In 2016 werden 235.844 personen verdacht door de Belgische politie voor een misdrijf. En maar liefst 1 op 3 van hen had een vreemde nationaliteit. Dat blijkt uit een parlementaire vraag van Kamerlid Filip Dewinter (Vlaams Belang) aan Binnenlandminister Jan Jambon (N-VA) en verslaggeving van Het Laatste Nieuws. De Vlaams Belang’er vraagt om een politiebeleid met ‘ethnic profiling’ of etnische profilering. Hierbij wordt meer aandacht gegeven door de politie aan bepaalde etnieën.

De cijfers van Jambon zijn gebaseerd op de algemene nationale gegevensdatabank van de politie. Hierin zijn alle mensen opgenomen die na betrapping, bekentenissen of ander bewijsmateriaal als een verdachte werden geclassificeerd voor een misdrijf. Van de 235.844 geregistreerde verdachten uit 2016 hebben 155.241 (of 66 procent) de Belgische nationaliteit. Dit tegenover 42.904 verdachten (18 percent) die Europeaan zijn en 37.699 vermoedelijke criminelen (16 procent) met een niet-Europeaanse identiteitskaart. Een op drie verdachten is dus een vreemdeling. Van deze groep springen vooral Fransen, Nederlanders, Marokkanen en Roemenen er boven.

Vreemdeling crimineler want?

De cijfers – die conform zijn met eerdere data – zijn niet in verhouding tot het aantal buitenlanders in België. “Dit is wat mensen al jaren voelen, maar politiek niet mag gezegd worden. Laat het een wekroep zijn. Veroordeelde criminelen dienen systematisch te worden uitgewezen en een verbod te krijgen om het grondgebied nog te betreden. Alleen door lik-op-stukbeleid kan dit worden aangepakt”, vertelt Vlaams Belang’er Dewinter. En staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) krijgt ook een veeg uit de pan: Vier op de vijf uitwijzingsbevelen blijven nog altijd zonder gevolg.”

Voor Vlaams Belang is het duidelijk. De etnoculturele achtergrond speelt een belangrijke rol in het al dan niet overgaan tot misdaad. “1 op 64 ‘Belgen’ en 1 op 9 v/d hierverblijvende Marokkanen verdacht v/ criminaliteit. Wie krijgt criminaliteit met de paplepel mee?”, zo tweet Dewinter. Het woord ‘Belgen’ wordt door Dewinter met ironische aanhalingstekens getweet, “in werkelijkheid is het aandeel allochtone criminelen nog veel groter, aangezien er onder de Belgische daders heel veel ‘nieuwe Belgen’ zijn”, aldus Dewinter in Het Laatste Nieuws.

De cijfers zijn ongeveer consistent met de data over de gevangenispopulatie. Daar is de oververtegenwoordiging van vreemdelingen nog iets hoger zelfs. Afgelopen zomer bleek na navraag door Kamerlid Jan Penris (Vlaams Belang) dat 44 procent van de gevangenen in België buitenlander is. “En voor een goed begrip: wie over een dubbele nationaliteit beschikt, wordt ook als Belg aanzien”verduidelijkte Penris ook toen. Ook hier bleken Marokkanen het meest vertegenwoordigd.

Etnische profilering

Los van het dus onzuiver cijfermateriaal blijkt echter iets opvallend. De statistiek lijkt een aantal cliché’s te bevestigen. Wanneer het gaat over dronkenschapmisdrijven springen Polen ineens in het oog als eerste groep. Fransen zijn dan weer het meest prominent in drugsmisdrijven en Marokkanen scoren het ‘best’ in delicten rond het vreemdelingenrecht.

Criminoloog Stefaan Pleysier (KUL), die een onderzoek uitvoerde naar de relatie tussen etnoculturele afkomst en misdaad, stelt dat er wel degelijk “culturele factoren [zijn] die een rol kunnen spelen, zoals het belang van eerwraak, schuld, schaamte en opvoeding”. Maar andere factoren – zoals ‘slechte vrienden’, socio-economische status, de gezinssituatie… – blijven ook van groot belang.

Omwille van de etnoculturele link vraagt het Vlaams Belang nu om de praktijk van etnische profilering in te voeren. Dat wil zeggen dat de politie bij het opsporen, controleren of voorkomen van bepaalde misdrijven bepaalde etnische groepen meer aandacht zou geven. “Bij ons is dat taboe, maar in het buitenland is al veel onderzoek gedaan naar het verband tussen bijvoorbeeld verkrachtingen en Arabische afkomst”, zo vertelt een woordvoerder van Vlaams Belang in Het Laatste Nieuws.

Maar Jambon hapt alleszins niet. “We moeten de problemen binnen bepaalde groepen van de bevolking durven benoemen. En binnen onderzoeken met een duidelijke verdachte, moet je uiteraard je speurwerk kunnen stroomlijnen”, aldus Jambon. “Maar de facto hele groepen viseren voor het gedrag van enkelingen, dat gaan wij echt niet doen. Dat is het verschil tussen ons en meneer Dewinter”, aldus de woordvoerder van Jambon.