Rusland en Saoedi-Arabië sluiten ‘historische’ wapendeal

0
1609

Het Kremlin bevestigde enkele dagen geleden dat het vorige week een wapendeal ten belope van 3 miljard dollar sloot met Saoedi-Arabië. Het leeuwendeel van het bedrag gaat naar de aankoop van geavanceerde S-400-luchtafweersystemen. Luidt de Russisch-Saoedische toenadering het begin in van een nieuwe dynamiek in het Midden-Oosten? 

Vorige week landde het 1.500-man sterke gevolg van Saoedisch koning Salman bin Abdoel Aziz al-Saoed in Moskou voor wat een vierdaags bezoek aan de Russische hoofdstad werd. Salman was de eerste Saoedische monarch in functie ooit die Moskou aandeed met een staatsbezoek. Zowel Russisch minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov als president Vlamdir Poetin benadrukten de historiciteit van het Saoedische bezoek aan Rusland. “Dit bezoek zal een nieuwe, krachtige impuls geven aan de ontwikkeling van bilaterale relaties”, aldus Poetin. Koning Salman noemde Rusland op zijn beurt “een vriendschappelijk land”. Opvallend, gezien de tegenstellingen tussen de landen in de wereld.

Toenadering

Beide landen hebben stevige meningsverschillen, met name over de conflicten in Syrië, Irak en Jemen. Zo steunt Saoedi-Arabië de Syrische rebellen, dewelke Rusland net samen met de Syrische leider Bashar al-Assad bevecht. In Jemen lieten de Russen zich reeds kritisch uit over de desastreuze humanitaire gevolgen van de Saoedi-geleide interventie. Ook in het verleden bevonden Rusland en Saoedi-Arabië zich rechtlijnig tegenover elkaar. De Saoedi’s werden door de Russen ervan beschuldigd islamistische rebellen te hebben gesteund in vorige conflicten in Afghanistan, Tsjetsjenië en Dagestan

Desalniettemin ging aan het staatsbezoek een lange periode van wederzijdse toenadering vooraf, een proces dat versneld werd door de OPEC-akkoorden met Rusland. Eind 2016 kwamen de OPEC en tien olieproducerende landen die geen lid zijn van de organisatie – waaronder Rusland – overeen om de dagelijkse olieproductie te verlagen tot maximaal 32,5 miljoen vaten per dag. Het akkoord is erop geënt om de olieprijzen op te drijven en loopt af in maart 2018. In Moskou gaf de Saoedische minister van energie, Khalid al-Falih, aan dat het koninkrijk de deal graag zou verlengen. Volgens al-Falih gaf het akkoord de OPEC een nieuwe levensadem.

S-400

In totaal sloten Saoedi-Arabië en Rusland vijftien samenwerkingsakkoorden af rond olie, energie en defensie, goed voor miljarden dollars. De meest opvallende deal is de Saoedische aankoop van het Russische S-400-luchtverdedigingssysteem. Defensie is één van de sectoren waar Rusland zichzelf wereldleider kan noemen.

Nu India en China, Ruslands grootste afzetmarkten, evolueren naar militaire eigengereidheid, is Moskou op zoek naar nieuwe horizonten. Met succes. Nadat NAVO-lidstaat Turkije de S-400-luchtafweerraketten vorige maand nog op de kop tikte, tekent nu ook Riyad voor het hoogtechnologische systeem van Russische makelij. Volgens experts is Saoedi-Arabië, dat traditioneel een Amerikaanse bondgenoot en defensieklant is, op zoek naar militair-technologische alternatieven. Saoedi-Arabië heeft immers een heilige schrik van het rakettenprogramma van aartsrivaal Iran. De S-400-luchtafweersystemen zijn Ruslands meest geavanceerde mobiele luchtafweersysteem. Op de S-400-raketten passen drie verschillende oorlogskoppen, gemaakt om vliegtuigen alsook kruis- en ballistische raketten uit de lucht te halen.

Inhoud niet beschikbaar.
Accepteer cookies door op Accepteren in de banner te klikken

Toenadering

Het Saoedische bezoek aan Moskou, evenals de gesloten akkoorden met het Kremlin, zijn een voorzichtige toenadering tot Rusland. Schippert Saoedi-Arabië echter weg van haar historische bondgenoot Amerika? De akkoorden met Moskou dienen echter gerelativeerd te worden, omdat Riyad en Washington DC in mei nog een wapendeal van 110 miljard dollar sloten. Toch is Saoedi-Arabië op zoek naar meer diverse allianties. Dit proces wordt versterkt door veranderingen binnen het Saoedische regime en een groeiend wantrouwen omtrent de betrouwbaarheid de Verenigde Staten van president Trump, die volgens Riyad tekortschoot tijdens de diplomatieke crisis van Qatar.

Syrische kwestie

Maar het bezoek van koning Salman aan Moskou is vooral historisch te noemen omdat Rusland en Saoedi-Arabië traditioneel recht tegenover elkaar staan in heel wat gewapende conflicten. Moskou en Riyad behoren tot de hoofdrolspelers in het Syrische conflict. Daar waar Saoedi-Arabië al jaren een tegenstander van president Bashar al-Assad is, sprong Rusland de Syrische president twee jaar geleden net sterk militair te hulp.

Geconfronteerd met het succes van de Russische militaire interventie in Syrië en de op handen zijnde overwinning van het Syrische regime, draaide Saoedi-Arabië (net zoals de VS en het VK) een stuk van haar steun aan de Syrische rebellen terug. De spanningen rond de persoon van Bashar al-Assad lijken dus geminderd. Toch blijft Saoedi-Arabië virulent gekant tegen de Iraanse militaire aanwezigheid in Syrië. De Saoedi’s eisen de terugtrekking van al het Iraans militair personeel van zodra de vijandelijkheden in Syrië staken.

Het vierdaagse bezoek van de Saoedische koning Salman aan Moskou weerspiegelt zonder meer de grote geopolitieke besognes van het koninkrijk: lage olieprijzen, toenemende Iraanse invloed in de regio en een groeiend wantrouwen ten aanzien van bondgenoot Amerika. De Russisch-Saoedisch deal kan historisch genoemd worden, maar bevestigt vooral dat Moskou haar invloed in het Midden-Oosten bestendigd heeft en zich gaandeweg (terug) ontpopte tot één van de protagonisten in de regio.

Inhoud niet beschikbaar.
Accepteer cookies door op Accepteren in de banner te klikken