In een onderhoud met een Belgische parlementaire delegatie onder leiding van Kamerlid Filip Dewinter (Vlaams Belang) liet de priester van de Sayidat al-Nejatkerk in Bagdad een wanhoopsboodschap klinken. “Als het zo verder gaat, bestaan we niet meer in 10 jaar.”

In een bezoek door Belgische parlementairen lieten kerkvertegenwoordigers van de Sayidat al-Nejatkerk, een onderdeel van de Syrisch-katholieke geloofsgemeenschap, een wanhopig verhaal optekenen. De kerk kende in 2010 een brutale aanslag door islamistische terreurgroep IS waarbij 58 doden vielen, maar de impact van de aanval en gelijkaardige incidenten zindert verder tot nu. De parochie huist vandaag de dag nog 200 families in Bagdad. In 2003, voor de val van de seculiere dictator Saddam Hoessein, waren er nog 2.500 families aan de kerk verbonden, verduidelijkt priester Thaaer.

Snel krimpende minderheid

In 2003 – voor de Amerikaanse invasie en val van Saddam – schatte men de christelijke populatie in Irak op circa 1,5 miljoen zielen of 7 procent van de totale bevolking. Thans schommelen de laagste schattingen van de christenen in Irak rond een half miljoen. Dat is ongeveer 1,3 procent van de totale bevolking in Irak. De meesten van hen behoren tot de Chaldeeuws-Katholieke Kerk, een oosterse stroming in het christendom die niettemin in volle ‘communio’ is met de Rooms-Katholieke Kerk.

“Ministers vertellen ons dat we belangrijk zijn voor de toekomst van Irak, maar de realiteit laat dit niet merken”, zo vertelde de priester vrijdag aan parlementairen van het Vlaams Belang. In Irak is het niet toegestaan voor christenen om andere mensen te bekeren, in het bijzonder moslims. Moslims die dit toch durven, mogen rekenen op immense sociale druk en in het ergste geval de dood.

De Sayidat al-Nejatkerk of de Onze-Lieve-Vrouw-van-Verlossing-kerk telde voor 2003 2.500 verbonden families. Vandaag telt ze er nog 200. Een aantal christenen doorstonden de zware controles om hun getuigenis te doen voor de Belgische delegatie.
De Sayidat al-Nejatkerk of de Onze-Lieve-Vrouw-van-Verlossing-kerk telde voor 2003 2.500 verbonden families. Vandaag telt ze er nog 200. Een aantal christenen doorstonden de zware veiligheidscontroles om hun getuigenis te doen voor de Belgische delegatie onder leiding van Filip Dewinter.

Religieuze vrijheden beknot

De beperkingen op de overlevingskansen van christenen in Irak gaan echter ook over dagdagelijkse zaken. Zo mogen christenen in Bagdad geen klokken laten luiden tijdens hun diensten en moeten de religieuze activiteiten exclusief plaatsvinden in de gebouwen van de kerk. “De vele veiligheidsmaatregelen rond het kerkgebouw bemoeilijken gezinnen het om deel te nemen aan het kerkleven”, aldus de priester. Rond de kerk zijn verschillende ‘checkpoints’ en de kerk zelf is ingesloten in bewapend beton uitgerust met prikkeldraad. Even verderop wapperen de vlaggen fier van de regerende sjiitisch-islamistische fusiepartij, de Nationale Alliantie.

Het kerkgebouw wordt ingesloten door gewapend beton en prikkeldraad. Om het er het beste van te maken zijn de betonmuren beschildert met vrolijke kleuren en christelijke taferelen.
Het kerkgebouw wordt ingesloten door gewapend beton en prikkeldraad. Om het er het beste van te maken zijn de betonmuren beschilderd met vrolijke kleuren en christelijke taferelen.

Ook het aantal misvieringen is beperkt. Tot 2003 kon de kerk in Bagdad meerdere diensten houden. Thans is dit beperkt tot één misviering per week, op zondag. In de Koerdische Regionale Overheid (KRG), een autonoom gebied in het noorden van Irak, genieten christenen meer (religieuze) vrijheden. Het verbod op anderen bekeren geldt er bijvoorbeeld niet. De meeste christenen in Irak zijn dan ook naar dit gebied getrokken. Anderen verlieten dan weer Irak in zijn geheel om de onderdrukking te ontsnappen. “We willen jullie vragen om het mogelijk te maken om naar Europa trekken”, verklaart eerwaarde Thaaer aan een zichtbaar geëmotioneerde Dewinter, die vervolgens de mogelijkheden uitlegt om politiek asiel aan te vragen.

Echter, zo vertelt de priester, ook de bezittingen van weggetrokken christenen worden in beslag genomen door politici of overheidsfunctionarissen met vage juridische legitimatie. Irak scoorde in 2016 als elfde meest corrupte land in de wereld op de ‘corruptie-index’ van Transparency International, een NGO die wanbeheer en zelfbediening opmeet in overheden.

In de gebouwen verbonden aan de kerk zijn verschillende kleine klaslokalen ingericht waar de christelijke kinderen van parochie les kunnen volgen. Ze reageren opgetogen door het bezoek. Een jongen glimlacht breed als hij zichzelf ziet op de monitor van de digitale camera.
In de gebouwen verbonden aan de kerk zijn verschillende kleine klaslokalen ingericht waar de christelijke kinderen van de parochie les kunnen volgen. Ze reageren opgetogen door het bezoek. De kinderen kijken met zichtbaar verwonderde gezichten naar de lange blonde Belgische senator Anke Van dermeersch (Vlaams Belang). Een jongen glimlacht breed als hij zichzelf ziet op de monitor van de digitale camera.

Islamitische Staat of ‘Daesh’

Naast de drukkende rol van de overheid woog/weegt ook de tol door IS zwaar. In 2010 werd de kerk in Bagdad bestormd door leden van ISI, de voorloper van IS. 58 mensen lieten hierbij het leven. “Ik was erbij toen de aanval zich voltrok en was buiten het gebouw. Ik wees de Irakese veiligheidsdiensten op de toegangsmogelijkheden tot de kerk, maar ze treuzelden vier tot vijf uur. Waarom?” Uiteindelijk werd de gijzeling en moordpartij gestopt door Irakese elitetroepen met hulp van Amerikaanse luchtsteun.

Wie de trappen beneden de kerk aftreedt, wordt herinnerd aan de gezichten, levens en dood van mannen, vrouwen en kinderen die het leven lieten bij de aanslag op de kerk in 2010.
Wie de trappen onder de kerk aftreedt, wordt herinnerd aan de gezichten, levens en dood van de mannen, vrouwen en christenen die het leven lieten bij de aanslag op de kerk in 2010.

Maar ook buiten Bagdad konden/kunnen christenen op weinig genade rekenen vanwege IS. Nadat de grootste christelijke stad Qaraqosh in het noorden van het land in 2014 door IS werd ingenomen, verloren vele christenen er het leven. Hoewel de meesten de stad konden ontvluchten richting Koerdisch gecontroleerd gebied, is de christelijke populatie vandaag – een jaar na de bevrijding van de stad – slechts een schim van wat het was voor de inname. “Vroeger waren er 40.000 christenen in Qaraqosh, vandaag slechts 16.000”, zo liet de eerwaarde Thaaer optekenen door SCEPTR. Hoofdredacteur Jonas Naeyaert reisde een week lang mee met de Belgische delegatie in Irak.

Niet iedereen laat het hoofd evenwel zakken. SCEPTR sprak met een zuster verbonden aan de kerk die haar meerdere talen studeerde in Italië. Ze ziet de toekomst beter in nu IS nagenoeg verslagen is. Toch durft de zuster zich maar voorzichtig uitspreken over het beleid van de Irakese regering ten aanzien van christenen omwille van de “zeer gecompliceerde situatie”.

Inhoud niet beschikbaar.
Accepteer cookies door op Accepteren in de banner te klikken

In tegenstelling tot soennieten en sjiieten hebben christenen in Irak immers weinig of geen (particularistische) politieke vertegenwoordiging in de overheid. Dit zorgt tevens voor minder jobmogelijkheden, die sterk gepolitiseerd zijn in Irak.

Gevraagd door Dewinter of de christenen in Irak niet meer hoop hebben nu IS nagenoeg verslagen is, antwoordt de priester: “Vele IS-leden waren en zijn Irakezen. De mensen in Qaraqosh werden vermoord door buren en zelfs jarenlange vrienden. Ze zijn hier en zullen niet verdwijnen”.

De zon blakert wanneer Dewinter zijn vragen stelt aan de christelijke geestelijke. "Vele IS-leden waren en zijn Irakezen. Ze zullen niet verdwijnen."
De zon blakert wanneer Dewinter zijn vragen stelt aan de christelijke geestelijke. “Vele IS-leden waren en zijn Irakezen. Ze zullen niet verdwijnen.”

ADVERTENTIE