Koerdisch-Iraaks conflict barst los: Iraakse tanks rijden Kirkoek in

0
1205

Irakese regeringstroepen hebben belangrijke posities ingenomen in en rond Kirkoek. Dit nadat de Irakese premier Haider al-Abadi de Koerden een ultimatum had gegeven om ten laatste zondag het gebied af te staan. De Koerden hebben het ultimatum naast zich neer gelegd en bij de gevechten die hierop volgden zijn reeds verschillende doden gevallen. In de gevechten wordt (door de Amerikanen geleverd) militair materiaal ingezet door beide kampen. Minstens vijf ‘humvees’ gebruikt door Irakese regeringstroepen werden hierbij al vernietigd door de Koerden.

Kirkoek is een belangrijke stad gelegen in olierijk gebied dat in het conflict met de islamistische terreurgroep IS onder Koerdische controle is komen te staan. Het gebied werd immers bevrijd door troepen van de Koerdische Regionale Overheid (KRG). Formeel maakt de streek echter geen deel uit van de KRG. De controle over de stad en gelijknamige provincie droeg bij tot een verhoogde spanning tussen Erbil (de hoofstad van de KRG) en Bagdad.

Reeds 10 uur lang gevechten

De gevechten braken uit deze nacht, een paar uren na het verlopen van het ultimatum om middernacht. De Irakese staatstelevisie beweert dat reeds “grote gebieden” van de regio zijn ingenomen nadat al-Abadi het Irakees leger beval om “veiligheid op te leggen” in Kirkoek. Echter, deze beweringen worden betwist door de KRG. Ook wordt reeds bericht over Irakese tanks die de historische stad binnentrekken.

Tijdens de gevechten zijn al verschillende doden gevallen, waaronder 7 dodelijke slachtoffers aan de Irakese zijde in één incident. In dat specifiek gevallen vielen de doden in het kamp van de ‘Popular Mobilisation Units’ (PMU’s). Dit zijn de voornamelijk sjiitische milities die Bagdad militair bijstaan. Deze milities zijn echter niet zonder controverse en werden in het verleden al verschillende malen bekritiseerd omwille van excessief geweld tegen de soennitische burgerbevolking. De voorbije dagen liet het leiderschap van de PMU’s al stoere taal horen over Kirkoek en de KRG.

Het nieuwe conflict in Irak komt als bijzonder vervelend nieuws voor de Amerikanen, die zowel Bagdad als Erbil steunen in hun strijd tegen IS. Beide kampen zijn bevoorraad met Amerikaanse militaire uitrusting, hetgeen nu ingezet wordt door de Koerden en Irakezen tegen elkaar. Verschillende door de Amerikanen geleverde ‘humvees’ van Bagdad zijn hierbij al vernietigd terwijl Amerikaanse Abrams-tanks bestuurd door Irakese regeringstroepen verder richting Kirkoek rollen.

Het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse zaken zei gisterenavond dat het “zeer bezorgd” is over de situatie in Irak en het de “situatie nauwgezet opvolgt”. Het Amerikaanse ministerie van Defensie vroeg beide kanten om “verdere escalatie te vermijden”. Amerikaans jets zijn gespot boven het luchtruim in Kirkoek. Deze worden wellicht ingezet om verdere informatie te verkrijgen over het conflict.

Conflict KRG en Bagdad niet langer sluimerend

Afgelopen weken en maanden liep de spanning tussen Erbil en Bagdad reeds op. Op 25 september hield de KRG namelijk een referendum over Koerdische onafhankelijkheid. De regering van Irak sprak zich in aanloop tot de volksraadpleging fel uit tegen dit referendum. Het Irakese Grondwettelijk Hof verklaarde dat het referendum niet wettelijk was. Ondanks deze tegenkanting en de kritiek van buurlanden Turkije en Iran en zelfs de EU sprak een grote meerderheid van 93 procent van de opgedaagde kiezers voor een nieuwe Koerdische staat. In Kirkoek zelf woont evenwel slechts een minderheid aan Koerden. Slechts 21% van de bevolking daar is Koerdisch. Het lokale bestuur van Kirkoek sprak zich echter uit voor het referendum.

Tot enkele dagen voor het referendum toonde Bagdad zich bereid om heel wat concessies te doen om het referendum te voorkomen. Zo zei regeringsafgevaardigde Turhan Al-Mufti medio september in Bagdad na een onderhoud met Kamerlid Filip Dewinter (Vlaams Belang) aan SCEPTR om bereid te zijn om de KRG hun eigen olierechten te geven. In het verleden is hier echter veel conflict over geweest. Juridisch had/heeft de KRG die rechten niet, maar voerde het toch olie uit zonder tussenkomst van Bagdad. Het lijkt er nu evenwel op dat een diplomatieke oplossing voor het conflict (voorlopig) uitgesloten is.

Sim Tack, militair analist bij Force Analysis (hetgeen gewapende conflicten in kaart brengt), stelt dat het conflict kan ontaarden. “Nu Koerdistan het referendum voor zijn onafhankelijkheid uitgevoerd heeft vreest Bagdad niet enkel controle te verliezen over de KRG, maar ook over de gebieden die door Peshmerga bevrijd werden van de Islamitische staat, waaronder de stad Kirkoek”, zo licht Tack toe. “De Peshmerga tonen zich bereid om voet bij stuk te houden, ook al verloren ze controle over delen van de omgeving van Kirkoek na het terugtrekken van bepaalde posities. Tot nu toe zagen we zeer stevige pogingen om het conflict te beperken tot het politieke niveau, maar veel vooruitgang werd op die manier tot nu toe niet gemaakt. Daardoor zien we dus dat militaire druk opgedreven wordt […]”.

Een bijzondere rol ziet Tack ook weggelegd voor de eerder vermelde PMU’s. In het verleden is al gebleken hoe de regering in Bagdad daar geen complete controle over heeft, en schermutselingen of verdere escalatie zouden wel eens kunnen plaatsvinden ook zonder een intentie van Bagdad”, aldus Tack. “De bal ligt dus in het kamp van de Irakese regering in Bagdad, die na deze opmars de aandacht terug op onderhandelingen kan vestigen of een militair ontzetten van Kirkoek zelf kan overwegen”.