De Europese Unie (EU) wil de macht om Britse toegang tot de interne markt te beperken tijdens een overgangsperiode nadat het Verenigd Koninkrijk (VK) het blok verlaat, als een manier om de Britten te straffen mochten ze de EU-wetgeving overtreden. Dat meldt Reuters, op basis van een gelekt document van de Europese Commissie. De eerste onderhandelingsgesprekken over die transitiefase zijn maandag van start gegaan in Brussel. Britse en EU-onderhandelaars houden deze week tot op vandaag hun eerste formele Brexit-gesprekken, sinds een tussentijdse deal in december discussies op gang brachten over hun toekomstige relatie.

Vanaf 30 maart 2019 zullen de Britten de Europese Unie (EU) verlaten, maar het Verenigd Koninkrijk zal, gedurende een overgangsperiode tot en met 31 december 2020, volledig gebonden zijn aan alle EU-wetgeving zonder deel uit te maken van het besluitvormingsproces van de EU. Maandag vond in Londen de eerste formele ontmoeting plaats tussen EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier en zijn Britse tegenhanger, Brexit-secretaris David Davis. De gesprekken over deze transitieperiode van de Brexit werden gevoerd onder toeziend oog van Brits premier Theresa May.

De onderhandelingsbesprekingen werden een dag later, toen de uittredingsonderhandelingen in Brussel werden hervat, echter overschaduwd door een naar de pers gelekt document van de Europese Commissie.

Brexit-secretaris vindt voorstel van EU-sancties ‘onverstandig’

David Davis reageerde verontwaardigd op de publicatie, de Brexit-secretaris vindt het “niet verstandig” van de EU om een document te publiceren met voorstellen om het Verenigd Koninkrijk te bestraffen tijdens elke overgangsperiode van de Brexit. “Dit document is amper legaal, het is een politiek stuk. Wij willen een uitvoeringsfase verwezenlijken waarin we een brug bouwen om in de toekomst goed samen te werken. Ik denk niet dat het te goeder trouw was om een document te publiceren met, eerlijk gezegd, onbeleefde taal en veronderstellingen om willekeurig de uitvoeringstermijn te kunnen beëindigen. Dat is niet het doel van dit onderhoud, het getuigt niet van een goede wil en verstandhouding om het te publiceren,” zei Davis tegen Sky News.

EU wil Hof van Justitie omzeilen met eventuele sancties

Geschillen tussen de EU en het VK zouden normaal gezien moeten worden beslecht door het Europees Hof van Justitie, de hoogste rechterlijke instelling van de EU. Echter blijkt uit deze gelekte ontwerptekst van de Europese Commissie dat de 27 resterende lidstaten willen afstappen van een langdurige procedure bij het Europees Hof van Justitie, mocht Brussel tot het oordeel komen dat het VK de EU-wetgeving overtreden heeft.

De optie is vervat in een voetnoot van de juridische tekst die de Europese Commissie heeft opgesteld over de tweejarige overgang na de Brexit. De clausule stelt als oplossing voor om de voordelen van de interne markt in te perken. Op die manier wil de EU gerichte sancties kunnen uitvoeren tegen de Britten, na de Brexit vanaf 30 maart 2019. Dit zou de EU de vrijheid geven om het VK te straffen en de overgangsperiode vroegtijdig te beëindigen zonder daarbij schade te berokkenen aan haar economische belangen.

Bedoeling is dat de wettekst, die nog moet worden goedgekeurd door EU-regeringen, deel zal uitmaken van het opzeggingsverdrag voor scheiding met de EU. De voorwaarden en regels voor de overgangsperiode na de Brexit moeten in dat verdrag worden uitgestippeld.

Overgangsfase Brexit: overzicht veranderingen

De overgangsfase na de Brexit, van 30 maart 2019 tot eind 2020, houdt verder in dat het Britse parlement niet langer een ‘nationaal parlement’ zal zijn onder EU-regelgeving, en dat de Bank of England ook niet langer lid zal zijn van het Europees Stelsel van Centrale Banken (ESCB). Britse ambtenaren mogen hierna in bepaalde gevallen wel nog worden uitgenodigd om vergaderingen bij te wonen in het Europees Parlement, de Commissie of de Raad van EU-ministers. Zoals wanneer Britse aanwezigheid noodzakelijk is (lees: in het belang van de EU).

Het Verenigd Koninkrijk zal in staat zijn om nieuwe handelsovereenkomsten met andere landen te onderhandelen, maar kan deze tijdens de overgangsperiode niet ten uitvoer leggen, tenzij dit is goedgekeurd door de EU, die volgens de regel namens alle lidstaten onderhandelt over alle handelsverdragen. Tot eind 2020 zullen de Britten tot de interne markt behoren.

Onrust binnen het Lagerhuis

Binnen het Britse Lagerhuis zijn velen niet te spreken over de gevoerde onderhandelingen. Ongeveer een jaar na de artikel 50-procedure van Theresa May, blijkt dat EU-onderhandelaar Michel Barnier zijn Britse collega David Davis de loef afsteekt. Zo hebben de Britten de toezegging gedaan om de Brexit-rekening te betalen, en garanties gegeven om de rechten van EU-burgers na de Brexit te respecteren.

In de tweede fase van de Brexit-onderhandelingen over toekomstige relaties deden de Britten ondermeer hun standpunten over douane en veiligheid uit de doeken. Andere agendapunten waren hoe het scheidingsverdrag kan worden afgedwongen met de garantie dat er geen ‘harde’ breuk met Ierland bij komt kijken. Maar het dilemma om een harde scheiding te vermijden en tegelijkertijd de doelstelling van premier May om de interne markt en de douane-unie van de EU te verlaten, te verwezenlijken, wordt door sommige ministers gezien als een groot obstakel voor een Brexit-deal.

Vandaag ontmoeten Barnier en Davis’ afgevaardigden elkaar opnieuw in Brussel om deze gesprekken af te ronden. De Brexit-secretaris Davis noemde de sfeer tot nu toe “zeer constructief”, toegevend dat er “nog steeds dingen onvolledig” waren, maar dat “er veel vooruitgang is geboekt”.