België zit opnieuw in de diplomatieke problemen met Spanje. Dat de staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA) heeft verkondigd dat de afgezette Catalaanse minister-president Carles Puigdemont wettelijk gezien politiek asiel kan aanvragen in ons land, is bij de Spaanse premier Mariano Rajoy in het verkeerde keelgat geschoten. Belgisch premier Charles Michel (MR) wil nu verdere escalatie kost wat kost voorkomen. Zijn ministers mogen geen contact hebben met Puigdemont. “Zelfs niet per sms”, zo vertelt een bron aan Het Laatste Nieuws. Ook de Vlaamse ministers zouden een gelijkaardig verbod moeten respecteren volgens de VRT.

Puigdemont – die door Madrid vervolgd wordt voor rebellie, opruiing en fraude – is in Brussel. En dat maakt iedereen in de Spaanse en Belgische regering zenuwachtig. Eerder deze maand werd al duidelijk dat door het intrekken van de Spaanse steun, de Belgische Catherine De Bolle haar kandidatuur voor baas van Europol op haar buik mag schrijven. Dit nadat Michel kritiek had op het harde optreden door de Spaanse Guardia Civil tijdens het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum begin deze maand. Maar door de nieuwe uitspraken van Francken, die overal verkeerd geciteerd en geïnterpreteerd werden, lijkt er extra olie op het Spaanse vuur te zijn gegooid.

Spaanse furie

En het is dat vuur dat Michel heel graag zou willen blussen. Bij de andere coalitiepartijen is er weinig begrip voor de sympathie vanwege de N-VA voor de Catalanen, laat staan in de rest van Franstalig België. Vicepremier Kris Peeters (CD&V) veroordeelde ook reeds Puigdemont: “Als men de onafhankelijkheid uitroept, blijft men best bij zijn volk”, aldus de christendemocraat.

De N-VA ontkent ten stelligste dat Puigdemont hier op uitnodiging van de N-VA is – zo’n uitnodiging is inderdaad nooit publiek gecommuniceerd -, maar bij Michel zit de schrik er toch in. Zowel N-VA-voorzitter Bart De Wever als Vlaams minister-president Geert Bourgeois (N-VA) kennen Puigdemont immers redelijk goed. Dit niet alleen als internationale collega-politici, maar ook als collega-nationalisten. Michel heeft nu alle ministers opgelegd om geen contact te hebben met Puigdemont. “Zelfs niet per sms”, zo weet een bron aan HLN te verklappen.

Opvallend: de VRT meldt dat eenzelfde verbod geldt in de Vlaamse regering. Premier Michel kan wettelijk gezien geen verbod opleggen aan de Vlaamse regering (ook het interne federale spreekverbod is louter politiek afdwingbaar, niet wettelijk). De federale regering en de Vlaamse regering staan immers juridisch op gelijke voet. Dat betekent dus dat Vlaams minister-president Bourgeois – uit politieke overwegingen en op eigen initiatief – met zo’n spreekverbod heeft ingestemd.

Spanning in de regering

Wellicht zal men nu de kat uit de boom gaan kijken. Verwacht wordt dat Puigdemont later op de dag een speech zal geven. Puigdemont liet evenwel al weten via zijn advocaat Paul Bekaert dat hij (nog) niet over een asielaanvraag wil spreken. Franckens communicatie over de mogelijkheid zou dus voorlopig zonder gevolg blijven. Problematisch volgens sommigen is dat het echter lijkt alsof de N-VA Puigdemont heeft uitgenodigd, ook al klopt dat niet werkelijk.

“Of [Francken] het nu zo bedoeld heeft of niet: in de hele wereld ontstaat het beeld dat België Puigdemont heeft uitgenodigd”, aldus een belangrijke regeringsbron aan Het Laatste Nieuws. “En dat is bijzonder schadelijk voor onze positie op het Europese toneel.” N-VA is echter niet onder de indruk. “We moeten niet zo gecrispeerd doen als een democratisch verkozen president contact zoekt in het hart van Europa”, zo verdedigt Kamerlid Peter Luyckx in Het Laatste Nieuws. “Puigdemont is toch geen terrorist?” Intussen verhoogt de rechtsnationalistische partij Vlaams Belang de druk op N-VA om duidelijk een zijde te kiezen (voor de Catalanen).

Eerder deze maand wist Europarlementslid Sander Loones te verkondigen tijdens een debat georganiseerd door de nationalistische studenten van NSV! in Gent dat de kritische communicatie van Michel begin deze maand ten aanzien van Madrid er kwam op aandringen van regeringspartij N-VA. “Dat is toch voor iedereen duidelijk dat die veroordeling er is gekomen omdat wij dat hebben gevraagd”, aldus Loones op dat debat.[…] Een reden waarom nationalisten in de regering een verschil kunnen maken […]”. 

De komende dagen worden wellicht koorddansen voor zowel de N-VA (die rekening wil houden met haar nationalistische achterban) en de rest van de regering (die Madrid te vriend wil houden).