Na de verhoogde druk van de SPD en de mogelijke coalitiepartners FDP en Bündnis 90/die Grünen was het voor de christendemocratische Union (CDU/CSU) onvermijdelijk geworden. Na het opheffen van de fractiediscipline omtrent het ethische thema eerder deze week, keurde een meerheid van de Duitse Bundestag vandaag het homohuwelijk, ofte ‘Ehe für alle’ (‘huwelijk voor iedereen’) goed. Een triomf voor links, een lastige erfenis voor Merkel.

Met 393 voorstemmen en 226 tegenstemmen nam de Duitse Bundestag vrijdagvoormiddag het wetsvoorstel tot goedkeuring van het homohuwelijk aan. Een opvallende meerderheid, aangezien de grootste partij, de christendemocratische Union van CDU en de Beierse CSU officieel zich tegen de uitbreiding van het huwelijk verzet. De sterke druk van de linkerzijde en de naderende verkiezingen, dwongen de christendemocraten in een ongunstige positie.

In het licht van het onvermijdelijke werd begin deze week reeds de fractiediscipline rond ethische thema’s tijdelijk opgeheven. Desalniettemin beklemtoonde CSU-voorzitter Horst Seehofer dat de partij zich officieel bleef verzetten tegen het voorstel. Toch stemde zo’n vierde van de Union-politici voor de toelating van het homohuwelijk. Een groter deel dan verwacht werd in de eerste polls, die uitgingen van zo’n 20 ja-stemmers in plaats van 75.

Merkel stemt tegen

Onder de neen-stemmen bevonden zich enkele opvallende tegenstanders van het voorstel. Minister van Binnenlandse Zaken Thomas De Maizière en minister van Financiën Wolfgang Schäuble waren niet overtuigd van het voorstel. De opvallendste neen-stem kwam echter van kanselier Angela Merkel, die duidelijk tegen het voorstel stemde.

Na de stemming verduidelijkte Merkel dat het huwelijk voor haar nog steeds een band is tussen man en vrouw, maar tegelijk sprak ze zich uit voor een uitbreiding van het adoptierecht naar koppels van hetzelfde geslacht. Hierbij gaf ze toe dat in de afgelopen jaren haar mening en de publieke opinie zich stelselmatig veranderd hebben. Volker Beck (Bündnis 90/die Grünen) meent dat het voorstel sociale pacificatie brengt. Tegelijk meent hij dat het voorstel gezien moet worden als een eerste springplank tegen de discriminatie van homoseksuelen.

“Erbarmelijk, […] bedankt voor niks, mevrouw Merkel”

Voorafgaand aan de uiteindelijke stemming, werd nog een laatste maal de mogelijkheid geboden om een positie tegenover het voorstel te verduidelijken. Thomas Oppermann (SPD) draaide de discussie om tot een idee over “een huwelijk tussen mensen, niet tussen geslachten”. Dietmar Bartsch (Die Linke) nam de tijd om het vuur te openen op Oppermann, die al vier jaar de tijd had om dit voorstel door te zetten.

Volker Kauder van de CDU ziet het anders, en beklemtoonde dat het huwelijk tussen man en vrouw de enige mogelijkheid is voor hem, en dat dit door de grondwet beschermd wordt. Göring-Eckardt van die Grünen en Eva Högl van de SPD vielen daarop Kauder aan, en menen dat er geen grondwetswijziging nodig is, verder wordt de idee ook door een overgrote meerderheid van de samenleving gedragen, volgens beide linkse politici.

De hardste uitspraken kwamen echter van de voormalige CDU-politica Erika Steinbach. De conservatieve politica wierp de kanselier voor zich te hebben laten dwingen tot een stemming onder druk van de SPD. Deze dwang zorgt er volgens haar voor dat het programma van de CDU niet meer waard is dan het papier waarop het gedrukt staat.

Opvallend was verder ook de rede van Jan-Marco Luczak (CDU) die beklemtoonde dat alles anders dan een gelijkschakeling van het huwelijk discriminatie betekent. De voorspraak van Luczak hield Kahrs (SPD) echter niet tegen om de pijlen nogmaals op de CDU te richten. De jarenlange tegenstand van de CDU tegen het voorstel is voor hem niets meer dan “erbarmelijk en pijnlijk”.

Sluitstuk

De goedkeuring van het homohuwelijk vormt daarmee het sluitstuk van de goedkeuring van een partnerschap tussen koppels van hetzelfde geslacht in 2001. De goedkeuring vormde het begin van een Duitse herwerking van het scheidings- en erfrecht, waardoor koppels van hetzelfde geslacht al grotendeels dezelfde rechten bezaten als gehuwde koppels. Uitzondering op de regel bleef onder andere nog de adoptie door homokoppels, wat nog niet mogelijk was. Al was hier een uitzondering mogelijk waarmee een partner van hetzelfde geslacht het kind van zijn partner kon adopteren, ook wanneer dit kind zelf door de eerste partner geadopteerd was.

Met de opening van de Union ten opzichte van het homohuwelijk, wordt Alternative für Deutschland (AfD) de enige partij die zich gesloten tegen het homohuwelijk en verdere uitbreidingen stelt. De partij appelleert daarmee sterk aan de conservatieven die langzaam de rangen van de CDU/CSU verlaten, maar kan ook op maatschappelijke kritiek rekenen op sociale media.

De erkenning van het homohuwelijk is daarmee vooral een symbolische aangelegenheid die diepe voren slaat in de Duitse politiek. De progressieve overwinning kort voor de verkiezingen gooit het spel weer volledig open. De doodgewaande SPD speelt weer volledig mee. De vraag is ook wat de erkenning, ondanks de tegenstand van Merkel en een groot deel van haar kabinet, met de conservatieven in de CDU zal doen. Het vraagstuk bleef of men naar links kon uitbreiden zonder de conservatieven te verliezen. Een antwoord dat enkel de volgende weken zal kunnen gegeven kan worden.