Lagere en eenvoudigere belastingen, minder staatsinmenging en een scherpere houding tegenover migratie. Zo laat het verkiezingsprogramma van Sebastian Kurz’ ÖVP zich samenvatten. De kersverse kopman van de Oostenrijkse christendemocraten zet zich daarmee duidelijk af tegen zijn voornaamste socialistische opponent. Met de ruk naar rechts wil Kurz vermoedelijk ook zijn rechterflank afdekken die wordt bedreigd door de FPÖ.

Voor een volwaardig kiesprogramma is het nog te vroeg, maar de nieuwe voorzitter van de Oostenrijkse Volkspartij ÖVP laat al in zijn kaarten kijken. In een gesprek met onder andere Der Kurier? Standard liet Kurz weten dat hij duidelijke ideeën heeft over de richting die Oostenrijk uit moet. Zeer duidelijk zijn deze echter nog niet. De jonge voorzitter wil bij het vervolledigen van zijn programma vooral een beroep doen op experts en Oostenrijkse burgers. Dit zou vanaf midden juni moeten uitmonden in zogenaamde ‘Oostenrijkgesprekken’ waarmee hij in dialoog wil gaan en zijn ideeën wil aftoetsen. De resultaten van deze gesprekken zouden uiterlijk half september een samenhangend partijprogramma voor zijn ‘nieuwe volkspartij’ moeten opleveren.

“Liberaal en christelijk-sociaal”

Ondanks de vaagheid die hij probeert te behouden omtrent zijn ideeën, vallen Kurz’ uitgangspunten samen te vatten in drie hoofdthema’s: economie, sociaal beleid en migratie. De idee om Oostenrijk weer naar de top te brengen als ‘het betere Duitsland’ klinkt als een echo van Trumps Amerikaanse campagne, maar de middelen zijn minder drastisch. Zelf noemt hij zijn houding “liberaal en christelijk-sociaal.” Kurz bekritiseert vooral de hoge belastingen in de Alpenrepubliek. Dat creëert afhankelijkheid en belemmert eigen initiatieven, meent hij. De oplossing legt Kurz in een vereenvoudiging van de belastingwetgeving en het verlagen van de belastingvoet van 43,4 naar 40%.

Op het vlak van sociaal beleid heeft Kurz’ vooral aandacht voor armoede bij de derde leeftijd. Hier helpt een uitbreiding van het sociale systeem niet, zegt de partijvoorzitter. Integendeel, de ÖVP wil verder knippen in de staatsinmenging in de sociale sector, maar wil de diensten die aangeboden worden kwalitatief sterk verbeteren. Daarbij komt ook een scherpe kritiek op de hoge jongerenwerkloosheid. Vooral de jonge migranten komen daarbij in het vizier, met een werkloosheidspercentage van zo’n 20% en de grootsteden als pool van armoede en werkloosheid.

Migratie als kernthema

Migratie is in het Kurz-programma een van de centrale punten over de andere thema’s heen. De jongerenwerkloosheid onder jonge migranten legt voor hem de vinger op de wonde. De migratiegolf brengt geen jonge werkkrachten die de sociale zekerheid ondersteunen. In plaats daarvan brengt het net jongeren die op zoek zijn naar een beter en makkelijker leven, aldus Kurz. Als middel en doel op zich, richt Kurz zich op een verscherping van de Maastricht-richtlijnen en het stoppen van illegale migratie. Met harde taal tegen ‘politiek islamisme’ omvat het programmapunt eveneens een idee over veiligheid in het migratiedebat.

Het voorlopige programma van Kurz kan alvast op veel interesse rekenen van de Zwitserse christendemocraten (CVP) van Gerhard Pfister. De Zwitsers hopen te kunnen leren van de experimenten van de ‘nieuwe ÖVP’. In eigen land krijgt hij vooral kritiek op zijn sociale modellen vanwege de SPÖ. De socialisten zijn niet opgezet met het gedachte-experiment om in Oostenrijk een sociaal model naar Duits voorbeeld, Harz-IV, in te voeren. Kurz ontwijkt de kritiek met de verklaring dat zijn programma niet af is en pas in september gepresenteerd wordt.

De FPÖ achterna

Kurz’ ÖVP-programma is echter minder origineel dan de kiezer verwacht. In het eerder gepubliceerde programma van de rechts-conservatieve FPÖ van Heinz-Christian “HC” Strache, duiken enkele opvallende gelijkenissen op. Reeds jaar en dag combineert de FPÖ een conservatieve sociale koers met een economisch liberalisme en scherpe kritiek op de massamigratie. Kurz’ socio-economische hervorming, inclusief de belastingdaling naar 40% lijkt zo uit het programma van de FPÖ genomen.

De ruk naar rechts van de ‘nieuwe’ ÖVP van Kurz lijkt vooralsnog een poging om de positie van de FPÖ en daarmee enkele cruciale stemmen in te nemen. Geen slechte strategie, aangezien de FPÖ meer dan ooit de sterkste zou kunnen worden in Oostenrijk bij de verkiezingen op 15 oktober. De laatste polls voorzien een inhaalmanoeuvre van de ÖVP op de FPÖ. De vraag is maar of Kurz zijn underdogpositie kan waarmaken in oktober.