In een interview met De Tijd hameren N-VA-toppers Matthias Diependaele (fractieleider Vlaams Parlement) en Sander Loones (Europarlementslid) opnieuw op de communautaire nagel. Nadat het even stil was rond de Vlaamse thema’s in de partij met de onvrijwillige exit van Hendrik Vuye en Veerle Wouters, wordt er nu weer Vlaamse taal gesproken. Er wordt nieuw leven in de communautaire werkgroep binnen N-VA – Objectief V – geblazen door Diependaele en Loones: “Er mag geen enkele blokkade of drempel zijn om in een volgende legislatuur over de invoering van het confederalisme te praten.”

Eerder deze week schreef N-VA-voorzitter Bart De Wever een essay in het boek ‘Onvoltooid Vlaanderen’ waarin hij de communautaire strategie van de partij opnieuw uit de doeken deed. Het lijkt erop dat de partij haar kernthema, Vlaamse zelfstandigheid, niet uit het oog wil verliezen. Voor de eerste maal komen Sander Loones en Matthias Diependaele expliciet naar buiten over het project dat ze leiden: Objectief V. Dit vehikel moet stappen ondernemen richting meer zelfstandigheid voor Vlaanderen. Daar was vorig jaar in september nogal wat om te doen toen Vuye en Wouters, die voorheen de werkgroep voorzaten, uit de partij stapten. Volgens Vuye en Wouters was dat een “moeilijke beslissing”, maar noodzakelijk omdat volgens hen de N-VA haar communautaire experts monddood wou maken.

Communautaire koelkast en de economische hefboom

Tijdens de verkiezingen van 2014 trok de N-VA naar de kiezer met een sociaal-economisch programma. Een federale herstelregering met lage belastingen moest op de eerste plaats komen, zonder de PS. Hierdoor zou het communautaire ook wel volgen omdat de PS genoodzaakt zou worden om zich regionalistischer op te stellen. De N-VA kon na de kiesstrijd, die het sterk won, partners vinden voor haar programma, maar het moest zijn Vlaams-nationale jas wel opbergen. Loones en Diependaele willen daar ook nu niet van afwijken: “we leggen niets op de regeringstafel, maar we bereiden ons wel voor op de verkiezingen van 2019”.

Toch maken de N-VA’ers duidelijk dat Vlaamse autonomie belangrijk blijft. “Wij hebben het communautaire nooit losgelaten. Maar in 2014, bij de regeringsvorming, stonden we voor de keuze. Lieten we toe dat er een regering-Di Rupo II werd gevormd? Of kozen we voor een centrumrechtse regering die het beleid voert dat de Vlaming al jaren wil? We hebben voor het tweede geopteerd, maar dat impliceerde dat we in die regering geen communautaire eisen op tafel zouden leggen”, verduidelijkt Diependaele.

Loones treedt zijn collega bij: “Daarom is de partij niet veranderd, hè. We zijn en blijven Vlaams-nationalisten. […] We geloven dat het confederalisme, waarbij Vlaanderen het helemaal voor het zeggen krijgt over zijn sociale zekerheid en fiscaal beleid, de enige oplossing is. Het [communautaire] zit niet in de koelkast, het zit in de oven. Zodra het gaar is, gaan wij het serveren.”

Volgens de twee politici werkt de economische hefboom (een rechts beleid zonder de PS om Wallonië in de communautaire richting te duwen) overigens al: “PS-politica Laurette Onkelinx spreekt nu al over ‘la flamandisation’ van het federale beleid. Met het akkoord over de artsenquota bijvoorbeeld werken we op federaal niveau oplossingen uit die ingaan tegen wat de PS wil”, aldus Diependaele. “Er is een ontegensprekelijk Waalse regionale tendens merkbaar bij de PS. Waals minister-president Paul Magnette (PS) hamert erop dat de Walen trots moeten zijn op wie ze zijn”, vindt ook Loones.

Nieuwe staatshervorming?

Succes met de economische hefboomstrategie of niet, de N-VA zegt te willen gaan voor een nieuwe grote staatshervorming na 2019. Dit moet dan in de richting zijn van confederalisme waarbij het overgewicht bij de deelstaten ligt. Thans is er een versnippering van bevoegdheden en dat zorgt voor scheve verantwoordelijkheden. Loones wijst er bijvoorbeeld op dat de deelstaten bepaalde bevoegdheden uitoefenen, maar de gevolgen ervan niet moeten dragen: “Brussel kan het zich nu permitteren lastig te doen over de geluidsnormen en zo jobs op het spel te zetten doordat het de gevolgen niet draagt als die banen zouden verdwijnen. De werkloosheidsuitkeringen worden immers door de federale overheid betaald, en niet door Brussel.”

Maar wie de grondwet in België wil veranderen moet eerst een ‘preconstituante’ vormen. Dat wil zeggen dat een meerderheid in het parlement aangeeft dat bepaalde artikelen van de Grondwet voor herziening vatbaar worden in de volgende legislatuur na verkiezingen. Het daaropvolgend parlement kan dan die artikelen met een twee derde meerderheid desgewenst hervormen.

Er mag geen enkele blokkade of drempel zijn.

Op de vraag of de grondwet moet worden ontgrendeld alvorens de verkiezingen lijken de N-VA’ers te bevestigen. “Er mag geen enkele blokkade of drempel zijn om in een volgende legislatuur over de invoering van het confederalisme te praten. De kiezer moet zich ongegrendeld kunnen uitspreken over ons project.” De vraag is nog maar of de N-VA een meerderheid zal kunnen vinden om zo’n preconsituante te vormen. Voorlopig zijn daar geen aanwijzingen voor.

Bij de Waalse socialisten ziet Loones in de verte hoop: “Ik geloof niet dat de Franstalige socialisten willen dat Wallonië eeuwig van transfers afhankelijk is. Maar het wordt inderdaad een grote uitdaging om het vertrouwen te winnen.” Ook in Vlaanderen denkt men partners te vinden. Diependaele verwijst hierbij naar Open Vld: “Je hebt zelden bondgenoten voor de verkiezingen. Maar veel politici delen onze analyse. Open Vld’er Karel De Gucht noemde België ooit een permanente diplomatieke vergadering. We zullen zien hoe de kiezer de kaarten schudt.”

2 REACTIES

  1. Gemakkelijk gezegd allemaal, maar hoe gaan ze dat doen? Met VB weigert N-VA samen te werken, en van de andere partijen betwijfel ik sterk dat ze N-VA een communautaire “vette vis” zullen gunnen. Die zou wel eens heel lang in de oven kunnen blijven zitten. Zolang tot hij rot wordt. De meeste trado-partijen dromen trouwens al luidop van herfederalisering. Ga daarmee maar aan tafel zitten.