Naar oude Beierse traditie kwamen organiseerden de regionale afdelingen van de Duitse partijen een ‘politieke Aswoensdag’. Het hoofdthema over de partijgrenzen heen lag op het woelige verkiezingsjaar. Drie landdagen (regioparlementen) en de Bundestag worden herschikt, een aanleiding voor een reeks bitse partijbijeenkomsten.

Reeds in de 19de eeuw kwamen Beierse boeren samen om over politiek te discussiëren op Aswoensdag, een traditie die de Beierse partijen graag overnamen. Het belangrijke verkiezingsjaar lokte de kopstukken van Duitslands partijen massaal naar Beieren. Ondanks de sterke polarisering van de verkiezingen en de verwachte tweestrijd tussen de huidige kanselier Merkel (CDU/CSU) en haar socialistische uitdager Martin Schulz (SPD), bleven alle partijen strijdvaardig. Centraal stond echter de tweestrijd en de afrekening met een van beiden kandidaten. Liever dan de eigen waarden kracht bij te zetten, werd het vuur geopend op Merkel of Schulz.

SPD: de strijd tegen “de antidemocraten van rechts”

Een opvallend internationale rede was te horen op de partijbijeenkomst van de sociaaldemocraten. Martin Schulz, de kanselierskandidaat van de SPD ziet al enkele weken zijn achterstand op Merkel in de peilingen slinken. Met de concurrentie die schijnbaar in de touwen ligt, hield Schulz een pleidooi tegen de zogenaamde internationale antidemocratische trends: Trump als gevaar voor de wereldvrede, Erdogan als bedreiging voor Europa en de rechts-conservatieve AfD als schande voor de bondsrepubliek.

AfD en PEGIDA moesten het vervolgens ook ontgelden als “bijl aan de wortels van de democratie.” Voor de christendemocratische tegenstanders van CDU/CSU bleven weinig woorden over. Merkels vluchtelingenbeleid was een “daad van solidariteit”, maar daar hielden de lovende woorden op. De Union (de unie tussen de CDU en de CSU) was al lang geen sterk blok meer, aldus Schulz. Het verstandshuwelijk is een ruziënd echtpaar geworden. “Die zijn al lang niet meer samen.

CDU/CSU: “Martin de sjoemelaar”

Met Schulz als voornaamste tegenstander, was het doelwit van Beiers CSU-voorzitter Horst Seehofer duidelijk: links afblokken zonder rechts in te halen. Na het gekibbel van de afgelopen maanden bleef Seehofer zoals verwacht mild voor kanselier Merkel. Het bleef bij het beklemtonen van de christendemocratische waarden en een sterke ondersteuning voor een volgende termijn van de Bundeskanzlerin. Rood-rood-groen moet ten allen prijze vermeden worden.

De harde woorden bleven gereserveerd voor Martin Schulz. Seehofer bekritiseerde het nattevingerwerk van Schulz met betrekking tot cijfermateriaal en stelde de oprechtheid van de kandidaat in vraag. Een kandidaat die waarheid eist, maar zelf met de waarheid speelt heet niet Martin Schulz maar Martin de Sjoemelaar.

Die Grünen: hoop dankzij Schulz

Ook de Groenen verzamelden zich in Beieren om de violen te stemmen. Anders dan de twee mammoetpartijen bleven de Groenen eerder bij hun kernthema’s. De grote coalitie van de afgelopen legislatuur heeft Duitsland geen goed gedaan, maar de polls stemmen de Groenen hoopvol. Met Schulz zit er weer schwung in de politiek, maar daar is het klimaat niet mee gered. Duitsland heeft nood aan meer groene recepten.

Ook hier werd de kritiek op ‘rechts’ bovengehaald. De bovengrenzen voor vluchtelingen zijn inhumaan volgens de Groenen, en het gevaar loert in het inhalen langs rechts van populistische groepen, zo menen Göring-Eckhardt en haar partijtop.

Die Linke: voor een zuiver sociaal beleid

De bijeenkomst van die Linke, de opvolgers van de communistische DDR-staatspartij SED, focuste eveneens op de internationale “rechtse dreiging“. Trump, Erdogan en zelfs de CSU, ze vormen de voornaamste bedreiging voor Duitsland in de visie van de radicale socialisten. Hier was de toon tegenover Schulz bitser. Voorzitster Katja Kipping stelde de vraag of Schulz een echt sociaal beleid wil voeren of enkel een paar cosmetische aanpassingen wil maken. De strijd gaat voor hen tegen de ‘neoliberale Agenda 2010’ en het opkomende rechts-populisme.

AfD: één tegen allen

Het was vooral uitkijken naar de partijbijeenkomst van de rechts-conservatieve AfD. De interne onenigheid omtrent de figuur van Thüringer fractievoorzitter Björn Höcke leek veraf. Opvallend genoeg was hier niet partijvoorzitster Frauke Petry de ster van de dag, maar de Oostenrijker Heinz Christian “HC” Strache (FPÖ). De voorzitter van de Oostenrijkse FPÖ werd geïntroduceerd als de volgende kanselier van Oostenrijk.

In dezelfde lijn als de AfD-sprekers, richtte Strache zijn pijlen op Merkel, Schulz, de EU en de Groenen. In de aansluitende rede van Petry moest eveneens Schulz het ontgelden als “zitpenningfraudeur” en werd ook de pers sterk bekritiseerd. Voor AfD is het duidelijk één tegen allen.

FDP: opgepast voor Schulz

Ondanks de zwakke positie van de Duitse liberalen, klonk ook de toon van partijvoorzitter Christian Lindner hoopvol. Het regeringsbeleid had geleid tot 1.500 nieuwe partijleden, volgens Lindner.

Een teken dat de Duitsers de recepten van de Freie Demokraten weer kunnen smaken. De liberalen staan voor de zware opgave om eindelijk weer genoeg stemmen te vergaren voor enkele parlementszitjes. De retorisch sterke Lindner sprak vooral over het eigen partijprogramma, maar haalde ook uit naar de linkerzijde. De gebrekkige feitenkennis van Schulz en zijn voordeel als EU-politicus krijgen kritiek van de liberalen. De vraag blijft of de liberalen de sterke polarisering wel in hun voordeel kunnen verzilveren.

1 REACTIE

  1. Voor mij komt heel die mediaal gehypte discussie over Merkel versus Schulz neer op ‘Merkel zonder baard tegen Merkel met baard’. Het zijn allemaal schijnmaneuvers van de Duitse politieke en mediale elites om te laten uitschijnen dat er nog een politiek discours en een democratie in Duitsland is. Schulz houdt het bij abstracties, zoals meer ‘sociale gerechtigheid’, zonder concreet te worden. Evenmin wordt hij concreet over de desastreuze vluchtelingenpolitiek van Merkel. Niets laat vermoeden dat hij een breuk wil met de ‘Willkommenskultur’. Het zou nog wel eens erger kunnen worden, zeker als er een rood-rood-groene coalitie komt (met ex-communisten en groenen). Ik heb de indruk dat het Duitse establishment een spelletje good cop (Schulz) bad cop (Merkel) speelt, net zoals de eeuwige spelletjes tussen Merkel versus Seehofer, en het eindresultaat is altijd hetzelfde, d.i. Merkel tot minstens 2063 /irony/.
    De groenen liggen gelukkig in de touwen, dankzij hun verwerpelijke uitspraken rond de politieinzet met nieuwjaar 2016/17. De AfD boet spijtig genoeg in wegens het succes van Schulz, maar zal zeker in de Bundestag intreden.
    Ik hoop uit de grond van mijn hart dat Merkel in 2017 verliest, Schulz mag van mij winnen. Alles beter dan Merkel. Net zoals in de VS hebben de Duitse kiezers de keuze tussen de pest en de cholera.