Het Brexit-verhaal start in 2005 wanneer de Conservatieven van huidige premier Theresa May voor de derde maal opeenvolgend tegen Labour verliezen. David Cameron wordt voorzitter van de conservatieve partij. Tijdens zijn campagne beloofde hij dat de conservatieven de Europese Volkspartij zouden verlaten, omdat de Europese Volkspartij (EVP) van toenmalig voorzitter Wilfried Martens (CD&V) het verdrag van Lissabon had gesteund. Cameron houdt woord.

In maart 2009 stappen de Britse conservatieven uit de EVP. Om in het Europees Parlement spreektijd en politiek gewicht te krijgen zet Cameron een nieuwe fractie op: European Conservatives and Reformists (ECR). Eén van de opmerkelijke leden daarvan is de Belgische eenmansdelegatie van de eurokritische Lijst Dedecker: Derk Jan Eppink. Later zal die ook de N-VA naar de ECR-fractie in Europa loodsen.

ECR fractie telt nu 74 leden, afkomstig uit 17 lidstaten, en is daarmee de derde fractie in het Europees Parlement na de christendemocratische EVP en de socialisten.
Om de macht in Londen in handen te krijgen, is Cameron toen dus uit het EU – machtscentrum gestapt. Een van de gevolgen daarvan was dat als Jean – Claude Juncker in de zomer van 2014 werd aangeduid als voorzitter van de Europese Commissie, Cameron tegenstemt maar de benoeming niet kan verhinderen. Juncker zal het de Britten nooit vergeven.

Premier Cameron

In 2010 heeft hij echter, na dertien jaar, Labour van de macht verdreven en wordt hij premier. Maar de eurokritische retoriek die hem in 2005 partijleider maakte, is niet verdwenen, wel integendeel. Volgens peilingen in 2011 en 2012 wil iets meer dan de helft uit de EU.

Begin 2016 wil Cameron de EU hervormen met name omdat vele Britten oordelen dat die te Duits is. Op grond van die hervormingen wilde hij dan een campagne voeren om de Britten te overtuigen in de EU te blijven. Hij staat dan op het toppunt van zijn binnenlandse macht. In de EU krijgt hij echter te maken met Duits bondskanselier Angela Merkel (EVP) en haar vriend Jean-Claude Juncker (EVP) die het niet heeft voor de Britten in de EU. Cameron heeft immers niet alleen tegen Junckers benoeming als commissievoorzitter gestemd, het VK heeft het bovendien gewaagd om het financieel gesjoemel van het Groot–Hertogdom Luxemburg aan de kaak te stellen, onder meer door bedrijven als Amazon fiscaal te bevoordelen.

In januari 2013 houdt Cameron zijn Brexit-speech. Hij verklaart te willen dat het VK in de EU blijft, maar dat de EU ook haar best moet doen om te tonen dat ze wil dat het VK blijft. Hij belooft de Britten dat hij het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk in de EU zal heronderhandelen, waarna ze in een referendum voor het einde van 2017 kunnen beslissen of ze nog in de EU willen blijven. In 1973 hadden de Britten in een referendum voor het lidmaatschap gekozen.

Inhoud niet beschikbaar.
Accepteer cookies door op Accepteren in de banner te klikken

Maar voor wat hoort wat: Cameron zal die belofte alleen maar uitvoeren als de Britten hem in 2015 herverkiezen en hij premier kan blijven. En zo gebeurt het ook in mei 2015. Tegen de verwachting in moeten de ‘Tories’ met niemand de macht delen. Cameron blijft in ‘number 10, Downing Street’. Hij zit echter tussen twee vuren. Enerzijds is hij de politicus die de Britse eurosceptische kiezer niet wil verliezen. Anderzijds is hij de staatsman die zijn land niet uit de EU wil halen. Het Brexit-referendum is dan echter onvermijdbaar geworden. De uitslag is intussen bekend.

Brexit

Op 23 juni 2016 was het pleit beslist. 51,9 procent van de Britten koost voor de Brexit. Voor de resterende Britten en heel wat toppolitici was de uitslag van het Brexit-referendum een spijtige zaak. Men mag niet uit het oog verliezen dat de conservatieven grotendeels tegen waren en Labour van de stevig linkse Jeremy Corbyn voor. Voormalig premier David Cameron was echter tegen en zo was de huidige PM Teresa May. De oorzaak ervan is zoals hierboven aangetoond vooral een kwestie van de Britse binnenlandse politiek.

Cameron bleef ietwat naïef geloven dat hij het Britse lidmaatschap van de EU kan heronderhandelen. Dat was echter buiten bondskanselier Merkel gerekend. Die duldt geen rivalen in eigen land maar ook niet in de EU. Samen met de verzwakte socialistische Franse president François Hollande (PS) is ze er als de kippen bij om het VK een harde Brexit op te leggen. Met de pro-Europese Emmanuel Macron als Frans president wordt die positie er niet minder resoluut op, met of zonder Merkel. Bovendien is de EU-tophandelaar, Michel Barnier niet alleen Fransman maar bovendien ook een intimus van commissievoorzitter Juncker. Dit maakt het onderhandelen voor de Britten er niet eenvoudiger op. Het wordt dus bijna zeker een ‘harde Brexit’.

De op 21 juni door Elizabeth II gehouden troonrede waarvoor premier Theresa May de pen heeft zou hebben vastgehouden, verduidelijkt helemaal niet hoe het VK nu tegen het verder verloop van de Brexit-onderhandelingen aankijkt. Het bleef bij vage algemeenheden.

Inhoud niet beschikbaar.
Accepteer cookies door op Accepteren in de banner te klikken

Op 22 juni deed May in Brussel al voorstellen die op een verlangen naar een zachte Brexit schijnen te wijzen. May deed een reeks voorstellen om de Europese burgers die in het VK wonen te beschermen na de Brexit. Een ‘eerlijke afspraak’, noemde ze het zelf. Haar woorden waren nog niet koud of Merkel beschreef ze weliswaar als positief, maar onderstreepte dat nog veel moet gebeuren. Zij blijft dus aansturen op harde Brexit. Macron zal beslist niet achter blijven.

De permanente voorzitter van de Europese Raad, Donald Tusk (EVP), liet even doorschemeren dat de Brexit nog altijd geen vaststaand feit is. Hij werd onmiddellijk teruggefloten door premier Charles Michel (MR), zij het met weinig steekhoudende argumenten. Michel lijkt, net als Macron en Merkel, de Britten in de EU liever kwijt dan rijk.

Echter, Anneleen Bossuyt (N-VA) werd zopas verkozen tot voorzitter van de commissie Interne Markt en Consumentenbescherming (IMCO) in het Europees Parlement. Als dusdanig is ze ook nauw betrokken bij de Brexit-onderhandelingen. Het is mogelijk dat Bossuyt een meer begripvol geluid voor de Britten laat horen. Jaarlijks exporteert Vlaanderen voor 27 miljard euro naar het Verenigd Koninkrijk, dat daarmee onze vierde belangrijkste handelspartner is. Observatoren duiden dat Vlaanderen dus heel wat te verliezen heeft en belang heeft bij een evenwichtige Brexit-deal, liefst met behoud van zoveel mogelijk banen in Vlaanderen.