Vegetariërs en veganisten zijn vaker ongelukkig, zo blijkt uit een nieuwe studie verricht onder de vleugels van de Medical Research Council (MRC) in het VK. Vooral tekorten aan ijzer en de vitamine B12 zorgen voor grotere risico’s op mentale problemen zoals depressie. Dat brengt De Morgen. De nieuwe studie bevestigt eerder onderzoek die al dergelijke verbanden legde. 

Veel ecologisch bewuste mensen mijden vlees. Maar vlees laten staan kan voor lichamelijke problemen zorgen, dat was al langer bekend. Zo hebben veganisten (die weigeren elk dierlijk product zoals kaas of melk) een hogere kans op botbreuken door de lagere calciuminname. Maar ook mentale onregelmatigheden kunnen ontwikkelen wanneer men geen vlees meer eet. Eerder onderzoek wees er reeds op dat vleesloos door het leven gaan de kansen op depressie kan verdubbelen. Een nieuwe onderzoek verbonden aan de MRC bevestigt dit verband.

Deze dode zone is bijna twee keer zo groot als Vlaanderen. Vissen en andere dieren die niet vluchten, sterven.

Publiée par De Morgen sur jeudi 3 août 2017

B12

De nieuwe studie vergeleek 9.668 mannen. Vrouwen zijn namelijk tot twee maal waarschijnlijker dan mannen om depressief te zijn, wat als reden kan dienen voor de exclusief mannelijke steekproef. Ook eten vrouwen vaker vleesloos, wat conclusies compliceert wanneer met gemengde steekproeven wordt gewerkt.

Wat bleek? De groep in de studie die wel vlees at was tot twee maal toe minder waarschijnlijk om een depressie te ontwikkelen. De vegetariërs en veganisten scoorden namelijk dubbel zo hoog op de ‘depressie-index’. Ook wanneer werd gecontroleerd op allerlei factoren zoals beroep, leeftijd, thuissituatie, ziektes, religie… bleef de correlatie intact.

Eerder onderzoek wees op eenzelfde verband. Een studie gepubliceerd in 2012 in het vaktijdschrift ‘International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity’ bewees een hogere prevalentie van depressie-, angst- en andere mentale stoornissen onder vegetariërs. En een recentere studie gepubliceerd in 2014 aan de universiteit van het Oostenrijkse Graz ontblootte tevens dat vegetariërs dubbel zoveel kans hebben op een angst- of depressiestoornis, naast allerlei andere gezondheidsproblemen. De wetenschappers raadden de Oostenrijkse overheid aan om “een stevig gezondheidsprogramma” uit te bouwen die deze “risico’s verbonden aan nutritionele factoren” aanpakt.

(Lees verder onder de tweet/foto.)

Opletten met causale verbanden

“De bewijskracht is niet altijd even sterk, want het is nooit evident om een direct verband te leggen tussen voeding en ziekte”, waarschuwt Michaël Sels, hoofddiëtist van het UZA, aan De Morgen. Sommige experts stellen ook dat een omgekeerde causaliteit mogelijk is. Namelijk doordat mensen die ontvankelijker zijn voor mentale stoornissen, misschien sneller hun eetpatronen aanpassen en opteren voor een vleesloos dieet. Nog een hypothese luidt dat mensen die obsessief met hun voeding bezig zijn, ongelukkiger zijn.

(Lees verder onder de tweet.)

Sels wimpelt de risico’s echter niet af: “[…] Het klopt dat er psychologische risico’s gepaard gaan met vegetarisme. Zo wees systematisch onderzoek uit dat een tekort aan vitamine B12 gepaard gaat met depressie en stemmingswisselingen, en ook ijzertekort lusteloosheid voortbrengt. Natuurlijk zit ijzer ook in bepaalde groenten, maar toch wordt vooral het zogenaamde heemijzer uit vlees goed door het lichaam opgenomen. En vitamine B12 zit van nature enkel in dierlijke producten.”

1 REACTIE

  1. Ik pleit toch voor enige voorzichtigheid en nuance. Enkel mannen werden getest. Misschien eten mannen vaker vegetarisch owv een diep bewustzijn van de grote wereldproblemen zoals uitbuiting, voedseltekort en klimaatwijziging. Mss zijn zij daardoor wel meer vatbaar voor depressieve gevoelens dan iemand die daar niets van afweet of zich het niet aantrekt. Dit kan al een gigantische bias in het onderzoek zijn. Waarom geen vegetarische vrouwen onderzoeken? Die zouden owv de menstruatie veel vaker last hebben van ijzertekort, en dus vaker depressief moeten zijn. Vrouwen eten daarentegen misschien vaker vegetarisch owv gezondheid of hun lijn, en zijn zich minder bewust van wereldproblemen. Je moet dus, zoals in het bovenstaand artikel staat, voorzichtig zijn met causaliteit versus correlatie. In landen met veel straatverlichting zijn er meer zelfdodingen, en er is een verband tussen het aantal waargenomen ooievaars en aantal geboortes in Nederland. Deze correlatie zeggen nog niets over het oorzakelijk verband. Ik stoor me aan de wetenschappelijke oppervlakkige berichtgeving zonder nuance, en zonder een goede duiding.

  2. De mens is nu eenmaal een vleeseter ; zijn dunne darm is zo lang als van een wolf van hetzelfde gewicht, en zijn maaltanden komen overeen met die van andere vleeseters. Een schaap heeft bv een dunne darm van 20-30 meter, zonder dan nog van de vier magen te spreken en maaltanden die in staat zijn gras te kauwen en te herkauwen. Daarbij , moest de mens geen vleeseter zijn dan zou hij er geen eten. Probeer maar eens een schaap of een koe of een paard een kippenbout op te dienen . Gras eten kunnen we niet, probeer maar eens. Moesten er in de loop der eeuwen geen technieken zijn ontwikkeld om plantaardig voedsel zoals granen te behandelen en voor de mens eetbaar maken dan zou het er voor onze tegennatuurlijke veggie’s maar triestig uitzien. Noteer daarbij dat het eten van vlees , waarvan 200 gram al voldoende is om een hele dag qua voedsel rond te komen heeft geleid tot de mogelijkheden voor de mens om zijn dagen te vullen met andere bezigheden dan het louter zoeken naar voedsel, zoals herbivoren en andere planteneters. Door het bezit van handen en vingers is een interactie kunnen ontstaan waardoor bij de mens zowel zijn hersenen als zijn handvaardigheden zijn wat ze nu zijn. Het is niet omdat een opportunist als de mens kan overleven op een plantaardig dieet dat hij een planteneter is. Sommige volkeren, zoals de Inuit leven trouwens uitsluitend van dierlijk voedsel. Robben, vis en nu en dan een kariboe. De Lappen eten bijna niets anders dan rendiervlees, en de nomaden in de mongoolse vlakten paardenvlees. Zoals bij veel gelijkhebbers verschuilen de veggie’s zich achter ingewikkelde constructies om hun gedrag te bepalen ( Desmond Morris in De Naakte Aap) Ik geloof liever Morris dan die bleke jongen die regelmatig in een of ander tijdschrift wordt opgevoerd om zijn nieuw geloof te verkondigen.

    • Iedere bioloog zal je vertellen dat mensen, als afstammelingen van de mensapen, van oorsprong planteneters zijn. We hebben een veel langer spijsverteringsstelsel dan carnivoren, we hebben handen om in bomen te klimmen ipv klauwen om vlees te verscheuren, en onze tanden lijken in de verste verte niet op de “vampierstanden” van honden en katten. Bovendien hebben we geen aangeboren jachtinstinct. Geef een klein kind een konijntje, wat zal het ermee doen? Knuffelen? Of zijn tanden in de nek zetten tot het dood is, het bloed oplikken en vervolgens met zijn tanden de buik openscheuren omdat daar het beste vlees zit? Want dat is voor de goede orde typisch predatorengedrag.

      Dat we geen gras kunnen verteren doet niks ter zake. Mensen zijn fructivoren, geen herbivoren. Het oerdieet van onze voorouders bestond waarschijnlijk uit fruit, bladgroenten en insecten (voor wie zit te eten: smakelijk). Het klopt dat we in de loop der eeuwen geleerd hebben om vlees te eten, waarschijnlijk ten gevolge van de ijstijden toen we grotere hoeveelheden proteine nodig hadden, maar dat maakt ons nog geen carnivoren. Het feit dat we vlees eerst moeten bakken of op een andere manier bewerken zegt eigenlijk al genoeg. Ik ken geen enkele vleesetersoort die dat doet.

      Vergeleken met vroeger eten we vandaag de dag trouwens enorme hoeveelheden vlees, een veelvoud van onze proteinebehoefte. Dat is vooral te danken aan de landbouwlobby’s die ons het idee aangepraat hebben dat er iedere dag een lap vlees op ons bord moet liggen. De voedseldriehoek is er een mooi voorbeeld van: opgesteld door het Amerikaanse departement van landbouw, dus niet door volksgezondheid. Laat je er niet door in de luren leggen.

      Voor alle duidelijkheid, niet dat ik hier voor vegetarisme pleit of zo,
      maar af en toe een vleesloos dagje kan echt geen kwaad hoor. Goed voor
      je gezondheid, goed voor het milieu en je spaart er een hoop dierenleed
      mee uit.

      • Toch even een en ander rechtzetten : De mens stamt niet af van mensapen,We hebben wel gemeenschappelijke voorouders. De lengte van de dunne darm bij een mens is dezelfde als die bij een wolf of hond van hetzelfde gewicht ; ong. 6 m. Bij een vergelijkbaar schaap is dat meer dan 30 meter, en bij een echte omnivoor zoals een varken 20 m. Dat chimpansees en bonobo’s ook vlees eten is iets waarover de zoo-antropologen zich in de jaren zestig verbaasden, temeer dat het geliefkoosde wild een andere aap bleek te zijn ; de franjeaap. Wellicht omdat die het gemakkelijkst te vangen was in de habitat van chimps. Eigenaardig, of eerder niet dat chimpansees de slimste mensapen zijn, en het dichts bij de mens. Dat vlees eten zou zijn ontstaan omwille van de ijstijd ? Wat dan met de mensen in midden Afrika, waar nooit geen ijstijden zijn geweest ? Die aten zoveel vlees als ze konden bekomen. Van alle hominiden waarvan men fossielen heeft gevonden was er maar één die het gebit had van een echte planteneter ; de homo robustus. Maar die is wel als eerste uitgestorven.Dat mensen enkel vlees eten wanneer het is gebakken of gekookt ? Bakken en koken zijn technieken om vlees te vermalsen en te bewaren. Vlees werd, en wordt nog – filet americain bv- rauw gegeten als het maar “kauwbaar” is. Een overduidelijke indicator voor de feit dat de mensheid al vanaf zijn ontstaan als dusdanig vlees at is het bestaan van soort identieke parasieten, dat onlosmakelijk is verbonden met het eten van vlees van bepaalde zoogdieren zoals de runder- en varkenslintworm. Deze levensvormen zijn ontstaan en kunnen maar blijven bestaan door het eten van de mens van rauw vlees van beide diersoorten besmet met cysten. Dat de mens van nature uit geen jager is moet ook met een korrel, zeg maar een zak zout worden genomen. Wat dan met de -zeg maar prehistorische- Noordamerikaanse bizonjagers ? En wat met alle jagers en vissers hier te lande? Jacht behoort als oerinstinct tot het wezen van de mens, vooral van de man. Dat er vleeslobbys zijn klopt. Maar lobbys zijn er van zowat alles en nog wat ; politieke, industriële, juridische, graanlobbys enz. Waarom dan geen vleeslobby ? Persoonlijk blijf ik erbij dat de mens van nature uit een vleeseter is en altijd is geweest.

      • – de PH-waarde van het maagzuur van vleeseters is vele malen hoger dan dat van planteneters. Nodig om schadelijke pathogenen zoals de E. Coli bacterie, salmonella etc te doden. Dingen waar je als mens aan doodgaat als je langdurig grote hoeveelheden rauw vlees zou eten.
        – de kaken van vleeseters kunnen enkel op en neer. Die van planteneters (en dus ook mensen) kunnen zijwaarts bewegen. Nodig om planten te kunnen kauwen. Vergelijk een paard dat een wortel eet met leeuwen die het karkas van een zebra opeten.
        – de lever van vleeseters kan tien keer zoveel urinezuur verwerken als die van de mens.
        – vleeseters hebben een kort en recht spijsverteringsstelsel, bedoeld om afvalstoffen zo snel mogelijk af te voeren. Dat van mensen gaat in drie richtingen (opwaarts, zijwaarts en neerwaarts) en is duidelijk bedoeld om waterhoudend voedsel te verwerken.
        – het speeksel van planteneters (en dus ook mensen) is alkalisch en bevat verteringsenzymes. Niet het geval bij vleeseters.
        – vleeseters beginnen pas te jagen als ze honger hebben. Mensen presteren slechter als ze honger hebben. Ze moeten goed gevoed zijn om op jacht te kunnen gaan.
        – om überhaupt te kunnen jagen hebben we externe wapens nodig. Onze handen zijn niet geschikt om dieren te doden, wel om fruit en noten uit een boom of planten uit de grond te trekken.

        En zo kan ik nog wel even doorgaan.

      • -De ph-waarde in de maag van een mens is 2, van een kat of hond,1-2 van een paard (fundus) 6-7 Bijgevolg is de ph-waarde in een paardenmaag driedubbel zo hoog als in een mensenmaag.
        -De kaken van herbivoren kunnen inderdaad van links naar rechts schuiven, en dat doen ze ook ; bezie maar eens een schedel van een schaap, rund op paard. Dat de mens dat ook kan komt doordat hij geen knipkiezen bezit en vlees op die manier vermaalt. Het gebrek aan knipkiezen is echter geen reden om een mens te determineren als planteneter.
        – De lever verwerkt geen urinezuur, maar zet purine om in urinezuur. Purine zit zowel in plantaardige als in dierlijke voeding . Tarwekiemen bv 840 mg per 100 gr. Varkensvlees 180 rundsvlees 150 resten nog paddestoelen, noten, spinazie enz, allemaal plantaardige stoffen die evenveel purine bevatten als vlees. Sommige eerder plantenetende mensen kunnen gevoeliger zijn dat vleesetende voor jicht.
        -Het speeksel van de mens heeft een ph van 6,5 van een paard is dit 8,6,tot 9 Bij een hond of kat varieert dit naargelang de voeding die het dier krijgt. Brokken, eerder vegetarisch of eerder vlees
        -Wat betreft externe wapens ; dit is wellicht het eerste dat de mens onderscheidt van andere vleeseters. Er zijn inmiddels genoeg fossiele vondsten gedaan om te kunnen besluiten dat oermensen echte jagers waren .Een speer of een knots of een bijl werden niet gemaakt om fruit te plukken.
        Al bij al komt uw uitleg helemaal niet overeen met mijn eigen leef- en consumptiegewoontes. Mijn dieet bestaat al sinds mijn kindertijd voor 90% uit vlees, dikwijls rauwe americain, geregeld vis en nu en dan een ei. Ik ben er intussen 70 jaar mee geworden zonder ooit door ziekte een dag te moeten thuisblijven. De eerlijkheid gebiedt mij wel te zeggen dat ik meer dan 50 jaar heb gewerkt in de vleessector. Waarvan 44 jaar als zelfstandige. Ervaring genoeg dus. Al zeg ik het zelf.

      • Mijn moeder werkte ook in een vleesbedrijf. Het is door de verhalen die ik haar hoorde vertellen, en door wat ik allemaal hoorde en zag tijdens vakantiejobs lang geleden, dat ik besloten heb mijn eigen vleesconsumptie drastisch terug te schroeven. Mijn vader ook, die eet enkel nog vis en kleine hoeveelheden gevogelte en die is ondertussen toch ook al 75 in goede gezondheid. Niet dat dit soort argumenten veel bewijskracht hebben natuurlijk.

        Wat Ph-waarde betreft meende ik te weten dat des te lager de waarde is, des te zuurder het product is. Zwavelzuur= Ph van 0, gedistilleerd water Ph van 7. Iik ben weliswaar geen fysica-specialist, wie er meer van afweet mag me altijd corrigeren. Sowieso wordt deze discussie er niet interessanter op door met cijfers te gaan strooien.

        Dus om een lang verhaal kort te maken, we zullen elkaar toch niet kunnen overtuigen. Ieder zijn waarheid zullen we maar zeggen. Ik houd bij deze de discussie dan ook voor bekeken.

      • Akkoord, wellicht hebben we allebei gelijk en moeten we denken in de richting van door mutatie of evolutie gestuurde fenotype variatie zoals het fenomeen zich heeft voorgedaan bij beren . De panda bv is een zo goed als exclusieve planteneter ( bamboebeer) maar heeft nog steeds zijn roofdierengebit. Terwijl zijn neef de ijsbeer een fanatieke carnivoor is . Als schapenliefhebber die elk jaar naast de ooi lammekes een 15 – tal rammekes om voor de hand liggende redenen moet verwijderen uit de kudde maar pertinent weiger ze te verkopen aan personen waarvan ik vermoed dat ze zouden onverdoofd worden geslacht stemt het mij echter wrevelig dat sommige vegetariërs en veganisten mij en mijn sector proberen te culpabiliseren omdat wij nu eenmaal andere culinair- filosofische stellingen aanhangen. .

  3. Voor wat betreft het modewoord “dierenleed” het volgende ; een dier dat het niet goed heeft gehad in zijn leven zal ook geen goed vlees geven. Een koe die uitstekend wordt verzorgd geeft veel meer melk dan ene die wordt verwaarloosd. Een paard dat niet tiptop in orde is zal geen koers of jumping winnen, net zoals kippen die niet krijgen wat ze moeten krijgen maar weinig of geen eieren leggen. Wees maar gerust dat onze landbouwers dit goed beseffen. Wat het slachten aangaat ; het karkas van een dier dat gestresseerd naar het slachthuis wordt vervoerd, en pijn lijdt bij het slachten resulteert in PSE ( pale soft exudative) of DFD ( dark firm dry) vlees . Fenomenen die afdoende zijn gekend in de vleeswereld . Kortom ; een vleeshandelaar of slachter die een dier laat afzien snijdt in zijn eigen vingers of portemonnee. Zo simpel als sommige vooral stadsmensen en beroepsdierenactivisten het voorstellen is het dus niet. Maar veganisme, vegetarisme, dierenleed zijn nu eenmaal trendy begrippen die de laatste jaren goed in de mond liggen van politiekers en andere wereldverbeteraars. Dat er mistoestanden zijn in sommige slachthuizen en op sommige hoeven ? Het zal wel. Wantoestanden zijn immers zo oud als de mensheid zelf, ook in scholen, klinieken, kerken, bij justitie en niet in het minst in de politiek. Maar wanneer een organisatie als Gaya dagen stiekem moet filmen om er amper vier minuten pellicule uit te destilleren is dat toch iets.om een en ander te relativeren.

    • JUIST, beestofielen zoals Gaia & PoCo-trawanten voeren DESinformerende propaganda middels flagrante “framing” en “pars pro toto” . Eén enkel als “fout” geacht feit wordt propogandistisch uitvergroot en veralgemenend opgeblazen tot politiek-correct ontaarde proporties. Werkgelegenheid in veeteelt, beestentransport , slachthuizen, vleesverwerkingsbedrijven, beenhouwerijen, pouliers en afgeleiden telt voor deze beestofiele zich “dierenliefhebbers” achtende fanatici kennelijk niet !

  4. Dat is niet moeilijk, dat konijnenvoeder vreten ongelukkig maakt. Hebt ge misschien al ooit eens een konijn zien of horen lachen , zelfs als het zijn geliefde bezigheid, snel al parend over-en-weer schuiven, blijft het ernstig met wijd-open ogen staren !

  5. Er bestaat wel degelijk een plantaardige bron van vitamine B12, namelijk gist. Biergist bijvoorbeeld, te krijgen bij de drogist en de meeste supermarkten.