Defensie, die nu nog in zijn kinderschoenen staat? Waarom is dat niet grondig bekeken?”

Is dat structureel?

Crombez: “Voor deze regering zijn er in de KMS (Koninklijke Militaire School, nvdr) een aantal studies gemaakt over welk vliegtuig het aantrekkelijks is. Wat is het kader van de investeringen in die toestellen? Ik denk niet dat daar iemand in de regering naar heeft gekeken want die conclusies worden gewoon genegeerd. Iedere keer als er data en discussiemogelijkheden zijn, worden ze gewoon de kop ingedrukt. Vandeput is in die zin als hoofd van het leger een ongelooflijke mislukking”.

Crombez: “Alle opties goed bekijken”

Stel dat we participeren in de ontwikkeling van de nieuwe Frans-Duitse straaljager, is het voor u bespreekbaar om het gedurende een periode zonder straaljagers te stellen?

Crombez: “Wat voor mij het allerbelangrijkste is, is dat alle opties grondig worden bekeken. Eigenlijk zou het feit dat we zes jaar de tijd hebben, een zegen moeten zijn omdat we zo een aantal pistes kunnen bespreken. Denk maar aan het instappen in een aankoopprogramma met een ander land, het leasen van gevechtsvliegtuigen of de piste van de onbemande vliegtuigen. Daarnaast kan men – afhankelijk van hoe meer duidelijkheid er komt over een al dan niet Europese defensie – een gerichtere beslissing nemen. We hebben dat vroeger gedaan met de ontmijning”.

“We hebben niet in alles zwaar geïnvesteerd, maar op een bepaald moment waren we het meest vergevorderde land in expertise in ontmijning. In operaties in een breder kader wordt uw leger en expertise gewaardeerd. Dus waarom is dat debat onmogelijk gebleken? Waarom is die keuze zo dwingend? Experten hebben al genoeg geanalyseerd dat het zo was opgesteld op een manier dat het de F-35 moest zijn om ongezien kernbommen te kunnen droppen. Dat is zo eng dat je op het moment dat je veel geld hebt om te investeren in Defensie, dat je dat aan één goed gaat spenderen. Eigenlijk is het heel verrassend dat net de N-VA hiervoor is”.

In welke zin verrassend?

Crombez: “Het is toch een partij die zei ‘kijk de middelen zijn schaars en dus moeten we goed afwegen op welke wijze we ze besteden’. Kort gezegd doen ze hier exact het omgekeerde. Dat is – zonder dat er bewijs is van de evidentie van deze keuze – dat de straaljagers zijn versleten in 2024 en het de F-35 moet zijn. Dan heb je beslist om miljarden uit te geven zonder dat er een serieus debat is gevoerd over wat ons leger precies nodig heeft”.

Hoe zou men daar efficiënter met deze middelen kunnen omspringen?

Crombez: “We moeten de zeemacht versterken. Ik zeg dat breder dan inzet in operatie. We hebben de drukste vaargeulen en we hebben een probleem met grote havens waarlangs er veel drugs en wapens binnenkomen. Ik vind dat Defensie daarin zijn rol heeft, ze hebben die vandaag al maar die is te beperkt. Daarnaast vind ik dat we hard moeten gaan voor onze cybercomponent. We hebben dat op dit moment niet. In deze tijden is dat ongelooflijk! Ik wil het breder zien dan enkel de luchtcomponent. Met betrekking tot de luchtcomponent dan zelf, als er een Europees leger gespiegeld aan het Amerikaanse komt, moeten we dan in alle landen de optie ‘stealth’ bestellen?

Dat zeg ik niet alleen omdat stealth drie keer duurder is, ik zeg dat niet alleen omdat het toestel nog altijd niet in orde is (Crombez doelt hier op de F-35, nvdr), ik zeg dat niet alleen omdat ik niet geloof dat stealth ook echt stealth blijft; zo is het onduidelijk of men ongezien zal kunnen blijven vliegen in de eerste lijn. Ik zeg dat omdat in het geval van een mixed fleet – als je Europa als continent naast Amerika zet – de snelle wendbare tweede- derde- of vierdelijnsvliegtuigen ook deel moeten uitmaken van dat Europees leger.

Dat andere landen al F-35’s hebben (besteld), is dan ook geen argument voor u?

Crombez: “Nee, absoluut niet. Voor mij is het een argument te meer dat de landen die nog moeten kiezen voor die snelle wendbare toestellen gaan en als we – in tegenstelling tot wat men altijd beweert – de tijd blijken te hebben, is die afweging belangrijk. Dat de regering die keuze maakt, daar heb ik geen enkel probleem mee. Wel wil ik dat de regering in staat is om transparant te zijn en geen plastieken discussie voert, zoals ze nu doet over miljarden”.

ADVERTENTIE