Volgens de Haïtiaanse president is het seksueel wangedrag door personeel van Britse NGO Oxfam “slechts het topje van een ijsberg”. Hij roept op tot een onderzoek naar andere NGO’s die sinds 2010 in Haïti actief zijn. Intussen wordt meer en meer duidelijk dat het om een sectorwijd en jarenlang aanslepend probleem gaat.

“De zaak-Oxfam is slechts het topje van de ijsberg. Oxfam is niet alleen, er zijn andere NGO’s in dezelfde situatie, maar zij verbergen de informatie ook intern. Er zou een onderzoek moeten zijn naar andere organisaties die hier sinds 2010 werken”, zegt de Haïtiaanse president Jovenel Moïse tegen Reuters. “Artsen zonder Grenzen moest bijvoorbeeld ongeveer 17 mensen repatriëren voor wangedrag dat niet werd uitgelegd.”

Mosoel

Intussen wordt meer en meer duidelijk dat het een sectorwijd en jarenlang aanslepend probleem betreft. In het Laatste Nieuws lijst men enkele getuigenissen op: “In dit vluchtelingenkamp kun je niet aan eten komen, zonder eerst seks te hebben. Ze zeggen: ‘een kilo voor seks’”, staat te lezen in een rapport van Save the Children uit 2002. “Het leek op een heftige orgie. Op één feest waren zeker vijf meisjes, die halfnaakt rond renden. Twee van hen droegen witte Oxfam-shirts”, zegt een anonieme hulpverlener over Haïti. 

“West-Mosoel was nog maar net bevrijd van IS of medewerkers van een Westerse medische hulporganisatie hadden er seks met lokale vrouwen. Die vrouwen gaan dat echt niet zomaar doen, hoor, voor hen is het een overlevingsmechanisme”, zegt een Nederlandse hulpverleenster na de bevrijding van Mosoel in 2017.

Hulpverleners als CEO of als God

“Het geld gaat naar de hulporganisaties, niet naar de overheid van het land waarin ze werken. Daardoor belanden mensen in een illusionaire wereld waarin ze denken: ik ben van Oxfam, ik ben God. Je kunt doen waar je zin in hebt”, zegt journaliste Linda Polman, die onderzoek doet naar de hulpverleningswereld, aan het Laatste Nieuws.

“Men wil ons een beeld schetsen dat het allemaal dappere vrijwilligers zijn die er op uit trekken, maar het gaat hier om een industrie waarin vele miljarden omgaan, met alle belangen van dien”, aldus Polman. “Het hoofd van zo’n missie in Haïti is gewoon een CEO, een carrièrehulpverlener die over miljoenen gaat.”

“Probleem is endemisch voor de sector”

“Dit probleem is endemisch voor de sector, het systeem is fout.”, zegt Andrew McLeod, voormalig afdelingshoofd bij het ‘Emergency Coordination Centre’ van de VN. “Als je een Unicef-shirt draagt, zal niemand je vragen waar je mee bezig bent. Je bent onschendbaar.” Een Nederlandse hulpverleenster noemt het “een ‘old boys netwerk'” van “mannen die elkaar beschermen”

Dat de vele schandalen zo vaak in de doofpot werden gestoken komt door de vrees voor het imago, maar ook door de vrees om overheidssubsidies te verliezen. Volgens Polman moeten de ngo’s minder een verlengstuk van regeringsbeleid worden. Zij is alleszins cynisch over de beloofde beterschap en transparantie die de ngo’s de afgelopen week beloofden: “Ze zijn weer eens betrapt, gaan weer vergaderen en stellen weer een nieuwe gedragscode op. Ondertussen is er nog steeds geen begin van een verandering.”