Studiedag ‘Leergeld.eu’ over ECB: “Medicijn erger dan de kwaal”

0
1433

Onder impuls van Europees parlementslid Sander Loones (N-VA) wordt het maatschappelijke debat rondom het beleid van de Europese Centrale Bank aangewakkerd. Zo vond maandag een studienamiddag plaats, onder de noemer ‘Leergeld.eu’, met de economen Pascal Paepen en Lex Hoogduin. De centrale vraag luidde: ‘Moet het mandaat van de ECB aangepast worden?’

Sinds het uitbreken van de financiële crisis is de Europese Centrale Bank overgegaan tot het nemen van een resem nooit geziene maatregelen. Rentes werden verlaagd tot bodemtarieven en een massale geldcreatie werd in het leven geroepen. Op die manier hoopt de ECB de economie weer aan te zwengelen en de inflatie op te trekken naar zo’n 2 procent. Om de risico’s en (onbedoelde) negatieve effecten van het huidige monetaire beleid in kaart te brengen, worden onder de noemer ‘Leergeld.eu’ tal van evenementen georganiseerd.

Euro is een politiek project

Pascal Paepen was jarenlang bankier te Londen en is thans docent economie. Hij is bekend als veelgevraagd spreker en columnist. Paepen vatte de studienamiddag van ‘Leergeld.eu’ aan met een algemene uiteenzetting over de euro en de ECB. Volgens de financieel expert is het belangrijk om in te zien dat de euro, reeds vanaf het begin, een politiek project was en niet zozeer een economisch project. Ondanks het Verdrag van Maastricht en het zogenaamde ‘stabiliteits- en groeipact’, werden de regels aangaande de Europese monetaire unie steevast omzeild. Niet in de laatste plaats door Frankrijk en Duitsland, de grote voortrekkers van de euro, nota bene.

“Het huidige monetaire beleid is positief voor aandeelhouders en maakt de rijken nog rijker.” (Pascal Paepen)

Volgens Pascal Paepen was het nodig dat de ECB in 2008, toen de bankencrisis losbrak, de rentes verlaagde. “De centrale banken hebben het vertrouwen in het financiële systeem toen hersteld. Hadden ze dat niet gedaan dan was de situatie veel malen erger geweest dan bij de crisis in 1929.” Echter, volgens Paepen is het niet normaal dat we ondertussen al bijna tien jaar met extreem lage rentes blijven worstelen. De balans van de ECB bedraagt vandaag zo’n 4.300 miljard euro. Dit komt door de kwantitatieve versoepeling die Mario Draghi in Frankfurt al geruime tijd toepast. Maandelijks koopt de ECB voor 60 miljard aan staats- en bedrijfsobligaties op. Dit doet zij om de inflatie op te voeren.

De 0,10 procent rente op de spaarboekjes weegt lang niet op tegen de inflatie in België, die meer dan 2 procent bedraagt. Paepen merkte fijntjes op dat hierdoor de facto een sluipende vermogensbelasting in het leven geroepen werd, die de gezinnen allengs verarmt. Doordat de ECB sinds kort ook bedrijfsobligaties opkoopt, financiert de centrale bank gratis ondernemingen zoals Proximus, AB Inbev, Delhaize en Solvay. “Doet de ECB niet hetzelfde als een private bank?”, zo vroeg Paepen zich retorisch af. “Het huidige monetaire beleid is positief voor aandeelhouders en maakt de rijken nog rijker.” De Europese Centrale Bank koopt bovendien massaal obligaties op van bedrijven met geen of zeer lage ratings. De ECB fungeert dus ook als een soort ‘badbank’.

Bestaande mandaat naleven

Lex Hoogduin is professor monetaire politiek en mocht als tweede spreker het publiek in het Hilton Hotel te Brussel toespreken. Deze voormalige adviseur bij de Nederlandse Bank stelde dat de ECB haar eigen mandaat – misschien niet noodzakelijk juridisch, maar op zijn minst economisch – voortdurend aan haar laars lapt. Hoogduin ergert zich aan het feit dat Mario Draghi en co zich blindstaren op ‘inflation targeting’, waarbij het doel (een inflatie van bijna 2 procent) alle middelen heiligt. Volgens de Nederlander focuste de ECB hier vroeger veel minder op en is onder het gouverneurschap van Mario Draghi de ECB anders naar zichzelf gaan kijken. “Door het huidige monetaire beleid aan te houden, wordt enkel tijd gekocht (…) De gratis-geld-politiek houdt niet-rendabele economische sectoren in Zuid-Europa op de been.”

De noodfinanciering (‘emergency liquidity assistance’) is haar doel volledig voorbij geschoten, zo oordeelde Hoogduin. Griekenland wordt permanent aan het infuus gehouden. De ‘kwantitatieve versoepeling’ financiert overheden en neemt prikkels weg om schuldenbergen en begrotingstekorten af te bouwen. In hoeverre moet de ECB blijven streven naar een inflatiecijfer van bijna 2 procent? Hoogduin stelde vast dat de Europese Centrale Bank vals speelt en niet langer kijkt naar de totale stijging van de levensduurte (‘headline inflation’), maar enkel de zogenaamde ‘core inflation’ in rekening neemt. Hierbij worden heel wat zaken niet meegerekend, zoals de stijgende prijzen van voedsel, brandstoffen etc.

Volgens Lex Hoogduin heeft de ECB niet zozeer nood aan een nieuw mandaat, maar moet ze haar mandaat anders interpreteren, in de geest van hoe het oorspronkelijk bedoeld was. Er kan in het monetaire beleid al technisch veel veranderd worden, zonder dat de statuten moeten gewijzigd worden. Het eindelijk gaan naleven van de ‘no bail-out clausule’, die stelt dat iedere lidstaat binnen het eurogebied haar eigen broek moet zien op te houden, is hiervan een voorbeeld. Het ESM-verdrag, een groot permanent noodfonds voor de eurozone van 700 miljard, moet bijgevolg afgeschaft worden.

Ook van ‘euro-obligaties’ moest Hoogduin niet weten. De academicus verontschuldigde zich bij het publiek voor het pessimisme dat uitging van zijn redevoering. Toch trok hij zich op aan de gedachte dat binnenkort heel wat belangrijke figuren, die vandaag nog de dienst uitmaken binnen de Europese Centrale Bank, vervangen zullen worden. Hier ligt volgens hem een kans om het beleid bij te sturen.

Icarus en Tom Simpson

“Dat het niet goed zit met het ultralakse monetaire beleid van de Europese Centrale Bank werd ook vandaag opnieuw bevestigd door financieel experten Pascal Paepen en Lex Hoogduin. Zeker toen Lex Hoogduin de monetaire politiek van de ECB vergeleek met Icarus, legde hij de vinger op de pijnlijke wonde. We kunnen enkel hopen dat Draghi’s hoogmoed niet iedereen meesleurt in een val”, aldus Sander Loones (Europarlementariër voor N-VA).

Ook Pascal Paepen verwees naar een historische valpartij. Die van de renner Tom Simpson, vijftig jaar geleden op de Mont Ventoux, in een verhaal van uitputting, alcohol en amfetamines. De vergelijking was snel gemaakt tussen de steile Mont Ventoux en de sterk toenemende balans van de ECB; en ook het QE-beleid geldt als monetaire doping waar sommigen niet mee willen of kunnen kappen.”

ADVERTENTIE