Syrië is al jaren het onderwerp in het nieuws met een bloedige burgeroorlog. Maar de Assad-‘monarchie’ lijkt nu toch een definitieve overwinning te behalen. Met zijn 18 miljoen inwoners en een oppervlakte van 185.180 vierkante kilometer heeft het land zich, sinds de onafhankelijkheid in 1946, opgewerkt tot een relatief welvarend land, weliswaar steeds met een dictatoriaal regime aan de macht.

De Noord-Afrikaanse Lente heeft rond 2010 ook een kleine versie gekend in het Syrië van de Baath-partij. Maar de burgeroorlog is ontstaan door de economische problemen in Syrië, meer bepaald: de slechtere landbouwopbrengsten als gevolg van de mindere wateraanvoer uit de Eufraat door de bouw van Turkse dammen op die rivier, de demografische explosie en de politieke tegenstellingen tussen de sjiitische alawieten rond Assad versus de soennieten.

Deze laatsten kunnen rekenen op de steun van de meeste Arabische golfstaten. Assad mag tot zijn vrienden rekenen: de Russen, China, Iran en Hezbollah. Daarnaast zijn er dan de zeer radicale groepen zoals IS, met alle mogelijke salafistische groepen als steun.

Rusland?

Waarom is Russisch president Vladimir Poetin zo geïnteresseerd in het overleven van president Bashar Al-Assad? Wel, Assad is een oude vriend van Moskou en de Russen hebben hun enige militaire zeehaven in het Middellandse Zeegebied dankzij Syrië. Bovendien heeft het land enige oliereserves en zijn er vooral de nog te ontginnen gasvelden voor de Syrische kust. Ook ligt het land strategisch goed tussen Turkije, Irak, Jordanië, Israël en Libanon.

(Lees verder onder de tweet/foto.)

Turkije?

Turkije mengt zich ook in de strijd rond Syrië, zelfs letterlijk. Inderdaad, het sultanaat van Turks president Recep Erdogan is al enige tijd erg actief met troepen op het Syrisch grondgebied. Officieel heet het dat men de Koerdische terreur moet stoppen, maar in werkelijkheid zit Turkije al langer te dromen van een geografische uitbreiding. Het land veegt trouwens toch al geruime tijd zijn voeten aan de Europese regels. Voorbeelden daarvan zijn het gevangen zetten van tienduizenden tegenstanders zonder veel vorm van proces. En dat voor een kandidaat-lidstaat van de Europese Unie.

Bovendien heeft deze EU ook nog eens een akkoord gesloten met Ankara om de stroom migranten tegen te houden, met als kostprijs zes miljard euro per jaar. Maar Turkije veegt er zijn voeten aan. Desalniettemin betaalt de EU leuk verder. Turkije weet ook dat de politieke discussie over de migranten muurvast zit binnen de EU en dat Brussel het niet durft om de Turkse toetredingsgesprekken stop te zetten. Daarnaast maken we het ook mee dat een NAVO-lidstaat oorlog zit te voeren in een ander land en daarbij nog eens de Koerden, een Westerse bondgenoot, zwaar aanvalt. Ten aanzien van de Koerden hebben Europa en het Westen in het algemeen alle deontologie verloren. Want zonder die Koerden zat IS al lang te Bagdad.

Men moet zich de vraag durven stellen of er nog wel plaats is voor Turkije in de NAVO.

Men moet zich de vraag durven stellen of er nog wel plaats is voor Turkije in de NAVO. Uiteraard is het land geopolitiek strategisch gelegen, maar de toegang tot de Zwarte Zee kan ook via Griekenland, Bulgarije en Roemenië worden gecontroleerd. Europa zou veel aan sympathie winnen bij de Europese bevolking als men Turkije definitief de deur wijst. De zwakste schakel van Erdogan is trouwens zijn belabberde economie. Als de Europese toeristen wegblijven, dan heeft Turkije een groots probleem. Het argument dat Turkije kan draaien naar Poetin is waar. Desalniettemin zal een gehaaide president als Poetin wel twee keer nadenken eer hij een bondgenootschap aangaat met Erdogan. Want Rusland staat ook niet te springen voor radicalere islamitische regimes.

Verenigde Staten?

De Amerikanen hebben wel troepen in Syrië, maar niet genoeg om het verschil te maken. Bovendien is er al veel tijd en geld gestoken in Westersgezinde oppositiegroepen. Alleen dat waren en zijn geen grootse successen te noemen. President Donald Trump (Rep.) zal nu wellicht enkele raketten afschieten op Syrische doelwitten en dit als reactie op het zoveelste gebruik van chemische wapens.

Desalniettemin wil Trump weg uit Syrië, wat al geleid heeft tot felle ruzies met generaal Joseph Dunford, de ‘Chairman of the Joint Chiefs of Staff’. Aanstaande oktober zijn er de belangrijke ‘midterm elections’ en het zou de Republikeinse Partij alleen maar stemmen opbrengen als die troepen weg zijn uit Syrië. Al die buitenlandse militaire operaties, denk aan Afghanistan en Irak, duren te lang en zijn voor de doorsnee Amerikaan een ‘ver-weg-van-mijn-bed-gebeuren’. Bovendien heeft president Trump een groots succes geboekt als gevolg van zijn reis naar Saoedi-Arabië. Dit soennitische land wil hervormen en zelfs relaties aangaan met Israël, dé grote vriend van Washington DC.

Israël?

Israël houdt de strategische Golanhoogten al jaren bezet als gevolg van de oorlogen van 1967 en 1973. Beide landen, Israël en Syrië, hebben ook al de wapens geleverd naar aanleiding van de talrijke Libanese oorlogen. Bovendien hield Syrië grote delen van Libanon bezet tot in 2005.

Maar net voor het begin van de Syrische burgeroorlog kwamen beide landen opnieuw met elkander in aanraking. De opstart van een nucleaire centrale in Syrië vormde daarvoor de aanleiding. In het kader van de ‘Operatie Orchard’ gooide de Israëlische luchtmacht in 2007 die bouwwerf plat. De Israëlische inlichtingendienst Mossad had overigens ontdekt dat de bouw van die centrale gebeurde met Noord Koreaanse steun. De huidige Syrische oorlog komt Israël op dit vlak bovendien goed uit. Syrië is serieus verzwakt na vijf jaar interne oorlog.

Europese Unie?

De EU protesteert wel tegen de Syrische oorlog, maar weet er geen blijf mee. Wat moet men doen? Nieuwe sancties tegen Poetin en dat terwijl die over Oekraïne al geen succes zijn te noemen. Troepen sturen? En wat gaan die daar doen? Kortom, de nieuwe problemen voor de EU en vooral Frankrijk gaan beginnen als Libanon de volgende gevechtszone wordt.

Bovendien moet de EU de situatie in Libië nog onder controle krijgen en zijn de buitengrenzen van de Schengenzone zo lek als een zeef. Heel de Syrische kwestie wijst ook nog eens op het gebrek aan een EU-defensie. Frankrijk heeft niet voldoende militaire capaciteit om iets te leiden en het belangrijkste Europese leger, dat van de Britten, zal verder dan ooit zijn na de Brexit.

En dus?

De Syrische burgeroorlog zal nog jaren voor spanningen zorgen.

Nadat IS grotendeels verslagen was, was de samenwerking tussen Erdogan, de EU, Poetin en Trump snel verdwenen. Uiteindelijk zal Assad wel zegevieren. Maar er zal nog heel wat politieke, alsook militaire, discussie plaatsvinden over de rol van Turkije, de Koerden en de Russen. Kortom, de Syrische burgeroorlog zal nog jaren voor spanningen zorgen.

ADVERTENTIE