Terwijl in Jemen het militaire offensief tegen de Houthi-beweging en Saleh-loyalisten slechts met kleine stappen vooruit gaat, dreigt in de gebieden onder controle van de internationaal erkende regering een nieuwe crisis te escaleren. De milities van het ‘Zuidelijk Verzet’ kondigden donderdag de onafhankelijkheid van Zuid-Jemen aan. Of het nu werkelijk zo’n vaart zal lopen, en Zuid-Jemen zich echt als aparte staat zou oprichten zal nog moeten blijken. Wat wel zeker is, is dat de reeds langer bestaande frictie tussen de regering onder leiding van President Hadi en het Zuidelijk Verzet zich in het brandpunt bevinden van een veel grotere strijd voor invloed in dit deel van de wereld.

De huidige escalatie tussen de twee partijen ontstond toen President Hadi vorige week twee hooggeplaatste figuren van hun functie onthief. Hij ontsloeg minister Hani Bin Braik en de gouverneur van de provincie Aden, Aidarous al Zubaidi. Al Zubaidi is tevens de facto leider van het Zuidelijk Verzet. Het Zuidelijk Verzet heeft reeds sinds het begin een separatistische missie, die wenst terug te keren naar de splitsing tussen Noord en Zuid Jemen zoals voor 1990. Tijdens het huidige conflict tegen de Houthi-beweging en de loyalisten van oud-president Ali Abdullah Saleh, heeft het Zuidelijk Verzet echter de regering van President Hadi gesteund op het slagveld.

Het Zuidelijk Verzet in een sterkere positie

Tijdens dit conflict is het Zuidelijk Verzet veel krachtiger geworden dan het daarvoor was. De groep werkt nauw samen met de Verenigde Arabische Emiraten, die samen met Saoedi-Arabië de belangrijkste coalitiepartners zijn in de strijd tegen de Houthi’s. Als onderdeel van de militaire operaties hebben de Verenigde Arabische Emiraten training en wapens geleverd aan het Zuidelijk Verzet, alsook aan andere kleinere lokale milities. Hierdoor heeft het Zuidelijk Verzet niet enkel zijn politieke en sociale basis van voorheen, maar is het tevens een van de sterkste militaire actoren geworden binnen Jemen zelf.

Die macht wil het Zuidelijk Verzet natuurlijk omzetten naar echte politieke macht. President Hadi, zag uiteindelijk geen andere mogelijkheid dan belangrijke zuidelijke figuren te benoemen in de regering of op andere posities. Op deze manier werd het militaire engagement van het Zuidelijk Verzet, alsook andere milities in Zuid-Jemen, gegarandeerd. Nu Hadi deze personen ontslaan heeft, ontstaat er twijfel over dit engagement. Zonder de steun van het Zuidelijk Verzet en andere milities die hen steunen, wordt het moeilijk voor Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten om het offensief verder te zetten, althans met de huidige middelen.

Competitie tussen coalitiepartners

De breuk tussen de Jemense actoren zorgt tevens dat Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten in een lastig parket komen ten opzichte van elkaar. Beide landen maken wel deel uit van de coalitie die tegen de Houthi-beweging en de loyalisten van Saleh vechten, maar ze hebben hier elk hun eigen kijk op. Saoedi-Arabië is meer gericht op het inperken van de dreiging die de Houthi-beweging aan de grensen van hun land vormt.

De Verenigde Arabische Emiraten daarentegen zien vooral de noodzaak in het bestrijden van de Islamistische groepen zoals Al Qaida in het Arabisch schiereiland en werken dus nauwer samen met de zuidelijke milities in de gebieden waar Al Qaida vooral aanwezig is. Daarnaast werkt Saoedi-Arabië ook samen met de Islah-partij, de lokale versie van de Moslimbroederschap, terwijl de Verenigde Arabische Emiraten daar niets mee te maken willen hebben.


Die bestaande verschillen worden nu onder enorme druk gezet, nu Hadi met zijn Saoedi-Arabische steun rechtstreeks het conflict aan gaat met het Zuidelijk Verzet dat vooral door de Verenigde Arabische Emiraten gesteund wordt. De Verenigde Arabische Emiraten zullen een keuze moeten maken: ofwel Zuid-Jemen steunen in zijn verklaring van autonomie ofwel de banden met deze zuidelijke milities op het spel zetten om Saoedi-Arabië als bondgenoot te houden.

Voor Saoedi-Arabië is een verder verdeeld Jemen onaanvaardbaar, aangezien dit hen in een enorm moeilijke positie plaatst om de Houthi-rebellen in centraal Jemen te bestrijden. Zij kunnen natuurlijk wel een eenheidsregering proberen te vormen om de zuidelijke milities opnieuw te integreren, maar dit zal gezien de recente gebeurtenissen dan waarschijnlijk zonder Hadi moeten.

Het einde van Hadi?

Een sterke vervanger voor Hadi vinden is ook niet zo eenvoudig, en mogelijks zullen de Saoedi dan ook moeten inboeten en een kandidaat aanvaarden die zich dichter bij de Verenigde Arabische Emiraten staat zoals de voormalige vice-president Khaled Bahah die in april reeds ontslagen werd door President Hadi.

President Hadi zelf lijkt zich met zijn handelingen blok gezet te hebben en het is onwaarschijnlijk dat hij nog terug kan keren naar een situatie waar hij een acceptabele leider is voor de verschillende actoren die binnen Jemen nodig zijn om de strijd tegen de Houthi-beweging en loyalisten van Saleh in goede banen te leiden. Als Saoedi-Arabië aan Hadi vasthoudt, dan riskeren zij daarmee ook hun invloed binnen Jemen op te offeren.