De Nederlandse politie heeft in samenwerking met de FBI, Europol en het Amerikaanse antidrugsagentschap DEA twee van de grootste illegale marktplaatsen, waar onder meer drugs en wapens verhandeld worden, op het dark web neergehaald. Daarbij kon de politie één van de sites, Hansa, een maand lang beheren waardoor zij duizenden gegevens van gebruikers van de website hebben kunnen onderscheppen.

De operatie begon als twee onafhankelijke onderzoeken maar eindigde in “een van de grootste en grondigste onderzoeken tegen cybercrime in de geschiedenis”. Vooral de geraffineerde strategie waarmee verschillende internationale organisaties er in geslaagd zijn om samen te werken en de twee sites op te doeken valt op.

Honeypot

Het begon allemaal met het neerhalen van de illegale marktplaats AlphaBay, enkele weken geleden. Dit door een gezamenlijke actie van de Canadese, Amerikaanse en Thaise autoriteiten. Op AlphaBay werden onder meer wapens, valse documenten, vals geld en wapens verhandeld. Het was de grootste online marktplaats op het dark web.

Toen Alphabay van het dark web verdween vluchtten veel van de gebruikers, zowel kopers als verkopers, naar Hansa, de derde grootste marktplaats op het dark web. Doordat de Nederlandse politie er echter in geslaagd was deze website over te nemen lukte het hen om duizenden gebruikers uit 37 verschillende landen te identificeren. De gegevens zijn doorgegeven aan de betrokken landen, waaronder ook België.

Het is een schoolvoorbeeld van een zogenaamde ‘Honeypot operatie’, waarbij men een zéér aanlokkelijke val uitzet om doelwitten te vangen. De autoriteiten hebben de website Hansa al van 20 juni in handen, waardoor het merendeel van diegenen die na deze datum de website gebruikt hebben waarschijnlijk getraceerd kunnen worden.

Het lukte de Nederlandse politie immers ook om de broncode van de website aan te passen waardoor men paswoorden, PGP sleutels, IP-adressen en andere relevante informatie van de gebruikers kon bemachtigen. Ook de beheerders van de website zijn intussen aangehouden.

Enorme vangst

Het gaat om een enorme vangst. Zo had AlphaBay voor het werd opgedoekt meer dan 200.000 gebruikers en zo’n 40.000 verkopers. Er waren meer dan 250.000 aanbiedingen voor drugs en meer dan 100.000 aanbiedingen voor wapens en valse documenten. Er wordt geschat dat er sinds 2014 ter waarde van zo’n 1 miljard dollar verhandeld werd. In de vier weken dat de politie Hansa in handen had zijn er meer dan 30.000 aankopen geregistreerd, goed voor meer dan twee miljoen in inkomsten.

Volgens Wil van Gemert, adjunct-directeur bij Europol is er een enorme slag toegebracht aan de ondergrondse en illegale economie. Doordat de politie zo’n vier weken lang de site kon runnen gaat het om een enorme vangst op het gebied van cybercriminaliteit.

Van Gemert: “Het grootste effect is dat het voor kopers en verkopers volstrekt helder geworden is dat je niet anoniem kan zijn op zo’n site en dat je dus maar beter twee keer nadenkt voor je erop gaat. Het idee dat politie en justitie geen toegang hebben tot zo’n sites is nu wel uit de wereld geholpen.”